T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/455KARAR NO: 2025/594
KARAR TR: 13/10/2025 ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.K A R A R Davacı: H. Y.Vekili : Av. A. B.
Davalı: Mudanya Kaymakamlığı I. DAVA KONUSU OLAY1. Mudanya Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında,
plaka sayılı aracın ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespit edildiğinden bahisle, araç sürücüsü davacı adına 26/08/2024 tarih ve MB-44346891 seri-sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 32.233 TL idari para cezası verilmiş; ayrıca üçüncü kişi adına kayıtlı araç da, trafikten men tutanağı ile 60 gün trafikten men edilmiştir. 2. Davacı vekili, idari para cezası ile aracın trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Mudanya Sulh Ceza Hakimliği 16/10/2024 tarih ve D.İş.No. 2024/1366 sayılı kararı ile, itirazın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı itiraz isteminde bulunulmuştur. 4. Bursa 6. Sulh Ceza Hakimliği 16/12/2024 tarih ve D. İş No:2024/7258 sayılı kararı ile, itirazın kabulü ile davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Mudanya Sulh Ceza Hakimliğinin 16/10/2024 tarih ve D.İş.No. 2024/1366 sayılı kararının kaldırılmasına, 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b. maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"... Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar Mudanya Sulh Ceza Hakimliği'nin 16.10.2024 tarih 2024/1366 D.İş sayılı ''idari para cezasına itirazın kabulüne'' dair karar verilmişse de; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşılacağı; 3. maddesinde, bu Kanunun idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin ise, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların, idarî para cezası ve idarî yaptırımlardan ibaret olduğu; 27. maddesinde de; idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza Hakimliğine başvurulabileceği; aynı maddenin son fıkrasında,
Esas No : 2025/455 Karar No: 2025/594
idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmıştır.Ayrıca, Uyuşmazlık Mahkemesinin 18.04.2022 tarih 2022/142 Esas, 2022/187 karar sayılı kararında 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a madde ve fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3. maddesi ve aynı kanunun 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde idari yargı yerinde çözümlemesi gerektiği kararı verilmiştir.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmış olmakla, itiraz eden kurum Mudanya Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün itirazının kabulü ile Mudanya Sulh Ceza Hakimliği'nin 16.10.2024 tarih 2024/1366 D.İş sayılı kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.KARAR/ Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Mudanya Sulh Ceza Hakimliği'nin 16.10.2024 tarih 2024/1366 D.İş sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-Muteriz H. Y. vekili Av. A. B.'un 29.08.2024 tarihli itirazının 5326 Sayılı Kabahatler Kanununun 27. , 28/1-b maddeleri uyarınca itirazı inceleme görev ve yetkisinin İdare Mahkemesine ait olduğu anlaşıldığından Görev Yönünden Usulden REDDİNE,
..." 5. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda6. Bursa 3. İdare Mahkemesi 13/05/2025 tarih ve E.2024/1883, K.2025/584 sayılı kararı ile, davacının trafikten men işlemine karşı dava açma ehliyetinin bulunmadığı, davacı tarafından her iki işlem birlikte dava konusu edildiğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 5. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açılmakta serbest olmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir. 7. Davacı vekili yenilenen dava dilekçesi ile, müvekkilinin 32.233 TL tutarındaki idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 26/08/2024 tarih ve MB44346891 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.8. Bursa 3. İdare Mahkemesi 08/07/2025 tarih ve E.2024/858 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava dosyasının incelenmesinden; davacı hakkında, dava dışı üçüncü kişiye ait plakalı araçla, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesini ihlal ettiğinden bahisle, 32.233,00-TL trafik para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin trafik para cezası tutanağın düzenlendiği, bunun üzerine davacı tarafından idari para cezasına karşı Mudanya Sulh Ceza Hakimliği'nin 2024/1366 değişik iş sayılı dosyası nezdinde itiraz edildiği, Mudanya Sulh Ceza Hakimliğinin kararına karşı yapılan itiraz üzerine Bursa 6. Sulh Ceza Hakimliğinin Hakimliğin
Esas No : 2025/455 Karar No: 2025/594
2024/7258 sayılı değişik iş dosyasında "itirazın görev yönünden reddine" karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından 32.233,00-TL trafik idari para cezasının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarına göre, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.Bakılan davada, aynı maddi olay nedeniyle ruhsat sahibi dava dışı Fatihim Tekstil Konfeksiyon İnşaat Gıda Sanayi ve TicaretAnonim Şirketi adına kayıt ve tescilli araç hakkında uygulanan 60 gün süreli trafikten men yaptırımının adı geçen şirket ile ilgili olduğu, bu yaptırımın davacı sürücü ile ilgili olmadığı ve onun hakkında düzenlenmediği, davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen 04/11/2024 tarihli, E:2024/441, K:2024/499 sayılı karar ve 02/12/2024 tarihli, E:2024/481, K:2024/543 sayılı karar da bu yöndedir..."9. Bursa 3. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK10. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlıklı Ek 2. maddesi şöyledir:"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışındabelediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten menedilir.
Esas No : 2025/455 Karar No: 2025/594
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası,uygulanır.” 11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir: "(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanun'un;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır.”12. 5326 sayılı Kanun’un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”13. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”14. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci ve sekizinci fıkraları şöyledir:“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür .”IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme 15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal
Esas No : 2025/455 Karar No: 2025/594
ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerlerinde ortak talep olan idari para cezası yönünden görev uyuşmazlığı doğduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği Mahkememizce adli yargı dosyasının temin edildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.B. Esasın İncelenmesi16. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ve Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:17. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.18. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı hakkında dava dışı üçüncü kişiye ait plakalı araçla, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesini ihlal ettiğinden bahisle, 32.233 TL trafik para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin trafik para cezası tutanağı düzenlendiği, bununla birlikte aracın 60 gün süre trafikten men edilmesine ilişkin işlem tesis edildiği, bunun üzerine davacı tarafından idari para cezasına ve trafikten men yaptırımına karşı yapılan itirazın Mudanya Sulh Ceza Hakimliği'nin 2024/1366 değişik iş sayılı dosyası nezdinde kabulüne karar verildiği, Mudanya Sulh Ceza Hakimliğinin kararına karşı yapılan itiraz üzerine Bursa 6. Sulh Ceza Hakimliğinin Hakimliğinin 2024/7258 sayılı değişik iş dosyasında "itirazın görev yönünden reddine" karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından 32.233 TL trafik idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından aracın maliki tarafından trafikten men kararına karşı dava açıldığı tespit edilememiştir. 19. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.20. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.21. Uyuşmazlık Mahkemesince de, daha evvelki idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,
Esas No : 2025/455 Karar No: 2025/594
idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. 22. İncelenen uyuşmazlıkta adli yargı yerince her ne kadar; idari para cezasının iptali ile birlikte aracın trafikten men kararının da verildiği, yapılan başvuruyu inceleme görevinin idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmişse de; davacının idari yargı yerinde aracın trafikten men işleminin iptaline ilişkin bir talebinin bulunmadığı, davacının talebinin sadece hakkında düzenlenen idari para cezasının iptaline ilişkin olduğu, davacı hakkında uygulanan trafik para cezasının da 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bursa 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/12/2024 tarih ve D. İş No:2024/7258 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bursa 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/12/2024 tarih ve D. İş No:2024/7258 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13/10/2025 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Rıdvan
Nilgün
Doğan
Eyüp
GÜLEÇ
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN