T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/100KARAR NO: 2025/200
KARAR TR: 03/03/2025ÖZET: 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkındaki Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin iki numaralı alt bendi ile (ç) ve (d) bentlerine göre verilen idari para cezasının ve bu işlemin dayanağı denetim tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.K A R A RDavacı : A. Ö.Vekili : Av. M. T.Davalı : Kapadokya Alan BaşkanlığıI. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı vekili, Nevşehir ili, Merkez ilçesi, Göreme Beldesi, III. Derece Arkeolojik - III. Derece Doğal Sit alanında kalan özel mülkiyete ait
parselde kayıtlı taşınmazda izinsiz uygulamalar yapıldığı gerekçesiyle, müvekkili adına 963.436 TL idari para cezası verilmesine ilişkin, Kapadokya Alan Başkanlığının 15/08/2024 tarih ve 89 sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, idari para cezasının ve bu işlemin dayanağı denetim tespit tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2. Nevşehir Sulh Ceza Hakimliği 21/10/2024 tarih ve D.İş No: 2024/4567 sayılı kararı ile, uyuşmazlığa konu işlemin hakimliklerince incelenebilecek kararlardan olmadığı ve idari yargının görev alanında bulunduğu gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun reddine karar vermiş, bu karara itiraz edilmiş ve Kırşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 29/11/2024 tarih ve D. İş No:2024/4295 sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ve kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...İlgili mevzuattanda anlaşılacağı üzere idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde: idari yaptırım kararma ilişkin başvurulara bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralına bağlandığı, başvuruya konu somut olayda Nevşehir İli. Merkez İlçesi, Göreme Beldesi. III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit alanlannda yer alan özel mülkiyete ait. tapunun
parselinde kayıtlı taşınmazda izinsiz ve aykırı uygulamalar yapıldığı gerekçesiyle A. Ö. hakkında TC Kültür Turizm Bakanlığı Kapadokya Alan Başkanlığı Kapadokya Alan Komisyon Kararı (13/02/2024 tarih ve 4292 numaralı) ile idari yaptırım kararı olan 7174 sayılı Kanun 'un 8. maddesi gereğince idari para cezası tanzim edilmesinin yanı sıra aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına girecek nitelikte izinsiz uygulamaların kaldırılmasına ve kazılarak açılan kaya mekanların doğal dolgu mateme ile kapatılmasına karar verildiği, söz konusu bölgede yapılan uygulamaların kaldınlması kararına itiraza ilişkin görevli yerin idari yargı olduğu
Esas No : 2025/100 Karar No: 2025/200
mamafih başvuruya konu idari yaptmm kararına ilişkin hukuka aykınlık iddialannın idarece verilen bölgede yapılan uygulamaların kaldırılmasına ve kazılarak açılan kaya mekanların doğal dolgu malzeme ile kapatılmasına ilişkin verilen kararın iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülmesinin gerektiği anlaşılmakla 5326 sayılı Kanunun 28/1-b maddesi uyarınca haşvurunun reddine karar verilmiştir.K A R A R: Ayrıntısı yukanda ayıklandığı üzere;1-İtiraz eden şirket vekili Av. Metin Değirmenci'nin, Kapadokya Alan Başkanlığınca düzenlenen 15/08/2024 tarih ve 89 karar nolu idari para cezasına dair tutanağa yönelik başvurusu hakkında, söz konusu idari para cczası kararı Hakimliğimizce incelenebilecek kararlardan olmayıp, idari yargı görev sahasına giren mahiyette bulunduğu anlaşıldığından. 5326 sayılı Kanunun 28/1-b maddesi uyarıncaBAŞVURUNUN REDDİNE, ..."3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda4. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 22/01/2025 tarih ve E.2025/97 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-(a) ve 15/1-(a) maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava konusu uyuşmazlığın, Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna Göre Verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik'in 15. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 963.436,00 TL idari para cezası uygulanmasına dair işlemden kaynaklandığı, 19/06/2021 tarih ve 31516 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna Göre Verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in "İdari yaptırım kararına itiraz" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasında yer alan özel düzenleme gereğince anılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün sulh ceza mahkemelerinin görev alanında olduğu görülmektedir.Nevşehir Sulh Ceza Hakimliği'nce Nevşehir ili, Merkez ilçesi, Göreme beldesi, parselde kayıtlı taşınmazda yapılan izinsiz uygulamaların kaldırılmasına ve kazılarak açılan kaya mekanların doğal dolgu malzeme ile kapatılmasına karar verilmesi ve söz konusu kararın idari yargının görev alanına girmesi sebebiyle idari para cezasına karşı açılan davaya da idari yargı yerlerinin bakması gerektiği belirtilmiş ise de Kapadokya Alan Başkanlığınca tesis edilen kaldırma ve kapatma kararına karşı idari yargıda dava açılmadığı anlaşıldığından idari para cezasına ilişkin uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Bu durumda; Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna Göre Verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in 14. maddesinin 1. fıkrasında yer alan özel hüküm gereğince, davaya konu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanına girdiği sonucuna ulaşıldığından, Nevşehir Sulh Ceza Hakimliği'nin 2024/4567 Değişik İş sayılı dosyasında verilen dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine ilişkin kararının kaldırılması için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."5. Kayseri 2. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Esas No : 2025/100 Karar No: 2025/200
III. İLGİLİ HUKUK6. 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkındaki Kanun'un "Cezalar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 1 numaralı alt bendi ile (ç) ve (d) bentleri ve 6. fıkrası şöyledir:"(1) Kapadokya Alanının tarihî ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunmasına ve yaşatılmasına yönelik alınan tedbirlere aykırı davranılması hâlinde aşağıda belirtilen idari para cezaları uygulanır.a) (Ek:25/10/2023-7464/23 md.) Fiziki ve inşai uygulamalarda yapısal uygulamalar yönünden;1) Kapadokya Alanında izinsiz yeni yapı yapılması durumunda; 2863 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan alanlarda üç yüz dört bin Türk lirası, 2863 sayılı Kanun kapsamındaki sit alanları ve koruma alanlarında beş yüz otuz iki bin Türk lirası, tescilli parsellerde altı yüz sekiz bin Türk lirası,...ç) (Ek:25/10/2023-7464/23 md.) Planda mimari elemanların biçim, boyut ve malzeme özelliklerinde duvar ekleme, duvar çıkarma, plan şemasının değişimi, döşeme ve tavan malzemelerinin değişimi, mevcut kaya oyma mekanlarda her türlü fiziki ve inşai uygulamalar yapılması durumunda; 2863 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan alanlarda iki yüz yirmi sekiz bin Türk lirası(520.001,00TL),2863 sayılı Kanun kapsamındaki sit alanları ve koruma alanlarında dört yüz elli altı bin Türk lirası(1.040.005,00TL), tescilli parsellerde altı yüz sekiz bin Türk lirası(1.386.673,00TL),d) (Ek:25/10/2023-7464/23 md.) Dış cephe malzeme özelliklerinde, kapı ve pencerede boyut ve/veya malzeme değişikliği, dış cephe kaplaması değişimi, sıva raspası, yeni sıva, sıva niteliği değiştirilmesi uygulamaları yapılması durumunda; 2863 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan alanlarda üç yüz dört bin Türk lirası(693.336,00TL), 2863 sayılı Kanun kapsamındaki sit alanları ve koruma alanlarında beş yüz otuz iki bin Türk lirası(1.213.339,00TL),tescilli parsellerde altı yüz sekiz bin Türk lirası(1.386.673,00TL),...idari para cezası verilir."...(6) (Ek:25/10/2023-7464/23 md.) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkralar uyarınca idari para cezalarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar İdarece çıkarılan yönetmelik ile belirlenir."7. 19/06/2021 tarih ve 31516 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kapadokya Alanı Hakkında Kanun'a göre verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "İdari yaptırım kararına itiraz" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrası şöyledir: " (1) (Değişik:RG-6/7/2024-32594) İdari yaptırım kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mahkemelerine başvurulabilir."8. Aynı Yönetmeliğin "İdari para cezası gerektiren fiiller" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrası şöyledir: "(1)Aşağıda belirtilen fiiller karşılığında idari yaptırım olarak, (Değişik ibare:RG-6/7/2024-32594)7174 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde belirlenen miktarda idari para cezası uygulanır:a) Kapadokya Alanının tarihî ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunmasına ve yaşatılmasına yönelik alınan tedbirlere aykırı fiiller.
Esas No : 2025/100 Karar No: 2025/200
b) (a) bendi kapsamına girmeyen, Kapadokya Alanının mevcut durumunu bozmayan (Değişik ibare:RG-6/7/2024-32594) veya yapısal uygulamalar içermeyen konulara ilişkin belirlenecek tedbirlere aykırı fiiller."9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir: "(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanun'un;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”10. 5326 sayılı Kanun’un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”11. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” 12. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci ve sekizinci fıkraları şöyledir:“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür .”IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı
Esas No : 2025/100 Karar No: 2025/200
dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:15. Dava, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkındaki Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinin iki numaralı alt bendi ile (ç) ve (d) bentleri uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.16. Somut uyuşmazlıkta, Nevşehir ili, Merkez ilçesi, Göreme Beldesi, III. Derece Arkeolojik - III. Derece Doğal Sit alanında kalan, özel mülkiyete ait tapunun,
parselinde kayıtlı taşınmazda izinsiz kaya oyma mekan ve projesinde olmayan döşeme ile kapı eklediği gerekçesiyle, davacı adına 7174 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna Göre Verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslara Dair Yönetmelik'in 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 963.436 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kapadokya Alan Başkanlığının 15/08/2024 tarih ve 89 sayılı idari yaptırım kararının tanzim edildiği, 13/02/2024 tarih ve 4292 numaralı Komisyon Kararı ile de yapılan izinsiz uygulamaların kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.17. Davacı, denetim tespit tutanağı ve idari para cezası yönünden adli ve idari yargıda iptal isteminde bulunmuştur. Davacı adına Kapadokya Alanının tarihi ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunmasına ve yaşatılmasına yönelik alınan tedbirlere aykırı yapı inşa ettiğinden bahisle, idari para cezası düzenlendiği anlaşılmıştır.18. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.19. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.20. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden
Esas No : 2025/100 Karar No: 2025/200
bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. 21. Olayda, 15/08/2024 tarih ve 89 sayılı işlemle, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin iki numaralı alt bendi ile (ç) ve (d) bentlerine aykırı bir şekilde sit alanında kalan, özel mülkiyete ait, tapunun parselinde kayıtlı taşınmazda izinsiz kaya oyma mekan ve projesinde olmayan döşeme ile kapı eklediği gerekçesiyle, davacıya 7174 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna Göre Verilecek İdari Para Cezalarının Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslara Dair Yönetmelik'in 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 963.436 TL idari para cezası verildiği, 7174 sayılı Kanun'da idari para cezalarına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, diğer taraftan Komisyon Kararının içeriğinin sadece idari para cezası tesis edilmesine ilişkin olduğu ve yapılan izinsiz uygulamaların kaldırılmasına ilişkin 13/02/2024 tarih ve 4292 numaralı Komisyon kararının dava konusu edilmediği gözetildiğinde, anılan uyuşmazlığın çözümünde Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kayseri 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 21/10/2024 tarih ve D.İş No: 2024/4567
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Kayseri 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 21/10/2024 tarih ve D.İş No: 2024/4567 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,03/03/2025 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Nilgün
Doğan
Eyüp
YAŞAR
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN