T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/70KARAR NO: 2025/175
KARAR TR: 03/03/2025 ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.K A R A R Davacı: S. A. Z., Z. Ü. G. P. T. İ. P. S. V. T. L. Ş.
Vekilleri : Av. M. A., Av. Ö. N. A. Davalı: Soma Kaymakamlığı Trafik Denetleme Büro Amirliği I. DAVA KONUSU OLAY1. Manisa Soma Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, davacı şirkete ait 45 AEA 205 plaka sayılı aracın ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespit edildiğinden bahisle, araç sürücüsü M.Ç'ye 22/08/2024 tarih ve MB-440868838 sayılı idari yaptırım tutanağı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 32.233 TL idari para cezası verildiği, aynı tarihli BB00437665 seri numaralı "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı" ile trafik kaydı davacı şirket adına olan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verilmiştir.2. Davacı şirket, araç sürücüsüne kesilen 22/08/2024 tarih ve MB440868838 sayılı idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Soma Sulh Ceza Hakimliği 10/10/2024 tarih ve D.İş No:2024/1942 sayılı kararı ile, başvurunun 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara yapılan itiraz üzerine, Akhisar Sulh Ceza Hakimliği 08/11/2024 tarih ve D.İş No:2024/5564 sayılı kararı ile itirazın reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:"...İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak (aynı maddi olay nedeniyle, aynı araç ile ilgili olarak) aracın trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü
Esas No : 2025/70 Karar No: 2025/175
fıkrası uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 7. İdare Mahkemesince yapılan 13.7.2017 gün ve E:2016/1263, K:2017/1497 sayılı başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir." şeklindedir.Somut olayın Hakimliğimizce değerlendirilmesi neticesinde; yukarıda anılı Uyuşmazlık Mahkemesi kararı uyarınca, bu haliyle uyuşmazlığa idare mahkemelerince bakılabileceği anlaşılmakla başvurunun 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28/1-b maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir..."4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda5. Manisa 1. İdare Mahkemesi 06/01/2025 tarih ve E.2024/1033 sayılı kararı ile, 2918 sayılı Kanun'un EK- 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Dava dosyasının incelenmesinden; Soma Trafik Denetleme Büro Amirliğine bağlı trafik ekipleri tarafından, 22.08.2024 tarihinde yapılan denetimler esnasında, davacıya ait 45 AEA 205 plakalı araç ile Manisa ili içerisinde Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığından izin/ruhsat alınmaksızın (belediye sınırları içinde) ticari amaçlı işçi taşımacılığı yapıldığı tespitlerine yer verilen tutanağın düzenlendiği ve akabinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, bu işleme ilişkin tutanağın araç sürücüsüne imzası karşılığında bizzat tebliğ edildiği, araç sürücüsüne kesilen 22.08/2024 tarih ve MB440868838 sayılı idari para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dosya içindeki belgilerden; davacı adına kayıtlı, dava dışı M.Ç'nın sevk ve idaresindeki 45 AEA 205 plaka sayılı aracın hareket halinde iken 22.08.2024 tarihinde yapılan denetimler esnasında Akhisar Bergama yolunda Soma Trafik Denetleme Büro Amirliğine bağlı trafik ekiplerince durdurulduğu, D3 yetki belgesine sahip araç ile Manisa ili içerisinde Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığından izin/ruhsat alınmaksızın (belediye sınırları içinde) ticari amaçlı işçi taşımacılığı yapıldığı tespitlerine yer verilen tutanağın düzenlendiği, akabinde araç sürücüsü M.Ç'ye 22.08.2024 tarih ve MB-440868838 sayılı idari yaptırım tutanağı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 32.233,00-TL idari para cezası verildiği, aynı tarihli BB00437665 seri numaralı "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı" ile trafik kaydı davacı şirket adına olan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verildiği, davacı şirket tarafından araç sürücüsüne kesilen 22.08.2024 tarih ve MB440868838 sayılı idari para cezasına karşı yapılan itiraz başvurusunda Soma Sulh Ceza Hakimliğinin 10.10.2024 tarih ve 2024/1942 D.İş sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiği, görevsizlik kararının kesinleşmesinin ardından 13.11.2024 havale tarihli dilekçe ile Mahkememizden 22.08.2024 tarih ve MB-440868838 sayılı trafik idari para cezası işleminin iptalinin istenildiği görülmektedir.Bu durumda, davaya konu idari para cezasının 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu; 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, bu Kanun kapsamında kalan idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı Kanun'da belirtilen kanun yoluna ilişkin hükümlerin uygulanacağı, özel kanun hükümleri uyarınca verilen idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı özel kanununda düzenlenmiş yasa yolunun bulunmaması halinde genel nitelikteki Kabahatler Kanunu'nun yasa yoluna ilişkin hükümlerinin uygulanacağından uyuşmazlık konusu yapılan ve
Esas No : 2025/70 Karar No: 2025/175
2918 sayılı Kanunun EK-3-a-c maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.Öte yandan dava dışı M.Ç'nın sevk ve idaresindeki 45 AEA 205 plaka sayılı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men'ine karar verilmiş ise de ruhsat sahibi davacı şirket tarafından trafikten men işlemine karşı dava dava açılmadığı, esasen somut olayda idari para cezası verilmesine ve aracın belirli bir süre ile trafikten menine ilişkin kararların farklı kişilere (sürücüye ve ruhsat sahibine) verildiği dikkate alındığında idari para cezasına karşı yapılan itirazın 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8 maddesi kapsamında dahi idari yargı mercilerinde görüm ve çözüm imkanı bulunmamaktadır..."6. Manisa 1. İdare Mahkemesi 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dosyasının ekinde adli yargı yeri kesinleşmiş karar örneği Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.III. İLGİLİ HUKUK7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu" başlıklı 47. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,b) Trafik ışıklarına,c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara,d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural,yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,Uymak zorundadırlar.(Değişik:18/10/2018-7148/20 md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler 235 Türk lirası, bu maddede yazılı diğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayan sürücüler, 108 Türk lirası para cezası ile cezalandırılırlar...."8. 2918 sayılı Kanun'un “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlıklı Ek 2. maddesi şöyledir:"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışındabelediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
Esas No : 2025/70 Karar No: 2025/175
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten menedilir.İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.” 9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir: "(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanun'un;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”10. 5326 sayılı Kanun’un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”11. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” 12. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fıkraları şöyledir:“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür .”IV. İNCELEME VE GEREKÇE
Esas No : 2025/70 Karar No: 2025/175
A. İlk İnceleme 13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı yeri kesinleşmiş karar örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, uyuşmazlığı çözmeye yeterli bilgi ve belgelerin bulunması nedeniyle adli yargı dosyasının istenilmediği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.B. Esasın İncelenmesi14. Raportör-Hâkim ŞERİFE ÖZDOĞAN IŞIK'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:15. Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.16. Somut olayda, davacı şirket çalışanı araç sürücüsü adına ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığından bahisle 22/08/2024 tarih ve MB440868838 sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği, bununla birlikte aynı tarihli BB00437665 seri numaralı "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı" ile trafik kaydı davacı şirket adına olan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verildiği, davacı şirketin itiraz dilekçesinde salt idari para cezası yönünden verilen karara yönelik iptal isteminde bulunduğu anlaşılmıştır.17. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.18. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.19. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin
Esas No : 2025/70 Karar No: 2025/175
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. 20. Dava dışı sürücü M.Ç'nın sevk ve idaresindeki 45 AEA 205 plaka sayılı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men'ine karar verilmiş ise de ruhsat sahibi davacı şirket tarafından trafikten men işlemine karşı dava dava açılmadığı, esasen somut olayda idari para cezası verilmesine ve aracın belirli bir süre ile trafikten menine ilişkin kararların farklı kişilere (sürücüye ve ruhsat sahibine) verildiği dikkate alındığında, idari para cezasına karşı yapılan itirazın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi kapsamında dahi idari yargı mercilerinde görüm ve çözüm imkanı bulunmamaktadır.21. İncelenen uyuşmazlıkta, davaya konu idari para cezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu; bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, bu Kanun kapsamında kalan idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı Kanun'da belirtilen kanun yoluna ilişkin hükümlerin uygulanacağı, özel kanun hükümleri uyarınca verilen idari yaptırım kararları, idari para cezaları ve idari tedbirlere karşı özel kanununda düzenlenmiş yasa yolunun bulunmaması halinde genel nitelikteki Kabahatler Kanunu'nun kanun yoluna ilişkin hükümleri uygulanacağından, uyuşmazlık konusu yapılan ve 2918 sayılı Kanun'un EK-2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Soma Sulh Ceza Hakimliğinin 10/10/2024 tarih ve D.İş No: 2024/1942 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Manisa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Soma Sulh Ceza Hakimliğinin 10/10/2024 tarih ve D.İş No:2024/1942 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03/03/2025 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Nilgün
Doğan
Eyüp
YAŞAR
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN