T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 590
KARAR NO : 2015 / 602
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET : Davacının belirsiz süreli iş akdi ile usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin hiçbir gerekçe gösterilmeden fesh edildiği nedeniyle maddi alacağın faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M. B.
Vekili :Av.İ. D.
Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.I.Y.
O L A Y : Davacı vekili,dava dilekçesinde özetle; davacının Şanlıurfa Otelcilik TurizmMeslek Lisesi Uygulama Otelinde belirsiz süreli iş akdi ile ustaöğretici olarak çalışırken iş akdininhiçbir gerekçe gösterilmeden fesh edildiğini;davacının davalı bakanlığa bağlı işyerinde 01/04/2010'dan 05/04/2013 tarihine kadar aralıksızçalıştığını; davacınınçalıştığı sürede iş yasasındaön görülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen fazla mesaiücretinin ödenmediğini, iş yerinin çalışmaşeklinin vardiyalı olduğunu; 07:00-19:00, 19:00-23:00olarak 12 saatlik vardiyalar halinde çalışmayapıldığını; fakat iş yoğunluğuözel yemekler vs. nedenlerle vardiyası biten personelin bir sonrakivardiyada bazen 1-2 saat bazen de vardiya bitene kadarçalışmak zorunda kaldığını, buşekilde sürekli fazla mesai yapan müvekkiline fazla mesaisininödenmediğini; acil durumlar dışında haftalık izinve yıllık izin kullandırılmadığını;bayram, genel tatil ücretlerinin ödenmediğini beyanla kıdemve ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatil ücreti veyıllık izin ücreti olmak üzere toplam 600,00 TLalacağın faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ŞANLIURFA 3. İş mahkemesi: 17.2.2014gün ve E:2013/70 K:2014/51 sayılı kararı ile, davacının22/10/2010-30/04/2013 tarihleri arasında davalı iş yerindeçalıştığı; davalı tarafın,davacının okuttuğu ders alanına ihtiyaçkalmadığı gerekçesi ile bildirimsiz olarak sözleşmeninfesh edildiği; bu bakımdan iş akdinin haklı nedenlefeshedildiğinin ispat külfeti işverene ait olduğugözetildiğinde feshin haksız olduğu kanaatinevarıldığı; diğer taraftan davacınınyıllık izin kullandığına dair dosyaya yazılıbir belge sunulmadığı, dosya kapsamına göreyıllık izin alacağının subut bulunduğu, tümdosya kapsamından davacının üç vardiyadüzeninde çalıştığınınanlaşıldığı; bu nedenle yerleşik Yargıtayuygulaması da nazara alınarak fazla mesai talebinin reddi gerektiği;hafta tatili, genel tatil ve bayram tatili alacakları yönündenise bu taleplere yönelik kayıtların resmi kurum olan davalıkayıtlarında yer almayışı göz önündebulundurularak subut bulmadığı kanaatinevarıldığı; Mahkemelerince alınan bilirkişiraporunun ayrıntılı, gerekçeli ve denetlemeyeelverişli olduğu, bu bakımdan hükme esasalınabileceği gerekçesiyle davanın kısmenkabulüne, kısmen reddine karar vermiş; verilenkarar davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUKDAİRESİ: 09.12.2014 gün ve E:2014/11180 K:2014/37693sayılı kararı ile, 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İş Kanununagöre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yerinin işmahkemeleri olduğu; davacının dışarıdanücretli usta öğretici olarak görevlendirildiği,davacıya ücretlerinin 657 Sayılı Devlet Memurlarıkanununun 89.maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen dersücretleriyle ödendiği; davacının sosyal güvenlikhukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamındagösterilmesinin iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermeyeceği; davacının657 sayılı yasanın 89. maddesinde belirtilen statüiçinde görevlendirildiği; davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunmadığı; taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğununkabulü gerektiği; aradaki hukuki ilişkinin işsözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemeyeceği; buhukuki olguya göre uyuşmazlığın çözümyeri idari yargı olup, Mahkemece “dava dilekçesininyargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine” kararverilmesi gerekirken uyuşmazlığın esası hakkındakarar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirdiğigerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına kararvermiştir.
ŞANLIURFA 3. İŞMAHKEMESİ: 30.3.2015 gün ve E:2015/70 K:2015/120 sayılıkararı ile, Yargıtay bozma ilamına uyularak davadilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usuldenreddine karar verilmiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ŞANLIURFA 2. İDAREMAHKEMESİ: 13.7.2015 gün ve E:2015/845 sayılı ile, davacının657 sayılı Kanunun 4. maddesinde belirtilen istihdamşekillerinden biri ileçalıştırılmadığı, ayrıcadavacının 657 sayılı Kanunun 89.maddesine dayanılarakçalıştırılmasının davacıyı kamupersoneli yapmayacağı, davacının, mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığı,imzaladığı iş sözleşmesine (Ek Ders GöreviVerilerek Görevlendirilen Usta Öğretici Ferdi HizmetSözleşmesi) istinaden idareyle arasında hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem ve ihbar tazminatı ile fazlamesai, milli ve dini bayram, resmi tatil çalışmasındankaynaklanan alacakları ile yıllık izin ücretialacağının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesi ile, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesihükümleri uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceyekadar davanın ertelenmesine karar vererek, dosya Mahkememizegönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının belirsiz süreli iş akdi ileusta öğretici olarak çalışırken iş akdininhiçbir gerekçe gösterilmeden fesh edildiği nedeniylemaddi alacağın faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalarabakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar.
İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır.
Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir.
Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacınınŞanlıurfa Otelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Otelinde belirsizsüreli iş akdi ile usta öğretici olarakçalışırken iş akdinin hiçbir gerekçegösterilmeden fesh edildiğini, davacının davalıbakanlığa bağlı iş yerinde 01/04/2010'dan 05/04/2013tarihine kadar aralıksızçalıştığını, davacınınçalıştığı sürede iş yasasındaön görülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen fazla mesaiücretinin ödenmediğini, iş yerinin çalışmaşeklinin vardiya olduğunu, fakat iş yoğunluğuözel yemekler vs. nedenlerle vardiyası biten personelin bir sonrakivardiyada bazen 5-6 saat bazen de vardiya bitene kadarçalışmak zorunda kaldığını, buşekilde sürekli fazla mesai yapan müvekkiline fazla mesaisininödenmediğini, acil durumlar dışında haftalık izinve yıllık izin kullandırılmadığını,bayram, genel tatil ücretlerinin ödenmediğini beyanla kıdemve ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatil ücreti veyıllık izin ücreti alacaklarının faizi ilebirlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davacının, 5510ve 4857 sayılı Kanunlar uyarınca mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığı, idareyle arasındabir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen ihbar ve kıdemtazminatları ile diğer taleplerin iş kanunundan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin verdiğigörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleŞanlıurfa 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesi’nin30.3.2015 gün ve E:2015/70 K:2015/120 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy