T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/662KARAR NO: 2025/810KARAR TR : 22/12/2025 ÖZET: Davacının Doğanşehir Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken, iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı
: B. S.
Vekili : Av. K. Y.
Davalı : Milli Eğitim BakanlığıVekili : Av. S. B.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin 12/06/1998 - 30/04/2013 tarihleri arasında Doğanşehir Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışmakta iken, iş akdinin haksız feshedildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerine karşılık 10.000 TL kıdem tazminatı ile 1.000 TL ihbar tazminatının 30/04/2013 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.2. Davacı vekili, 14/08/2018 tarihli ıslah dilekçesiyle, kıdem tazminatının 10.000 TL'den 18.427 TL, ihbar tazminatının 1.000 TL'den 3.858 TL'ye çıkarılmasını talep etmiştir.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Doğanşehir Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 29/05/2018 tarih ve E.2017/131, K.2018/270 sayılı kararı ile, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin 4857 sayılı iş Kanun'u kapsamında kalmadığı, aralarındaki uyuşmazlığın idarece yapılan görevlendirmeden doğduğu ve bu uyuşmazlığın idari yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle davanın HMK 114/1-b ve 115/2 gereği yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 28/03/2019 tarih ve E.2018/1298, K.2019/216 sayılı kararı ile, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-6 maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. 4. Doğanşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/11/2024 tarih ve E.2023/188, K.2024/149 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.5. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 25/04/2025 tarih ve E.2025/407, K.2025/718 sayılı kararı ile, davacının yaptığı işin özel hukuk ilişkisi kapsamındaki iş sözleşmesinden ziyade statü hukukundan kaynaklanan istihdama ilişkin olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu belirtilerek davanın
Esas No : 2025/662 Karar No: 2025/810
dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/2 hükmü gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına, davanın HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı (Yargı Yolu) yokluğu nedeni usulden reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:''...Somut olayda, çıraklık ve halk eğitim merkezlerinde herhangi bir kadroya bağlı olmaksızın çalışan usta öğreticiler, 657 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca ders ücreti karşılığında çalıştırılmaktadırlar. Başka bir anlatımla; özel hukuk niteliğindeki iş sözleşmelerinde sözleşme koşullarının taraflarca serbestçe müzakere edilmesi niteliği, anılan sözleşmelerde bulunmamaktadır. Davacı ile Bakanlığa bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü arasındaki ilişki İdarece yapılan görevlendirmeye dayalı olup göreve alınma ve çalışma koşulları ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlenmesi karşısında taraflar arasında bir iş sözleşmesinin varlığından söz edilemez. Usta öğretici, 4857 sayılı Kanun kapsamında işçi sayılmadığından taraflar arasındaki ilişkinin statü hukuku kapsamında bulunması sebebiyle ihtilafın idari yargıda çözümlenmesi gerektiği anlaşılmakla; yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. (Yargıtay 9. HD.'nin 24.01.2024 tarih, 2023/17447 Esas, 2024/1146 Karar sayılı ilamı)Yine aynı şekilde taraflar arasında bir iş sözleşmesinin bulunmadığı, davacı ile Bakanlığa bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü arasındaki ilişkinin 657 sayılı yasanın 89. maddesine göre idarece yapılan görevlendirmeye dayanarak Valilik onayı ile olduğu, göreve alınma, çalışma koşulları ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlendiği, davacının yaptığı işin özel hukuk ilişkisi kapsamındaki iş sözleşmesinden ziyade statü hukukundan kaynaklanan istihdama ilişkin olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu belirtilerek davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur. Güncel Yargıtay İçtihadı da bu yöndedir. (Yargıtay 9. HD nin 17.04.2024 tarih 2024/1686 Esas, 2024/7041 Karar ve Yargıtay 9. HD nin 21.11.2024 tarih 2024/11425 Esas, 2024/15021 Karar, Yargıtay 9. HD nin 21.01.2025 tarih 2024/13220 Esas, 2025/723 Karar sayılı ilamları da bu yöndedir.) Davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kısmen kabulü ile, mahkeme kararının HMK'nun 353/1.b-2 hükmü gereğince düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere1)Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2 hükmü gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ORTADAN KALDIRILMASINA,2)Davanın HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı(Yargı Yolu) yokluğu nedeni USULDEN REDDİNE,...''6. Davacı vekili bu kez, aynı olay ve hukuki nedenlere dayalı olarak kıdem ve ihbar tazminatı istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda7. Malatya 3. İdare Mahkemesi 11/09/2025 tarih E.2025/1000 , K.2025/955 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin "konu" yan başlıklı kısmında ihbar tazminatı talebine yer verilmesine rağmen, "sonuç ve istem" yan başlıklı kısmında ihbar tazminatı talebinin yer almadığı, dolayısıyla ihbar tazminatının talep edilip edilmediği ile eğer ediliyorsa bu tazminat kaleminin miktarı hususunda Mahkemede tereddüt oluştuğu, bu suretle dava konusunun tespiti bakımından, içeriği belirsizliğe yol açan dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca yeniden dava açılmak üzere reddine karar vermiştir.
Esas No : 2025/662 Karar No: 2025/810
8. Davacı vekili 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dava dilekçesini yenileyerek 10.000 TL kıdem, 1.000 TL ihbar tazminatı istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. 9. Malatya 3. İdare Mahkemesi 27/10/2025 tarih, E.2025/1245 sayılı kararı ile, talep edilen işçi alacaklarının 4857 sayılı İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava dosyasının incelenmesinden; Malatya ili, Doğanşehir Halk Eğitim Merkezinde 12/06/1998 - 30/04/2013 tarihleri arasında usta öğretici olarak görev yapan davacı tarafından, iş akdinin feshedildiğinden bahisle kıdem ve ihbar tazminatı taleplerine karşılık -fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla- 10.000,00-TL kıdem tazminatı ile 1.000,00-TL ihbar tazminatının 30/04/2013 tarihinden itibaren işletilecek en yüksek mevduat faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Bakılan davada; davalı Bakanlık bünyesinde bulunan Doğanşehir Halk Eğitim Merkezinde 12/06/1998 - 30/04/2013 tarihleri arasında usta öğretici olarak görev yapan davacı tarafından, iş akdinin feshedildiğinden bahisle söz konusu döneme ilişkin kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının mevduat faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı ve anılan süreç içerisinde davacı ile davalı idare arasında bir hizmet ilişkisinin kurulduğu görülmektedir.Bu durumda; talep edilen tazminat alacaklarının 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklara ilişkin olduğu, davacının Valilik tarafından görevlendirilmiş olmasının da bu ilişkiye statü hukuku niteliği kazandırmayacağı değerlendirilmekle, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/07/2025 tarih ve E:2025/330 K:2025/500 sayılı, 07/07/2025 tarih ve E:2025/316 K:2025/498 sayılı ile 07/07/2025 tarih ve E:2025/335 K:2025/487 sayılı kararları da bu doğrultudadır..."10. Malatya 3. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari dava dosyası, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK11. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar." 12. 506 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir: "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."13. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
Esas No : 2025/662 Karar No: 2025/810
"Bu Kanunun uygulanmasında;...6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,...ifade eder...."14. 5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiştir.15. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."16. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."17. 4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklı İkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara yer verilmiştir.18. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir:"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."19. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."
Esas No : 2025/662 Karar No: 2025/810
20. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:"(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar." 21. 7036 sayılı Kanun'un "Geçiş Hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir:"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir." IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN, Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi23. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Esas No : 2025/662 Karar No: 2025/810
24. Dava, davacının 12/06/1998 - 30/04/2013 tarihleri arasında Doğanşehir Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışmakta iken, iş akdinin haksız olarak feshedildiğinden bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağının yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.25. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat alacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Malatya 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 25/04/2025 tarih ve E.2025/407, K.2025/718 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Malatya 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 25/04/2025 tarih ve E.2025/407, K.2025/718 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22/12/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Rıdvan
Eyüp
Bayram
Döndü Deniz
GÜLEÇ
SARICALAR
ŞEN
BİLİR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN