T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 496
KARAR NO : 2015 / 566
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET : TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren davacı şirkete ait fabrika binasının istinat duvarının yıkılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : T.Y.G.İnş.San.VeTic.A.Ş. Vekili : Av. S.Ö. Davalı : TOSB Oto.Yan San.İht.Org.San.Böl. Vekili :Av. S.K. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Kocaeli Valiliği tarafındandüzenlenen 19.03.2014 tarihli yazı ile; Kocaeli İli,Çayırova İlçesi, G22B14D3D pafta, 293 ada, 1 parselsayılı taşınmaza ait istinat duvarınınmülkiyet ve statik açısından Çevre veŞehircilik İl Müdürüne incelettirilmişolduğunu, mahallinde ve dosyasında yapılan inceleme sonucu10.03.2014 tarihli teknik rapor düzenlediğini ve raporda sözkonusu istinat duvarının 81,51 m2 lik kısmınınonaylı imar planına göre yol mülkiyeti olankısmına tecavüzlü olduğunu ve kontrollü birşekilde ve mevcut binalara zarar verilmemesine azamiölçüde dikkat edilerek bir ay içerisindeyıkılması gerektiğinin tespit edildiğininbildirildiğini ve söz konusu raporun incelenerek gereğinin rapordoğrultusunda yerine getirilmesinin istenildiğini; istinatduvarının bu ihtarnamenin tebellüğ tarihinden itibaren biray içinde 10.03.2014 tarihli Tenkit Rapor doğrultusunda gerekli vezorunlu önlemler alınarak yıkılmasını, aksitaktirde yıkılacağının bildirildiğini belirterekyıkım kararının hukuki olmadığını ilerisürerek iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı vekili süresiiçinde verdiği cevap dilekçesinde; 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 5. maddesinde Organize Sanayi Bölgelerininniteliklerinin tarif edilmiş olduğunu, OSB’nin,müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkçaverilen kamu yararı kararı ve sınırlarıbelirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırmaişlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzelkişiliğidir denildiğini, bu nedenle davacı ile OSBarasında bir özel hukuk ilişkisi söz konusu olduğundangörev yönünden dava dilekçesinin reddi gerektiğinisavunarak görev itirazında bulunmuştur. KOCAELİ 1. İDAREMAHKEMESİ: 27.11.2014gün ve E:2014/565 sayı ile özetle; dava dosyasınınincelenmesinden; 4562 sayılı Kanunda özel hukuk tüzelkişisi olduğu belirtilen Organize Sanayi Bölgelerinin aynızamanda kamu gücü ve kudreti ile hareket ederek, kamu hukukualanında yaptığı tek yanlı, kesin ve doğrudanuygulanabilir işlem tesis edebileceği, davacı şirkete aitfabrikanın istinat duvarının yıkımınailişkin işlem, idarenin tek taraflı irade beyanıyla tesisedilen idari bir işlem olduğundan, bu işlemin iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyledavalı vekilinin görev itirazının reddine kararvermiştir. Davalı vekilitarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyasının onaylı örneği ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI:Davacışirkete ait Çayırova G22B14D3D pafta 293 ada 1sayılı parselde bulunan fabrikanın istinat duvarının81,51 m2'lik kısmının yol mülkiyeti olan kısmınatecavüzlü olduğu gerekçesiyle bir ay içindeyıkımına ilişkin TOSB Oto.YanSan.İht.Org.San.Böl.Yönetimi tarafından tesis edilen veGebze 6. Noterliğinin 31/03/2014 tarih ve 98087 sayılıihtarnamesiyle tebliğ edilen işlemin iptali istemiyle idaremahkemesinde dava açıldığının anlaşıldığı,davalı tarafın, özel hukuk hükümlerine tabioldukları ve yargı yerinin de adli yargı olduğuna dairgörev itirazının idare mahkemesince reddedilmesi üzerine,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemi ile davalı vekili tarafındanYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğununanlaşıldığı, hukuk uygulamasında“Tüzel kişilerin, belli bir amacıgerçekleştirmek üzere bağımsız bir varlıkşeklinde örgütlenmiş, haklara ve borçlara sahipolabilen kişi ve mal toplulukları olduğu, Tüzelkişilerin, “özel hukuk tüzel kişileri” ve“kamu hukuku tüzel kişileri” olmak üzere ikiyeayrıldığı “Özel hukuk tüzel kişilerinin,özel hukuka tâbi olan tüzel Dernekler, vakıflar,şirketler olduğu, Özel Hukuk Tüzel kişiliklerininkamusal amaçla ve kanunla kurulmuş olmalarının,onların faaliyetlerinin kamu hukuku kurallarına göreyürüttükleri ve tek taraflı kamu gücü kullanarakortaya koydukları idari eylem ve işlemlerdensayılmasını gerektirmediği; nitekim Yasa koyucunun da, bukonudaki iradesini, 4562 sayılı Yasa hükümleri ile bukurumların faaliyetlerinin ticari alanda özel hukukhükümlerine göre yürüttüklerini veşirketler/dernekler hukuki statüsüne tabi olduklarınıbelirterek ortaya koyduğu; nitekim Yargıtay, 11, 4, 7 ve 13. HukukDairelerinde OSB Yönetim Kurulu kararlarından kaynaklanandavaları adli yargının görev alanında sayarakgörmeye devam ettiği; yukarıdaki açıklamalaragöre, TOSB Oto.Yan San.İht.Org.San.Böl.içinde faaliyetgösteren davacı şirkete ait fabrika binasının istinatduvarının yıkımına ilişkin davanın özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği; nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin;03/03/2014 gün ve 2012/442 Esas, 2013/485 Karar sayılı ve26/06/2015 gün ve 2014/1089 Esas, 2014/5 Karar sayılı emsalkararlarında da bu hususların vurgulandığı nedeniyle2247 sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI: 4562 sayılıOrganize Sanayi Bölgeleri Kanununun 3/b, 4.5,20,21,22; Organize SanayiBölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 92. maddelerindensözederek, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınınonayı ve anılan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulanorganize sanayi bölgelerinin; sanayileşmenin sağlıklı,düzenli ve çevreyleuyumlu gelişimini sağlamak amacıyla tanınan kamusal yetkilerve ayrıcalıklara sahip olduğu; elektrik, su, kanalizasyon,doğalgaz arıtma tesisi, yol gibi alt yapı ve genel hizmet tesislerikurmak ve işletmekle, bölgenin mevzuata ve imar planına uygunyapılaşmasından sorumlu olmakla görevlendirildiği; organizesanayi bölgelerinin, kamu hizmeti niteliğini taşıyan altyapı hizmetlerini ve imara uygunluğunu idare hukuku ilke ve kurallarınagöre kamusal yetki ve ayrıcalıkları kullanarak kurup,sürdürmekle görevli bulunduğunu; organize sanayibölgeleri, bu tür kamusal hizmetlerinden bölgede faaliyettebulunan firmaların yararlanması konularında özel hukukkurallarına göre sözleşmeler yapmakta ise de; bu durumun,anılan özel hukuk sözleşmeleri dışındaelektrik, su, doğal gaz, kanalizasyon, imara uygunluk gibi kamu hizmetiniteliği taşıyan hizmetlerinin uygulamasının idare hukukuilke ve kurallarına tabi oluşunu ortadan kaldırmadığıdolayısıyla dava konusu olayda da, davacı şirketin,Organize Sanayi Bölgesinde yer alan fabrikasının imaraaykırı olduğu belirtilen istinat duvarınınyıkımına ilişkin işlemin, tek yanlı, kamugücüne dayalı ve kamu hizmeti yürütümüneilişkin olduğu bu durumda, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün idari yargı yerineait bulunduğu nedeniyle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesiuyarınca yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanakbulunmadığı yönünde düşüncevermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.ve 13. maddelerinde öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, TOSB OtomotivYan Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösterendavacı şirkete ait fabrika binasının istinatduvarının yıkımına ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılmıştır. 5393sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerininsaklı olduğu belirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen veYürürlükten Kaldırılan Hükümlerbaşlıklı 85. maddesinin h bendinde, «…12.4.2000tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4üncü maddesinin altıncı fıkrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Yürürlüğegiren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışmaruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeriaçma ve çalışma ruhsatının verilmesisırasında işyeri açma ve çalışmaruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerekilgili belediye veya il özel idaresi hesabınayatırılır…», 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4.maddesininaltıncı fıkrasında “(Değişikfıkra: 3/7/2005-5393/85 md.) Yürürlüğe giren (…)imar planına göre arazi kullanımı, yapı vetesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir,İşyeri açma ve çalışma ruhsatınverilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır.” 5.maddesinde - “(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.) OSB, müteşebbisheyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamuyararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetkiçerçevesinde kamulaştırma işlemleri yapabilen veyayaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. Arazininmülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeliödeme yükümlülüğü OSB tüzelkişiliğine aittir.” hükmü yer almakta olup,12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin Anayasa’yaaykırılığı iddiasıyla DanıştayAltıncı Dairesi tarafından yapılan itiraz başvurusuüzerine, Anayasa Mahkemesi 31.10.2013 gün, E:2013/49, K:2013/125sayılı kararı ile özetle; 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Kanun’un 20.maddesiyle değiştirilen5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan ‘’…yapabilen veya … ‘’ sözcüklerinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir. 8. maddesinde -“Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördükendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceğibeş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Yönetim kuruluüyeleri iki yıl için seçilir. Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve birbaşkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defatoplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır.Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılanüç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ayiçinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir. Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir.”hükümlerine yer verilmiştir. Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesinden, TOSB Otomotiv Yan Sanayi ihtisas Organize SanayiBölgesi’nin özel hukuk tüzel kişiliğine sahipolduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilenişlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerinceyapılacağının açık olduğugözetildiğinde, Kocaeli İli, Çayırovaİlçesi, G22B14D3D pafta, 293 ada, 1 sayılı parseldebulunan fabrikanın istinat duvarının 81,51 m2’likkısmının yol mülkiyeti olan kısmınatecavüzlü olduğu gerekçesiyle bir ay içindeyıkımına ilişkin TOSB Oto.YanSan.İht.Org.San.Böl.Yönetimi tarafından tesis edilen veGebze 6. Noterliğinin 31/03/2014 tarih ve 98087 sayılıihtarnamesiyle tebliğ edilen işlemin yargısal denetiminin deadli yargı yerine ait olduğu açıktır. Açıklanan nedenlerle YargıtayCumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile,davalı TOSB Oto.Yan San.İht.Org.San.Böl.vekilinin görevitirazının Kocaeli 1. İdare Mahkemesince reddine ilişkinkararın kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı TOSB Oto.YanSan.İht.Org.San.Böl.vekilinin görev itirazının Kocaeli1. İdare Mahkemesince 27.11.2014 gün ve E:2014/565 sayılıREDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy