T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2024/481KARAR NO : 2024/543KARAR TR
: 02/12/2024 ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesiuyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesiistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGIYERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı
: ****Vekili : ****Davalı
: İstanbulValiliği I. DAVA KONUSU OLAY 1. İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Sivil Trafik Ekipler Amirliğince yapılan denetim sırasında, ****plaka sayılı Türkan Taşar adına kayıtlı aracın, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespitedildiğinden bahisle, araç sürücüsü davacı adına 18/04/2024 tarih ve MB seri 33159454 sıra nolu trafik idari para cezasıkarar tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun EK-2/3-a maddesi uyarınca 32.233 TL idaripara cezası verilmiş, ayrıca araç trafikten men tutanağı ile de araç 60 gün trafikten men edilerek muhafaza altınaalınmıştır. 2. Davacı, idari para cezasının iptali ve aracın 60 gün trafikten men kararının iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 3. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 30/04/2024 Tarih ve E. 2024/851 K. 2024/921sayılı kararı ile, davakonusunun söz konusu dilekçede açık net ve tereddüte mahal bırakmayacak şekilde açıklanmadığı gerekçesiyle 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca dilekçenin reddine karar vermiş, ancak yasal süreiçerisinde dava dilekçesi yenilenmemiştir. 4. Davacı vekili, henüz ilk açtığı dava neticelenmeden verdiği 26/04/2024 tarihli dava dilekçesinde;müvekkilince, Türkan Taşar adına kayıtlı 34 KIB 202 plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediyesınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-amaddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 18/04/2024 tarihli işlem ile hakkında 32.233TL idaripara cezası verilmesine ilişkin 18/04/2024 tarih ve MB 33159454 seri nolu işlemin; korsan taşımacılık yapılmadığını,işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.5. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 08/05/2024 tarih ve E.2024/795, K.2024/1075 sayılı kararı ile; idari paracezası ile birlikte aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmak isteniyor ise davacı ile sözkonusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin muhatabı olan araç sahibi Türkan Taşar ile birlikte dava açılmasıgerektiği, araç sürücüsü olan davacının söz konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemi de dava ettiğigörüldüğünden, dava dilekçesinin bu haliyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediğigerekçesiyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendigereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla 3. maddeyeuygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmakta serbest olmak üzere reddine, karar verilmiştir. 6. Davacı vekili yenilenen dava dilekçesinde; müvekkilinin, sürücüsü olduğu 34 KIB 202 plakalı araç ile 2918sayılı Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca izinsiz olarak yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle, müvekkilihakkında 32.233 TL para cezası verilmesine ilişkin 18/04/2024 tarih ve MB 33159454 seri nolu işlemin; müvekkilininticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapmadığı, ticari gelir elde etme maksadının bulunmadığı, cezanın ölçülük ilkesine ve
hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali isteminde bulunmuştur. 7. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 14/06/2024 tarih ve E. 2024/1126 K. 2024/1443 sayılı kararı ile,belirtilen maddi ve hukuki duruma göre, 2918 sayılı Kanun uyarınca uygulanan idari para cezasından kaynaklananuyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddeleri uyarınca adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca, davanın görev yönündenreddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir : "...Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacı tarafından, daha evvelinde, "Türkan Taşaradına kayıtlı 34 KIB 202 plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırlarıdahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı KanununEk 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 18.04.2024 tarihli işlem iledavacı hakkında 32.233,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 18.04.2024 tarih ve MB 33159454seri nolu işlemin" iptali istemiyle Mahkememizin E:2024/795 esasına kayden açılan davada 08/05/2024tarih ve K:2024/1075 sayılı karar ile; "idari para cezası işlemi ile birlikte aracın trafikten men edilmesineilişkin işlemin de iptali isteniyorsa davanın araç sahibi ile birlikte açılması gerektiği" belirtilerekdilekçenin reddine karar verildiği, 10/06/2024 tarihinde yenilenerek açılan işbu dava dilekçesinde ise,davacı tarafından, işletiminde olan 34 KIB 202 plakalı araç ile 2918 sayılı Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-amaddesi uyarınca izinsiz olarak yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle hakkında 32.233,00-TL paracezası verilmesine ilişkin 18.04.2024 tarih ve MB 33159454 seri nolu işlemin tesis edildiği belirtilerek,anılan işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yukarıda anılan hükümlerinin değerlendirilmesinden, idari paracezalarına karşı açılan davalarda, idari para cezasının verilmesine ilişkin işlemin dayanağı olanKanunda açıkça idari yargı yerinin görevli olduğunun belirtilmediği durumlarda görevli yargı kolununadli yargı olduğunun anlaşıldığı, dava konusuidari para cezasının dayanağı olan 2918 sayılı Kanun'daise idari yargı yerinin görevli olduğuna ilişkin bir kural bulunmadığı, davacının yalnızca idari paracezasının iptali istemiyle işbu davayı açtığı,(yukarıda anılan maddede İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görüleceği düzenlemesi dikkate alındığından idari yargının görevli olmasıiçin idari yargının görev alanına giren bir karar verilmiş olması gerekliliğinin yanısıra aynı zamanda okararın yargı mercilerinde dava konusu edilmiş olması da gerekmektedir.), herhangi bir faaliyetten menkararının (araç maliki ile birlikte) dava konusu edilmediği görülmektedir.Bu durumda, belirtilen maddi ve hukuki duruma göre, 2918 sayılı Kanun uyarınca uygulanan idaripara cezasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3.ve 27. maddeleri uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmüuyarınca, davanın görev yönünden reddine..." 8. Davacı vekili bu kez idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. B. Adli Yargıda 9. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliği 08/07/2024 tarih ve D. İş 2024/5940 sayılı kararı ile, trafik idaripara cezasına yapılan itirazın aracın geçici süreyle trafikten men kararı ile birlikte görevli İdare Mahkemesincedeğerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle 5326 sayılı Kanun'un 27/8 ve 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun reddinekarar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Başvuranın idari para cezasının iptalini talep ettiği, trafik idari para cezasına karşı yapılanitirazda görevli merci Sulh Ceza Hakimliği olmakla birlikte, aracın trafikten men edildiği de Emniyetcevabi yazıda belirtildiğinden ve trafikten men işlemlerinin idari yargı yerinde görülmesi gerektiğindenve5326 sayılı yasanın 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; "idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği" şeklindeki düzenleme nedeniyle trafikidari para cezasına yapılan itirazın aracın geçici süreyle trafikten men kararı ile birlikte görevli İdareMahkemesi'nce değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla 5326 sayılı yasa 27/8 ve 28/1-b maddesiuyarınca başvurunun REDDİNE ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);1-Başvuruya bakmaktan Hakimliğimizin 5326 Sayılı yasanın 27/8. ve 28/1-b maddeleri gereğinceGÖREVSİZLİĞİNE..." 10. Davacı vekili, 2247 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyaları UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK
11. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu" başlıklı 47.maddesinin ilgili kısımları şöyledir: "Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğeryetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara,d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural,yasak, zorunlulukveya yükümlülüklere,Uymak zorundadırlar.(Değişik:18/10/2018-7148/20 md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafikişaretlerinden kırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler 235 Türk lirası, bu maddedeyazılı diğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayan sürücüler, 108 Türk lirası para cezası ilecezalandırılırlar." 12. 2918 sayılı Kanun'un “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir: "(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesineizin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılıBelediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışındabelediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türklirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari paracezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkradayer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncüfıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmaklayükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten menedilir.İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirasıidari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.” 13. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanun'un;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.” 14. 5326 sayılı Kanun’un "Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir: “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” 15. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” 16. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci ve sekizincifıkraları şöyledir: “(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleriarasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine, son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi 18. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü: 19. Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır. 20. Somut olayda, araç sürücüsü davacı adınailgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığındanbahisle idari para cezası düzenlendiği, bununla birlikte dava dışı Türkan Taşar adına tescilli aracın 2918 sayılı Kanun'unEk 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin olarak da 18/04/2024 tarih ve MB seri33159454 sayılı işlemin düzenlendiği anlaşılmıştır. 21. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantısorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir. 22. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı,diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır. 23. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararında verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idaripara cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir. 24. İncelenen uyuşmazlıkta, aynı maddi olay nedeniyle ruhsat sahibi Türkan Taşaradına kayıt ve tescilli araçhakkında uygulanan 60 gün süreli trafikten men yaptırımının adı geçen kişi ile ilgili olduğu, bu yaptırımın davacı sürücü ileilgili olmadığı ve onun hakkında düzenlenmediği, davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3.maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-amaddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 08/07/2024tarih ve D.İş.No. 2024/5940 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 08/07/2024 tarih ve D.İş.No. 2024/5940sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Nilgün
Doğan
Eyüp
YAŞAR
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN