T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/324KARAR NO: 2025/469
KARAR TR: 07/07/2025 ÖZET: Davacının, Olgunlaşma Enstitüsünde usta öğretici olarak çalışmakta iken, iş akdinin sona ermesi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan tazminat ve parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı: U. A.
Vekili: Av. M. T. T.
Davalı: Milli Eğitim BakanlığıVekili: Av. R. E. G.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Aralık 2006 - 30/06/2015 tarihleri arasında Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde usta öğretici olarak görev yapmakta iken, 30/06/2015 tarihinde iş akdinin sona erdiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 50 TL kıdem tazminatı, 50 TL ihbar tazminatı ve 50 TL yıllık izin alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2. Ankara 43. İş Mahkemesi 04/07/2023 tarih ve E.2022/436, K.2023/396 sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 17/10/2024 tarih ve E.2023/3248, K.2024/3069 sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.3. Ankara 43. İş Mahkemesi 14/01/2025 tarih ve E.2024/420, K.2025/5 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Somut uyuşmazlık yukarıda belirtilen Yargıtay ilamında yer alan ilke ve açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, davacının davalı Bakanlık nezdinde çalışması için 657 sayılı Kanun'un 89’uncu maddesinde belirtilen statü içinde ve Kaymakamlık onayı ile görevlendirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Şu hâlde davacı ile davalı Bakanlık arasında iş sözleşmesi bulunduğundan söz edilemeyecektir. Bu durumda aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımla işçi işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğinden taraflar arasındaki ilişkinin statü
Esas
No : 2025/324Karar No : 2025/469
hukukuna tâbi olduğunun kabulü gerekmektedir. Bu maddi ve hukuki olgulara göre uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup mahkemece davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi hatalıdır.", gerekçesiyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Bu itibarla BAM ilamı göz önüne alınarak dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu kabul edilmekle, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine..."4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda5. Ankara 12. İdare Mahkemesi 13/05/2025 tarih ve E.2025/490 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından ilk olarak Ankara 43. İş Mahkemesi'nin E:2022/436 sayılı dosyasında dava açıldığı, anılan Mahkemece 04.07.2023 tarih ve K:2023/396 sayılı kararla davanın kabulüne karar verildiği, bu karara karşı davalı idarece istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 17.10.2024 tarih ve E:2023/3248, K:2024/3069 sayılı karar ile anılan kararın kaldırılması ve dosyanın Mahkemesine iadesine karar verildiği, bu kez Ankara 43. İş Mahkemesi'nin E:2024/420 esasında kayda alınan dosyada, ilgili Mahkemece uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle 14.01.2025 tarih ve K:2025/5 sayılı kararla davanın usulden reddine karar verildiği, bu kararın istinaf edilmemesi sonucu 25.03.2025 tarihinde kesinleştiği, ardından Mahkememizde bakılmakta olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Olayda, uyuşmazlığın davacının davalı bakanlık bünyesindeki Ankara Olgunlaşma Enstitüsü'nde usta öğretici olarak çalıştığı döneme ilişkin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebinden kaynaklandığı, davacı ile idare arasında bir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve talep edilen alacakların da İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklar olduğu dikkate alındığında, iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin (İş Mahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Nitekim, benzer bir uyuşmazlığa ilişkin olarak, Uyuşmazlık Mahkemesinin 08.04.2025 tarih ve E:2025/79, K:2025/273 sayılı kararı da bu yöndedir..."6. Ankara 12. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK7. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar." 8. 506 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir: "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
Esas
No : 2025/324Karar No : 2025/469
9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"Bu Kanunun uygulanmasında;...6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,...ifade eder...."10. 5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiştir.11. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."12. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."13. 4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklı İkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara yer verilmiştir.14. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir:"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."15. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve
Esas
No : 2025/324Karar No : 2025/469
tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."16. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:"(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar." 17. 7036 sayılı Kanun'un "Geçiş Hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir:"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir." IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 07/07/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi19. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:20. Dava, davacının Aralık 2006 - 30/06/2015 tarihleri arasında Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde usta öğretici olarak görev yapmakta iken, 30/06/2015 tarihinde iş akdinin sona erdiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 50 TL kıdem tazminatı, 50 TL ihbar
Esas
No : 2025/324Karar No : 2025/469
tazminatı ve 50 TL yıllık izin alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.21. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 43. İş Mahkemesinin 14/01/2025 tarih ve E.2024/420, K.2025/5 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Ankara 12. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 43. İş Mahkemesinin 14/01/2025 tarih ve E.2024/420, K.2025/5 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,07/07/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Rıdvan
Nilgün
Doğan
Eyüp
GÜLEÇ
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN