T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2026/108KARAR NO: 2026/119
KARAR TR: 09/03/2026 ÖZET: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezası niteliğindeki "alan tahrip bedeli"nin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.K A R A R
Davacı: S. E. İ. T. N. İ. İ. V. S. T. L. Ş.
Vekili: Av. B. A. A.
Davalı: Elazığ Belediye BaşkanlığıI. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı şirket vekili, Elazığ Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından düzenlenen 09/09/2025 tarih ve 1744 sayılı idari tespit tutanağı uyarınca, müvekkili şirket tarafından kazı çalışması sırasında belediyeye ait içme suyu şebeke hatlarına ve park ile yeşil alanlara zarar verildiği iddiasıyla tesis edilen 09/09/2025 tarihli ve 2025/2503 ile 2025/2504 sayılı Encümen kararlarıyla toplam 343.022 TL tutarında idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, müvekkili şirketin F. E. D. A.
adına taşeron olarak faaliyet gösterdiğini ve belediye ile dağıtım şirketi arasında yapılan protokol uyarınca kazı çalışmaları sırasında meydana gelecek zararlardan dağıtım şirketinin sorumlu olduğunu, bu nedenle idari para cezasının müvekkili şirkete yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Elazığ Belediye Başkanlığının 09/09/2025 tarihli ve 2025/2503 ile 2025/2504 sayılı Encümen kararları ile tahakkuk edilen idari para cezalarının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2. Elazığ 1. Sulh Ceza Hakimliği 06/10/2025 tarih ve D.İş No:2025/5097 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, başvurunun görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"İtiraz eden vekili 06/10/2025 havale tarihli dilekçesinde özetle; müvekkili hakkında hukuka aykırı olarak uygulanan idari para cezasının iptal edilmesini talep etmiştir.Dosyanın incelenmesinde; muteriz hakkında Elazığ Belediye Başkanlığının 09/09/2025 tarih ve 2025/2504 karar numaralı Encümen Kararı ile zarar bedelinin tahsil edilmesi yönünde işlem tesis edildiği görülmüştür.Başvuru dilekçesi, ekleri ve kurum cevabi yazısının incelenmesi sonucunda; muteriz hakkında uygulanan tazminat kararının idari para cezası kararı niteliğini haiz olmadığı, kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumun da 5326 sayılı Kanun kapsamında başvuru yapılabilecek idari yaptırım kararları arasında bulunmadığı anlaşıldığından ve tazminata ilişkin uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından başvurunun usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıda belirtilen şekilde hüküm tesis edilmiştir."
Esas No : 2026/108Karar No: 2026/119
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemlerle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda4. Elazığ 1. İdare Mahkemesi 23/01/2026 tarih ve E.2025/1230 sayılı kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketçe farklı tarihlerde farklı yerlerde gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında park, yeşil alan ve içme suyu şebeke hatlarında maddi zarar meydana geldiğinden bahisle Elazığ Belediye Encümeni'nin 09/09/2025 tarihli 2025/2503 ve 2025/2504 sayılı kararları ile tahakkuk ettirilen idari para cezalarının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada Elazığ 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/10/2025 tarih ve E:2025/5097 D. İş sayılı kararıyla davacı şirket hakkında verilen kararın idari para cezası kararı niteliğini haiz olmadığı, kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu ve bu durumun 5326 sayılı Kanun kapsamında başvuru yapılabilecek idari yaptırım kararları arasında bulunmadığı gerekçesiyle uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek davanın usulden reddine karar verildiği, anılan kararın 20/10/2025 tarihinde kesinleşmesi üzerine 19/11/2025 tarihinde Mahkememiz kaydına giren dilekçeyle anılan encümen kararları ile tahakkuk ettirilen idari para cezalarının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Uyuşmazlıkta, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi neticesinde, uygulanan idari para cezası niteliğindeki dava konusu hasar bedelinin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun uyarınca verilecek para cezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmış olup, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası niteliğindeki dava konusu hasar bedeline karşı açılan davanın görüm ve çözümünde anılan Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."5. Elazığ 1. İdare Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyasının sureti, ekinde adli yargı dosyasının sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapı kazı izni harcı” başlıklı mükerrer 79. maddesi şöyledir: “(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır.Altyapı kazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan
Esas No : 2026/108Karar No: 2026/119
birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eski haline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerin alan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir.”7. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel Kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:“ (Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)(1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.” 8. 5326 sayılı Kanun'un “Yaptırım türleri” başlıklı 16. maddesi şöyledir:"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."9. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrası şöyledir: “(1)İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.” IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN, Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 09/03/2026 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosya suretinin, ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
Esas No : 2026/108Karar No: 2026/119
B. Esasın İncelenmesi11. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:12. Dava, Elazığ Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından düzenlenen 09/09/2025 tarih ve 1744 sayılı idari tespit tutanağı uyarınca, kazı çalışması sırasında belediyeye ait içme suyu şebeke hatlarına ve park ile yeşil alanlara zarar verildiği iddiasıyla tesis edilen 09/09/2025 tarihli ve 2025/2503 ile 2025/2504 sayılı encümen kararlarıyla tahakkuk ettirilen toplam 343.022 TL tutarındaki idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.13. Dava dosyasının incelenmesinden; Elazığ Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından 09/09/2025 tarihinde düzenlenen 1744 sayılı idari tespit tutanağı ile davacı şirket tarafından yapılan kazı çalışması sırasında belediyeye ait içme suyu şebeke hatlarına ve park ile yeşil alanlara zarar verildiğinin tespit edildiğinin belirtildiği, bu tespite istinaden Elazığ Belediye Başkanlığının 09/09/2025 tarihli ve 2025/2503 ile 2025/2504 sayılı, "zarar bedelinin tahsil edilmesine" konulu encümen kararları ile toplam 343.022 TL tutarında zarar bedelinin tahsili amacıyla 1608 ve 5326 Sayılı Kanunlar uyarınca idari para cezası tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.14. İncelenen uyuşmazlıkta, encümen kararlarıyla tahsiline hükmedilen "zarar bedelinin" 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapı kazı izni harcı” başlıklı mükerrer 79. Maddesinde tanımlanan "alan tahrip tutarı" niteliğinde olup, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.15. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.16. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde bu Kanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Elazığ 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/10/2025 tarih ve D.İş No:2025/5097 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Esas No : 2026/108Karar No: 2026/119
V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Elazığ 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/10/2025 tarih ve D.İş No:2025/5097 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,09/03/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Eyüp
Bayram
Döndü Deniz
YAŞAR
SARICALAR
ŞEN
BİLİR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLIÇALIŞKAN