T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/303KARAR NO : 2025/501KARAR TR : 07/07/2025 ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.K A R A RDavacı: T.YVekili: Av. O. ADavalı: İzmir Valiliği-İl Emniyet MüdürlüğüVekili: Av. Ş. G. BI. DAVA KONUSU OLAY1.İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Trafik Düzenleme ve Denetleme Büro Amirliği tarafından 35 ... 42 plaka sayılı aracın, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespit edildiğinden bahisle, araç sürücüsü davacı adına 09/01/2025 tarih ve MB seri ve 56892743 sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılı Kanun’un EK-2/3-a maddesi uyarınca 46.392 TL idari para cezası verilmiştir. 2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliği 17/01/2025 tarih ve D.İş No:2025/901 sayılı kararı ile, itiraz başvurusunun görev yönünden usulden reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliği 10/02/2025 tarih ve D.İş.No:2025/1809 sayılı kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:"...Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanmış konuya ilişkin kararları ve özellikle 21/03/2022 tarih, 2022/90 esas, 2022/171 sayılı ilamındaki açıklamalar dikkate alındığında, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanunu'nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen trafik idari para cezası tutanakları ile aynı maddeye göre trafikten men idari yaptırımı da uygulandığından açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu, Sulh Ceza Hakimliklerinde incelenecek kararlardan olmadığı anlaşıldığından 5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi gereği, başvurunun görev yönünden usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
B. İdari Yargıda5. İzmir 2. İdare Mahkemesi 17/04/2025 tarih ve E.2025/372 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, davacının çalıştığı şirkete 35 ... 42 plaka sayılı aracın ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespit edildiğinden bahisle, araç sürücüsü olan davacıya İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'nün 09.01.2025 tarih ve MB seri, 56892743 sayılı işlemi ile 46.392,00-TL idari para cezası verildiği, aynı tarihli BB00652156 seri numaralı "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı" ile trafik kaydı davacının çalıştığı şirket adına olan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verildiği, davacı tarafından adına kesilen 46.392,00-TL idari para cezasının iptali istemiyle İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2025/901 D.İş. Sayılı dosyasında dava açıldığı, İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin 17.01.2025 tarih ve 2025/901 D.İş sayılı kararı ile görev yönünden reddine karar verilmesi ve bu karar yapılan itirazın reddi üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.Somut olayda, davacının dava dilekçesinde salt idari para cezası yönünden verilen karara yönelik iptal isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.İncelenen uyuşmazlıkta, davaya konu idari para cezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu; bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, bu Kanun kapsamında kalan idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı Kanun'da belirtilen kanun yoluna ilişkin hükümlerin uygulanacağı, özel kanun hükümleri uyarınca verilen idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı özel kanununda düzenlenmiş yasa yolunun bulunmaması halinde genel nitelikteki Kabahatler Kanunu'nun kanun yoluna ilişkin hükümleri uygulanacağından, uyuşmazlık konusu yapılan ve 2918 sayılı Kanun'un EK-2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 03.03.2025 tarih ve E:2025/70, K:2025/175 sayılı kararı da bu yöndedir..."6. İzmir 2. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu" başlıklı 47. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,b) Trafik ışıklarına,
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara,d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,Uymak zorundadırlar.(Değişik:18/10/2018-7148/20 md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler 235 Türk lirası, bu maddede yazılı diğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayan sürücüler, 108 Türk lirası para cezası ile cezalandırılırlar."8. 2918 sayılı Kanun'un “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlıklı Ek 2. maddesi şöyledir:"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışındabelediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten menedilir.İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.” 9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir: "(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanun'un;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
10. 5326 sayılı Kanun’un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”11. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” 12. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fıkraları şöyledir:“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür .”IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme 13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 07/07/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi14. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
15. Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.16. Somut olayda, araç sürücüsü davacı adına, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığından bahisle, 09/01/2025 tarih ve MB seri ve 56892743 sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılı Kanun’un EK-2/3-a maddesi uyarınca 46.392 TL idari para cezası verildiği, bununla birlikte dava dışı... ... Makina Teçhizat San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin olarak, 09/01/2025 tarih ve BB00652156 sayılı araç trafikten men muhafaza altına alma tutanağının düzenlendiği ve bu işleme karşı adı geçen şirket tarafından İzmir 6. İdare Mahkemesinin E.2025/90 sayılı dosyasında iptal davası açıldığı anlaşılmıştır. 17. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.18. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.19. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. 20. İncelenen uyuşmazlıkta, aynı maddi olay nedeniyle dava dışı üçüncü kişi olan şirket adına kayıt ve tescilli araç hakkında 60 gün süreli trafikten men yaptırımının uygulandığı, bu yaptırımın davacı sürücü ile ilgili olmadığı ve onun hakkında düzenlenmediği, davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/01/2025 tarih ve D.İş No:2025/901 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. İzmir 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/01/2025 tarih ve D.İş No:2025/901 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 07/07/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Rıdvan
Nilgün
Doğan
Eyüp
GÜLEÇ
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLIÇALIŞKAN
Esas No : 2025/303 Karar No: 2025/501
K A R Ş I
O YDava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.Dosyanın incelenmesinden, araç sürücüsü davacı adına ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığından bahisle 09/01/2025 tarih ve MB seri ve 56892743 sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılı Kanun’un EK-2/3-a maddesi uyarınca 46.392 TL idari para cezası verildiği, bununla birlikte dava dışı... ... Makina Teçhizat San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin olarak, 09/01/2025 tarih ve BB00652156 sayılı araç trafikten men muhafaza altına alma tutanağının düzenlendiği ve bu işleme karşı adı geçen şirket tarafından İzmir 6. İdare Mahkemesinin E.2025/90 sayılı dosyasında iptal davası açıldığı anlaşılmıştır. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı araç ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.Uyuşmazlıkta, aynı maddi olay nedeniyle üçüncü kişi şirket adına kayıtlı ve tescilli araç hakkında uygulanan 60 gün süreli trafikten men yaptırımının bu şirket tarafından idari yargı yerinde dava konusu yapıldığı, davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da bu para cezasının itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak (aynı maddi olay nedeniyle, aynı araç ile ilgili olarak) aracın trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur. Bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesinin sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olacağı açıktır.Aracın sürücüsüne uygulanan para cezasının iptali istemiyle de dava açıldığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek 2/3 maddesine istinaden idari para cezası kesildiğinde aynı zamanda aracın da trafikten men edildiği, aracın trafikten men'i ile ilgili işleme karşı açılacak davalarda görevli yargı yerinin İdare Mahkemeleri olduğu, idari para cezasının iptali isteminin incelenmesinde aracın trafikten men kararı hakkında verilecek kararı göz önüne alınacağından idari yargıda trafikten men edilmesine ilişkin olarak düzenlenen işleme karşı araç sahibi şirket tarafından dava açıldığı dikkate alındığında; idari para cezasına karşı açılan davanında görüm ve çözümünün idari yargı yerlerine ait olduğu görüşüyle adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz. Üye Ahmet ARSLAN Üye Bilal ÇALIŞKAN