T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2024/320KARAR NO : 2024/402
KARAR TR : 07/10/2024ÖZET: 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunandavacının, resmi kayıtlarda yer alan doğum tarihinin hatalıolduğundan bahisle düzeltilmesiistemiyleaçtığı davanınİDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı
: D.E (velisi E.E)Vekili
: Av.İ.MDavalı
: Bursa Valiliği (İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü) I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, müvekkili D.E'nin Suriye uyruklu olduğunu, Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunduğunu,01/11/2005 tarihinde Halep'te doğduğu halde Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra doğum tarihi sisteme 01/01/2009 olarakgirildiği için, göç-net sistemine bu tarihin işlendiğini ileri sürerek, müvekkilinin 01/01/2009 olan doğum tarihinin01/11/2005 olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Bursa 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/02/2022 tarih ve E.2021/473, K.2022/54 sayılı kararıile,davacıya verilen geçici koruma kimlik belgesinde, hatalı yazıldığı ileri sürülen doğum tarihinin düzeltilmesi istemiyleaçılan davada, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115 maddeleri uyarınca davaşartı yokluğu nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Mahkememizin 01/02/2022 tarihli duruşmasında davalı Nüfus Temsilcisi beyanında: Öncekibeyanlarını tekrar ettiği, davacıların yabancı olduğu için düzeltebileceği herhangi bir kayıtları olmadığı,vatandaşı bulundukları ülkedeki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi mümkün olmadığı, bu dava konuitibariyle İl Göç İdaresine verilen hatalı beyanların düzeltilmesi davası olduğunu düşündüklerini, tarafsıfatından çıkarılmak istedikleri beyan etmiştir.Uyuşmazlık Mahkemesi2021/428 Esas, 2021/628 Karar, 29/11/2021 tarihli kararıile özet olarak,6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacılara verilen geçici koruma kimlik belgesindehatalı yazıldığı ileri sürülen doğum tarihlerinin düzeltilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiğine karar vermiştir..." 3. Davacı vekilibu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 4. Bursa 1. İdare Mahkemesi 30/03/2022 tarih ve E.2022/362 sayılı hasım düzeltme kararı ile, Bursa İl NüfusMüdürlüğü hasım gösterilmek suretiyle açılan davada, davanın doğru hasım olan Bursa Valiliği husumetiyle incelenmesigerektiğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (c) fıkrası gereğincegerçek hasım olarak tespit edilen Bursa Valiliğine bu karar ile birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmülettirilmesine karar vermiştir. 5. Bursa 1. İdare Mahkemesi 23/06/2023 tarih ve E.2022/362, K.2023/1212 sayılı kararı ile, davadilekçesinin ekinde davacının idareye herhangi bir başvurusunun olmadığı ve buna bağlı olarak da davalı idarece tesisedilmiş bir idari işlemin bulunmadığı, idare mahkemesince hukuki denetime elverişli kesin ve yürütülmesi gerekli bir idariişlem mevcut bulunmadığından bakılan işbu davanın esasının hukuken incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle,davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
6. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 10/10/2023 tarih ve E.2023/2590, K.2023/1358 sayılıkararı ile, uyuşmazlıkta dava konusunun davacının 01/01/2009 olan doğum tarihinin 01/11/2005 olarak düzeltilip tesciledilmesi istemine ilişkin olduğu, yaş tashihine ilişkin bu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve davanıngörüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu, idari yargı yerinin görevli bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinafbaşvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir. 7. Bursa 1. İdare Mahkemesi 23/11/2023 tarih ve E.2023/1832, K.2023/2080 sayılı kararı ile, yaş tashihineilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davanın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğugerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. 8. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 19/03/2024 tarih ve E.2024/451, K.2024/451 sayılıkararı ile, adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış bulunduğundan, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi vegörevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerektiği gerekçesiyle, istinafbaşvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir. 9. Bursa 1. İdare Mahkemesi 02/05/2024 tarih ve E.2024/592 sayılı kararı ile, adli yargının görevalanına giren davada mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Uyuşmazlıkta; Suriye uyruklu olup geçici koruma statüsüne haiz olan davacının 01.01.2005tarihinde Halep'te doğduğu halde nüfusa 01.01.2009 tarihinde kaydedilmesi üzerine davacının ülkemizegiriş yaptıktan sonra söz konusu kaydın sisteme bu şekilde işlendiğinden bahisle bu durumun davacıtarafından mağduriyete yol açtığından bahisle yaş düzeltilmesi istemiyle Bursa 15. Asliye HukukMahkemesi'nin E:2021/473 sayılı esasına kayden açılan davada; 6458 sayılı Kanun kapsamındaTürkiye'de bulunan davacılara verilen geçici kimlik belgesinde hatalı yazıldığı ileri sürülen doğumtarihlerinin düzeltilmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğugerekçesiyle Mahkememizin 23.11.2023 tarih ve E:2023/1832, K:2023/2080 sayılı görev ret (adli yargı)kararının Bursa Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi'nin 19.03.2024 tarih ve E:2024/451,K:2024/451 sayılı kararı ile davanın görev ve çözümünün adli yargı yerinin görevinde olduğugerekçesiyle kaldırılarak dosyanın Mahkememize gönderildiği görülmektedir.Bu durumda; dava konusunun, yabancı uyruklu olan davacının geçici koruma kimlikbelgesinde01.01.2009 olan doğum tarihinin 01.11.2005 olarak düzeltilip tescil edilmesi istemine ilişkinolduğu, yaş tashihine ilişkin bu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve davanın görüm veçözümünün adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır..." 10. Bursa 1. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir: "1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davaları,c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerindendoğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylemve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)" 12. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türkvatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin
düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
13. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısımları şöyledir: "(1) Bu Kanunda geçen;...d) Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş veçocuklarını,...ğ) Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkemekararı, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,h) (Değişik: 14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını vemavi kartı,...s) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinintoplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerekdeğerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
ş) Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,...y) Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,...çç) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,...ifade eder." 14. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Başlığı ile Birlikte Değişik:18/10/2018-7148/32 md.)(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındakiyabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlemsebebiyle Türkiye’de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talepetmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyonmensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.(2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecekbelgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir"
15. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tesciliesnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir." 16. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir: "(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî daireningöstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkindüzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarınınbaba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadınıda düzeltir.c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.(2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenipsonuçlandırılır." 17. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden;dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiçyazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalarGenel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltilir veya tamamlanır. " 18. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun"Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den
çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına veuygulanmasına ilişkin usul ve esasları …düzenlemektir." 19. 6458 sayılıKanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısımları şöyledir: "(1) Bu Kanunun uygulanmasında;...ı) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’de kalışını ve Türkiye’den çıkışınıifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’de kalışını,Türkiye’den çıkışını ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,...r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,...ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarıncayabancılara verilen kimlik numarasını,...ifade eder." 20. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83. maddesi şöyledir: "(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içerenkimlik belgesi düzenlenir.(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fıkradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıpikamet izni yerine geçer.(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ileuzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir." 21. 6458 sayılıKanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir: "(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmakamacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici korumasağlanabilir.(2) Bu kişilerin Türkiye’ye kabulü, Türkiye’de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye’dençıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararasıkurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum vekuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikledüzenlenir." 22. 6458 sayılı Kanun’un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir: "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçicikoruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımızagelen veya sınırlarımızı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayanyabancılara sağlanan korumayı,g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyı,ifade eder.” 23. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi şöyledir: " (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçicikoruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirlemeişlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanınıngeçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgedenülkemize gelmiş olanları kapsamaz.(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birinidoğrudan elde etmiş sayılmaz" 24. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıtişlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafından ilgili mevzuatçerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler
tarafından belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispatayarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.(4) Üçüncü fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerekilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ilediğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirdebilgilendirmeyle ilgilibroşür ve doküman hazırlanabilir." 25. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir: "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerininkesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gerekliliklerikonusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafından yapılır.2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.b) Genel Müdürlük tarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.ç) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veritabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.d) Kayıt altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da saklanır.3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye’de doğan çocuklarının da en kısa süredekayıt işlemleri yapılır.4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerdegüncellenir.5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayıt sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddeninbirinci fıkrası kapsamına girenlerin adres kayıt sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlüktarafından karar verilir." 26. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı22. maddesi şöyledir: "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8inci maddenin birinci fıkrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptaledilir.2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus HizmetleriKanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belgesüreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklamaistenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya dakaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder veyabancıdan geri alınır." B. Yargı Kararı 27. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığıngiderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yeralan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargımerciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu kararın gerekçesi şöyledir: "...5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayıtlaraişlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydındadüzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltmedavalarının ise, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyetsavcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesindeaçılacağı, söz konusu davaların nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ilegörüleceği ve karara bağlanacağı, ancak Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılarınkaydının, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacakayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış Göç İdaresi Genel Müdürlüğüpersoneli tarafından yapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıt işlemleritamamlananlara, valilikler tarafından, şekli ve içeriği Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafındanbelirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490sayılı Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, GeçiciKoruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490sayılı Kanun ile bağlantısının sadece yabancı kimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu,bunun da, anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yönelik taleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında
nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerindeyer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacakdavaların, anılan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, budavaların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu, dolayısıyla söz konusuuyuşmalığın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan07/10/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 29. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü: 30. Dava, geçici koruma statüsündeki davacının, çocuğunun sistem kayıtlarındaki doğum tarihinin yanlış olduğuileri sürülerek, doğru kayda uygun olarak düzeltilmesi istemiyle açılmıştır. 31. Dava dosyasının incelenmesinden, Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunan Suriye uyrukluD.E'nin01/11/2005 tarihinde Halep'te doğduğu halde Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra doğum tarihinin sisteme 01/01/2009olarak girilmesi nedeniyle, göç-net sistemine bu tarihin işlendiği ileri sürerek, 01/01/2009 olan doğum tarihinin01/11/2005 olarak düzeltilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır. 32. Somut olayda, davacıların taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadığı, GeçiciKoruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan "Geçici Koruma KimlikBelgelerindeki" bilgilerin doğru yazılabilmesi için resmi kayıtların düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığıgörülmektedir. 33. Bu durumda, 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında, söz konusu sistemdeki hatalı yazımve düzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla davacıtarafından bu amaçla açılandavanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Bursa 1. İdare Mahkemesinin 02/05/2024 tarih veE.2024/592 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Bursa 1. İdare Mahkemesinin 02/05/2024 tarih ve E.2024/592 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Doğan
Eyüp
Seyfi
YAŞAR
AĞIRMAN
SARICALAR
HAN
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN
KARŞI OY Dava, davacının çocuğunun sistem kayıtlarındaki doğum tarihinin yanlış olduğu ileri sürülerek düzeltilmesiistemiyle açılmıştır.5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşları,doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları İleTürkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usülhükümlerini kapsar.", “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, "s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa veyerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnifedilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, ... ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8.maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılarakimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye’de bir kamukurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN)vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimliknumarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "(1) Mahkemekararı İle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyiisteyen şahıslar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresininbulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuyailişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veyaana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları,kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarınailişkin başvurular Bakanlıkça İncelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası;25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını, İfade eder."tanımı yer almaktadır.20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye’de OturanYabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğinamacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlikbilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemekolduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikameteden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olanbelgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar”başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıtdüzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddihataların düzeltilmesi” başlıklı 21 .maddesinin 2.fıkrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyetmakamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göreyabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevkmerkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemizegelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. ...", "Geçici koruma kimlik belgesi"başlıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir.
8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimliknumarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belgesüreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya dakaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptaledilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçicikoruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) BuYönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğerhizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçicikorunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal HizmetlerBakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almakiçin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.Uyuşmazlıkta, davacı çocuğunun Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici korumastatüsünde ülkemize giriş yaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunuuyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfuskayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyorolmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkinhata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısındansakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de,nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'naatıf yapıldığı da dikkate alındığında, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan, idari yargıyerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye
Üye
Ahmet ARSLAN
Eyüp SARICALAR