T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 873
KARAR NO : 2014 / 958
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET : Davacı Belediye Başkanlığı tarafından, davalı Genel Müdürlüğü’nün işletmesinde olan Gönen Barajı ve tesislerinden yararlanılarak temin edilen içme suyu karşılığı,tesis giderlerine katılma payı olarak 2004-2012 yıllarına ait tahakkuk ettirilen ve 6183 sayılı AATHUK kapsamında tahsili talep edilen katılım payına ilişkin ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Bandırma Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. F. A. & Av. C. D.
Davalı : Orman ve Su İşleriBakanlığına izafeten DSİ GenelMüdürlüğü
25. Bölge Müdürlüğü - Balıkesir
Vekili : Av. E. H. B.
OL A Y : Davacı vekilidava dilekçesinde; “Davalı kurum tarafındandüzenlenen 27/02/2013 tarih 2013/37 dosya no’lu ödeme emrinin;
2004dönemi 1.710,95-TL borç ve 171,09-TL Gecikme zammı
2005dönemi 1.514,80-TL borç ve 151,48-TL Gecikme zammı
2006dönemi 1.690,27-TL borç ve 169,03-TL Gecikme zammı
2007dönemi 892,65-TL borç ve 89,27-TL Gecikme zammı
2008dönemi 1.871,63-TL borç ve 187,16-TL Gecikme zammı
2009dönemi 5.275,37-TL borç ve 151,48-TL Gecikme zammı
2010dönemi 2.173,89-TL borç ve 217,39-TL Gecikme zammı
2011dönemi 2.137,27-TL borç ve 213,73-TL Gecikme zammı
2012dönemi 231,12-TLGecikme zammı
Toplam:17.266,83-TL borç ve 1.581,75-TL gecikme zammından ibaretkısmının iptali talep ve davasıdır.
ÖdemeEmri Tebliğ T: 06/03/2013 Açıklamalar :
Ödemeemri şekil yönünden bariz biçimde hukukaaykırıdır. Alacağın türü olarak takiplialacak denilmiş vadesi yalnızca yıl olarak belirtilmiştir.Dava konusu alacağın tarafımızdan ödenmesi gereken birbedel olduğu kanaatinde olsak bile gelen ödeme emrindentarafımızdan hangi alacağın istenmekte olduğunun,vadenin hangi tarihten başladığının, hangi orandagecikme zammı uygulandığınınanlaşılması mümkün değildir. Ancak davalıkurumla yapılan önceki yazışmalar ve istenen bedellerintetkikinden aşağıda anlatacağımızsüreçte yaşanan gelişmeler neticesinde söz konusuödeme emrinin gönderildiği tahmin edilmektedir.
Zamanaşımı:6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkında Kanununun 102. maddesi uyarınca 2004, 2005, 2006, 2007, 2008dönemlerine ait alacaklar zamanaşımınauğramıştır. Bu dönemlere ilişkin alacaklarınöncelikle zamanaşımı defimiz üzerine iptali ve terkinigerekir.
Davalıkurum, Bandırma içme suyunun temin edildiği GönenBarajı ve tesislerinin bakım ve onarım masraflarınınfaydalananlardan tahsili usul ve esaslarını düzenleyensözleşme kapsamında geçmiş yıllara aitbakım ve onarım masraflarını tahakkuk ettirerek tahsiliiçin 6183 sayılı yasa uyarınca ödeme emrigöndermiştir. Öncelikle konuya ilişkin protokol sözleşme09/12/2011 tarihinde imzalanmıştır. Sözleşmedegeçmiş yıllara ilişkin bakım ve onarımmasraflarının tahakkuk ve tahsili ile ilgili hiçbirdüzenleme bulunmamaktadır.
Aynıödeme emrine konu olan 2011 dönemi borcu olan 2.137,27-TL 26/07/2012tarihinde ödenmiştir, ödeme emri ile takibe alman bu kaleminödeme (itfa) nedeniyle iptali gerekir.
Ayrıcatakip konusu edilen ve 2012 dönemine ait bedel olan 2.311,13-TL anaparaborcu (Gönderilen keşif bedeli evrakında hu rakam2.330,48-TL’dir.) dava konusu edilmemiş olup, ödemeişlemlerine başlanmıştır. Ancak bu kalem borçiçin istenen 231,12-TL gecikme zammını kabul etmiyoruz.Çünkü davalı kurum kendisi tarafından yapılmasıgereken keşif bildirimlerini zamanında yapmamıştır. Bunedenle 2012 dönemi alacağı için belirlenen gecikmezammı alacağı dava konusu edilmiştir.
Sözleşmedeödemelerin vadesi 6.2 maddesinde belirlenmiş durumdadır, bunagöre 1. keşif bedeli ve 2. keşif bedellerinin tespitolunacağı, 1. keşif bedelinin önceki yılınkasım ayı sonuna kadar taraflara bildirileceği ve bututarın ait olduğu yılın Ocak ayı sonuna kadarödeneceği kararlaştırılmıştır. Bunakarşın davalı kurum tarafından tarafımıza herhangibir bildirimde bulunulmamıştır. İlk olarak 05/02/2013tarihinde tarafımıza ulaşan B.23.l.DSİ.1.25.17.00-167.05-59503sayılı yazı ile sehven yapılmamış olan tahakkukve tahsilat cetvellerinin yazı ekinde gönderildiğibildirilmiştir. Bahse konu bildirim ilk kez bu tarihteyapılmıştır. Vadesi tayin edilmemiş ammealacaklarında vade, bildirim tarihinden itibaren 30 gündür.Görüldüğü üzere davalı kurumsözleşme gereği kendisine düşen bildirimi ancak05/02/2013 tarihinde tarafımıza ulaşan yazısı ileyapmış, bu yazıda da dava konusu olan ve 2004 yılındanbaşlayarak bugüne kadar gelen tüm dönemlerin gecikme zamlarıile birlikte tahakkuk ettirerek ödenmesini talep etmiştir. Buyazıya müvekkil Belediye Başkanlığı MaliHizmetler Müdürlüğü tarafından verilen cevapta2004-2010 yıllarına ait işletme masraflarınınödenmesinin mümkün olmadığı, 26/07/2012 tarihinde2.137,27-TL tutarlı 2011 dönemine ait tutarın ödendiği2012 yılı bedelinin ödeneceği bildirilmiştir.
Aksikanaatle faiz talep edilebileceği kabul edilse bile tümdönemlere % 10 tutarında bir gecikme zammı eklenmiştir.Sözleşmenin 6.6. maddesinde bu hususta 6183 sayılı yasayaatıf yapılmış olup, bu yasa gereğince gecikmezammı oranı halen aylık %1,40 olup, ödeme emrindebelirlenen tutara nasıl bir hesapla ulaşıldığıtarafımızdan anlaşılamamıştır.
Sonuç ve İstem: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle, davalı kurum tarafındandüzenlenen 27/02/2013 tarih 2013/37 dosya no’lu ödeme emrinin;zamanaşımı defimiz de dikkate alınarak, 2004 dönemi1.710,95-TL borç ve 171,09-TL Gecikme zammı, 2005 dönemi1.514,80-TL borç ve 151,48-TL Gecikme zammı, 2006 dönemi1.690,27-TL borç ve 169,03- TL Gecikme zammı, 2007 dönemi892,65-TL borç ve 89,27-TL Gecikme zammı, 2008 dönemi1.871,63-TL borç ve 187,16-TL Gecikme zammı, 2009 dönemi5.275,37-TL borç ve 151,48-TL Gecikme zammı, 2010 dönemi2.173,89-TL borç ve 217,39-TL Gecikme zammı, 2011 dönemi2.137,27-TL borç ve 213,73-TL Gecikme zammı, 2012 dönemi231,12-TL Gecikme zammı olmak üzere toplam 17.266,83-TL borçve 1.581,75-TL gecikme zammından ibaret kısmının iptalinekarar verilmesi talep edilmektedir.” demek suretiyle idari yargıdadava açmıştır.
Balıkesir Vergi Mahkemesi; 04.04.2013gün ve E:2013/256, K:2013/325 sayı ile özetle; “davakonusu ödeme emrinin Vergi Mahkemesi görevine giren vergi, resim,harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam vecezaları ile tarifelere ilişkin bulunmadığı, idaremahkemesinin görevine giren sözleşmeden doğan bakımonarım masraflarına ilişkin olduğuanlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanıngörev yönünden reddine, dosyanın görevli ve yetkiliBalıkesir İdare Mahkemesine gönderilmesine” şeklindekarar vermiş, dosya re’sen Balıkesir İdare Mahkemesinegönderilmiştir.
Davalı DSİ GenelMüdürlüğü vekili süresi içindeverdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur.
Balıkesir İdare Mahkemesi: 08.11.2013 gün ve E:2013/657sayı ile özetle; davaya konu edilen ödeme emrinin idareninüstün kamu gücüne dayalı ve tek taraflı iradebeyanı ile tesis edilmiş olduğu dikkatealındığında söz konusu işlemin iptali istemiyle açılandavanın görüm ve çözümünde idariyargı görevli olduğundan bahisle davalı idare vekiliningörev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı DSİ GenelMüdürlüğü vekilince süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YargıtayCumhuriyet Başsavcısı: Davacı BelediyeBaşkanlığı tarafından, davalı Devlet Suişleri Genel Müdürlüğü işletmesinde olanGönen Barajı ve tesislerinden yararlanılarak temin edileniçme suyu karşılığı, tesis giderlerinekatılma payı olarak DSİ GenelMüdürlüğünce, 2004 - 2012 yıllarına aittahakkuk ettirilen ve 6183 sayılı AATHUK kapsamında tahsilitalep edilen katılım payına ilişkin işlemin iptaliistemi ile açılan davada, davalı idare tarafındangörev itirazında bulunulmuş, itirazın Balıkesirİdare Mahkemesinin 20/11/2013 güve 2013/657 sayılıkararı ile reddi üzerine de, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığından süresi içinde olumlugörev uyuşmazlığıçıkarılmasını talep ettiğianlaşılmıştır.
DavalıDSİ sorumluluğunda bulunan, Yenice-Gönen BarajıÇanakkale'nin rezervuar alanı Yenice İlçesinde ve barajgövdesi Balıkesir ilinin Gönen ilçesinde olmak üzereDSİ tarafından inşa edilmiştir. Baraj Gönenİlçesine yönelik olarak güney Marmara bölgesine sutemin etmektedir. Gönen barajının amaç hisseleri %50sulama, %16 İçme-Kullanma suyu temini, %30 enerji ve %4taşkın kontrolü olarak tespit edilmiş ve 6200sayılı kanunun ilgili hükümleri uyarınca bu konuda12.5.1997 tarihli TC Başbakanlık Oluru alınmış, %16İçme-Kullanma suyu Bandırma Belediyesiihtiyaçlarına ayrılmıştır.
DavacıBelediye ile Davalı idare arasında suyun temini usulüneilişkin çıkan anlaşmazlık sonucunda, taraflararasında acil su ihtiyacının karşılanmasıamacıyla, 28/11/2000 tarihinde 10 maddeden ibaret bir protokolimzalanmış, 09/12/2013 tarihinde ise, davalı DSİ GenelMüdürlüğü 25. Bölge Müdürlüğüve davacı Bandırma Belediye Başkanlığınınyanında Gönen Ovası Sulama Birliği ve Gönen HESÜretim A.Ş. Aralarında 9 maddeden ibaret, Gönen Baraj vetesislerinin işletme, bakım ve yararlanma koşul vekatılım paylarını düzenleyen bir sözleşmeimzalanarak yürürlüğe konulmuştur.
Davanınkonusu ise, taraflar arasında imzalanan sözleşmestatüsünde bulunan anılan protokol ve sözleşmehükümleri sonucu, davacının içme ve kullanma suyuihtiyacı için barajdan çektiği suyunkarşılığında 2004 ile 2013 yıllarıarasında tahakkuk ettirilen katılım payının tahsilineilişkin bulunmaktadır.
6200sayılı DSİ'nin Teşkilat ve Görevleri HakkındakiKanunun 1. Maddesi 1. Fıkrasına göre DSİ'nin kuruluşamaç ve görevi "Bu Kanunun amacı; yerüstü veyeraltı sularının zararlarını önlemek ve/veyabunlardan çeşitli yönlerden faydalanmak maksadıyla buKanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek veyetkileri kullanmak üzere; Orman ve Su İşleriBakanlığına bağlı, kamu tüzelkişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan özelbütçeli bir kuruluş olan Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarınıdüzenlemektir." şeklinde tarif edilmiş, 2. Maddesinde,özel ve kamu kurumlarına su temin ve diğer işlergörevleri arasında sayılmıştır. 6200sayılı Yasanın 23. Maddesinin b bendinde ise, Dl'nin 2. Maddedesayılan görevlerini, " Tesisler ortaklıklar tarafındanmeydana getirilecek ise bu takdirde tesis masrafları ortaklararasındaki sözleşme hükümlerine göresağlanır." hükmü ile sözleşmeler akdederekyerine getireceği hüküm altına alınmışbulunmaktadır.
Davayakonu su temininden kaynaklanan alacağın da taraflar arasındaserbest irade ile yapılan protokol ve sözleşmedenkaynaklandığı anlaşılmaktadır. Davalıidarenin alacağının takibine ilişkin 6183 sayılıAATUHK hükümlerini uygulamak istediği anlaşılmakta isede, bu uygulamanın yerinde olup olmadığı davanınçözülmesi gereken sorunlarından biri bulunmaktadır.6183 sayılı AATUHK'nun 1. maddesi ise " Devlete, vilayet hususiidarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik vetakiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibiaslı, gecikme zammı, faiz gibi fer'ı amme alacakları veaynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptandoğanlar dışında kalan ve amme hizmetleritatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile;bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleritatbik olunur.’’ hükmü karşısında akittendoğan bu alacakların 6183 sayılı kanun kapsamıçerçevesinde haciz ve, cebri icra uygulamasıbakımından da amme alacağı kapsamı dışındaolduğu görülmektedir.
Yukarıdaaçıklanan mevzuat hükümleri ve dosya kapsamındakiolaya göre, olayda idarece kamu gücüne dayalı, re'sen vetek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlem veya alacağınidari usullerle (kamu alacağının tahsili hakkındaki 6183 sayılıA.A.T.U.H.K. gibi) tahsil edilmesi söz konusu olmayıp, taraflar arasındakisu ve tesis kullanım hakkına ilişkin taraflar arasındakisözleşmenin uygulanmasından doğan davanın, özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerinin görevli bulunduğunubelirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine kararvermiştir.
Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
DanıştayBaşsavcısı: 2004-2012 yılları arasıdöneme ilişkin DSİ Yenice-Gönen Barajı HES tesislerineişletme katılım bedellerinin takip ve tahsili amacıylaadlarına düzenlenen 27/02/2013 gün ve 2013/37 sayılıödeme emrinin, 2012 yılına ilişkin kısmınınsadece gecikme faizi bölümünün, diğer dönemlereyönelik kısmının ise tamamının iptali istemiyleDevlet Su işleri Genel Müdürlüğü' nekarşı açılan davada, davalı idarece görevitirazında bulunulmuş, itirazın reddi üzerine deYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmaklaişin gereği düşünüldü:
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin1. fıkrasında; İdari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri olarak belirtilmiştir.
Kamukurum ve kuruluşlarının kendilerine ilgili mevzuatla verilengörevi yaparken, kamu kudretini kullanmak suretiyle tek yanlı olaraktesis ettikleri icrai işlemler veya eylemlerden doğanuyuşmazlıkların idari yargı merciinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Olayda,6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüYasası kapsamında, kamu hizmetinin yerine getirilmesi içinkamu gücü kullanılarak oluşturduğu tek yanlıişlem niteliğinde bir işlem dava konusu edilmişolduğundan, buna ilişkin uyuşmazlığın da idaremahkemesince çözümlenmesi gerektiğiaçıktır.
Öteyandan, dava konusu bedelin 6183 sayılı Yasa kapsamında tahsiledilip edilmeyeceği konusunu belirleme yetkisi de idari yargıyerlerine aittir. ‘’ demek suretiyle 2247 sayılıYasanın 13. maddesi uyarınca Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’nın olumlu görevuyuşmazlığı çıkarma isteminin reddi ileuyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının olduğunakarar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı DSİ GenelMüdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.ve 13. maddelerinde öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Bandırma Belediye Başkanlığı tarafından,davalı Devlet Su işleri GenelMüdürlüğü’nün işletmesinde olanGönen Barajı ve tesislerinden yararlanılarak temin edileniçme suyu karşılığı,tesis giderlerinekatılma payı olarak DSİ GenelMüdürlüğünce, 2004-2012 yıllarına aittahakkuk ettirilen ve 6183 sayılı AATHUK kapsamında tahsilitalep edilen katılım payına ilişkin işlemin iptaliistemi ile açılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan, DSİGenel Müdürlüğü adına DSİ 25. BölgeMüdürlüğü İle T.C. Gönen Ovası Sulama Birliği,Gönen HES Elektrik Üretim A.Ş. ve T.C. Bandırma BelediyeBaşkanlığı Arasında Düzenlenen Yenice-GönenBarajı Ortak Tesisleri İle İlgili Ek Sözleşmesinin;
“SözleşmeninAmacı” konulu 1.maddesinde; DSİ tarafından inşaedilmiş tesislerin, işletme-bakım ve onaranlarınınuygulama projelerine ve DSİ Bakım Onarım Talimatlarına veyürürlükteki mevzuat hükümlerine göre,sağlıklı ve tam olarak sorunsuz bir şekilde yapılmasıdır.
“SözleşmeninKapsamı” konulu 2. maddesinde; Bu sözleşme,faydalananlararasında suyun zaman ve miktar yönündendağıtımının düzenlenmesi ve ortak tesislere(Baraj, dip savak, dolu savak, drenaj galerileri, yardımcıdonanımlar ve bunlarla ilgili elektro-mekanik teçhizat dolu savakboşaltım kanal sol sahil yamaç şevlerindekishotcrete’ler vb.) yapılacak işletme-bakım ve onarımmasraflarının oranlarının düzenlenmesi, ödemeninnasıl yapılacağı ve mahsuplaşma ilkeler, işletmeesasları, ortak tesislerin koruma ve güvenliğininsağlanması esaslarını kapsamaktadır.
“SözleşmeninDayanağı ve Taraflar” konulu 3. maddesinde; Busözleşmenin dayanağı; 6200, 3096. 6172 ve 5393sayılı yasalar, yönetmelikler ilgili mevzuat vesözleşmeler ile bu mevzuata dayanarak, taraflar arasındaimzalanan anlaşma ve sözleşmelerdir. (HES tesisi ileyapılan su kullanımı hakkı ve işletme esaslarınailişkin anlaşma, Bandırma Belediyesine geçici ve acildurumlarda kullanılmak üzere su verilmesi amacıylahazırlanan protokol, Gönen Ovası Sulama Birliği ileyapılan devir sözleşmesi vb). Bu ek sözleşme metninde,DSİ olarak anılan DSİ Genel Müdürlüğüadına DSİ 25.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ,Şirket olarak anılan GÖNEN HES ELEKTRİK ÜRETİMA.Ş. ve Su Kullanıcı Örgütler olarak anılan T.C.GÖNEN OVASI SULAMA BİRLİĞİ ile T.C. BANDIRMABELEDİYE BAŞKANLIĞI arasında imzalanmıştır.
“SözleşmeninKonusu” konulu 4. maddesinde; DSİ tarafından inşaedilmiş tesisin, işletme-bakım ve onarımınınyapılması ve bedelinin ödenmesine ilişkin olarakDSİ’nin koordinatörlüğünde söz konusuişlerin kimin tarafından yapılacağı, hisseyedüşen miktar ve ödemenin nasıl yapılacağı,söz konusu işin kesin hesabının uygulama yılısonuna kadar tamamlanarak nasıl mahsuplaşacağı ilkelerinikapsar.
“OrtakTesislerin İşletme-Bakım Masrafları” konulu 6.maddesinde;
6.1 Ortak tesislerde her yılınEkim ayı içerisinde, bir sonraki yıl içinyapılacak
işletme, bakım,onarım ve yenileme işlerinin ve buişlerin programlamasının tespiti maksadıyla, DSİ,Şirket ve Su Kullanıcı Örgütlerin elemanlarındanoluşturulacak komisyonla tesis muayenesi yapılarak, mevcut durum veyapılacak işlere ilişkin DSİ’ce tesis muayene raporuveya tesis muayene föyü tanzim edilir. Muayene tarihi on beş(15) gün öncesinden DSİ tarafından Şirkete ve SuKullanıcı Örgütlere yazılı olarak bildirilir.Tesis muayenesinde Şirket ve Su Kullanıcı Örgütlerdenen az yetkili birer eleman bulunur.
6.2DSİ taralından işletilen ortak tesislerde, DSİ'ceyapılacak, işletme, bakım, onarım ve yenilememasraflarına ilişkin faydalananların hisselerine düşenve tahakkuk edilen miktarı, aşağıda belirtilenşartlarla faydalananlar tarafından ilgili ilin KurumlarSaymanlık Müdürlüğü’ne ödenir.Dekontları DSİ’nin ilgili birimlerine iletilir.
a)Tesislerde işletme, bakım, onarım ve yenileme içingerekli masraflar, ait olduğu yıldan önceki yılınKasım ayı sonuna kadar (Personel, enerji, aydınlatma,araç, gereç, malzeme vb) I. keşif tutarı olarakDSİ tarafından Şirket ile Su KullanıcıÖrgütlere bildirilecek ve tahakkuk ettirilen bu miktar, Şirketve Su Kullanıcı Örgütler tarafından en geç aitolduğu yılın Ocak ayı sonuna kadar Balıkesir KurumlarSaymanlık Müdürlüğü’ne ödenerek,Dekontları DSİ’nin ilgili birimlerine iletilir.
b)Her yılın kesin hesabı, II.keşif tutarı olarak aitolduğu yılın sonuna kadar DSİ tarafından Şirketeve Su Kullanıcı Örgütlere bildirilecektir. I. keşiftutarının II. keşif tutarından fazla olması halindearadaki fark bir sonraki yıl yapılacak olan I. keşiftutarından mahsup edilir. II. keşif tutarının I. keşiftutarından fazla olması halinde ise; aradaki fark, II. keşiftutarının Şirkete ve Su Kullanıcı Örgütlerebildirildiği tarihten itibaren otuz (30) gün içerisindeŞirket ve Su Kullanıcı Örgütler tarafındanBalıkesir Kurumlar SaymanlıkMüdürlüğü’ne ödenerek, DekontlarıDSİ’nin ilgili birimlerine iletilir.
SuKullanıcı Örgütleri, DSİ tarafından bildirilenII. keşif tutarının kendi hisselerine düşenbölümünü, Çevre ve OrmanBakanlığı’nın 17.01.2008 tarihliOlur’larına göre izleyen yılın Nisan ayıiçinde Balıkesir Kurumlar SaymanlıkMüdürlüğü’ne ödeyeceklerdir.
6.3.Ortak tesislere yapılması öngörülen bakımonarım veya yenileme işleri, Şirket veya Su KullanıcıÖrgütleri tarafından yapılacaksa, bu durumda ortaktesislerin bakım, onarım ve yenileme işleri, DSİ’ninuygun görüşü alınmak kaydıyla ve hizmethisselerine göre Şirket veya Su KullanıcıÖrgütleri tarafından yapılabilir. Ortak tesislerde,Şirketçe ve Su Kullanıcı Örgütlerinceyapılacak işletme, bakım-onarım ve yenileme işlerineilişkin, detaylı proje, metraj ve keşif bedelleri DSİ'ninonayına sunulacaktır. DSİ, önerilen işletme,bakım ve onarım işleriyle ilgiligörüşünü en geç 30 gün içindeŞirket’e ve Su Kullanıcı Örgütlerinebildirilecektir. İşi yapacak taraf onaylı kabulgörmüş I. Keşif tutarını diğer kurumlarabildirir. Hissesine düşen tutarın tamamı, diğerkurumlar tarafından en geç ait olduğu yılın Ocakayı sonuna kadar ilgili Balıkesir Kurumlar SaymanlıkMüdürlüğü’ne yatırılır.
İşbitiminden sonra, kesin hesap çıkarılır ve II. keşiftutarı olarak taraflara 30 gün içerisinde bildirilir vebildirimden sonra 30 günlük süre içerisindemahsuplaşma işlemi tamamlanır. Her yılın kesinhesabı II. keşif tutarı olarak, ait olduğu yılınsonuna kadar çıkarılmak zorundadır. İşinbitimini müteakip, bildirimini takip eden 30 gün içerisinde, hissesinedüşen miktardan, geri kalan tutarı ödemekleyükümlüdür.
6.4.Şirket ve Su Kullanıcı Örgütleri tarafındanyapılacak işletme, bakım-onarım ve yenileme işlerinin,DSİ’ce onaylanan projelere ve uygulama yöntemlerine uygunolarak yapılıp yapılmadığı, DSİtarafından kontrol edilecektir. DSİ bu konularda,değişiklik yapma hakkına sahiptir.
6.5.Ortak tesislerle ilgili olarak işletme-bakım ve onarımişlerinin Şirket ve Su Kullanıcı Örgütlertarafından yapılamayacak olduğu durumlarda DSİ gereklibakım-onarım ve işletme çalışmalarınıyapar. Bu durumda taraflar yapılacak işin hisselerine düşenI.keşif tutarının tamamını kendilerine bildirimimüteakip (bu süre I. keşif cetvellerinin onayından sonra 30günlük süreyi geçemez) 30 gün içindeBalıkesir Kurumlar SaymanlıkMüdürlüğü’ne yatırmaklayükümlüdür.
6.6.Şirket ve Su Kullanıcı Örgütleri ortak tesislerdenkendi hissesine düşen yatırım, işletme vebakım-onarım giderlerinden, hisselerine düşen bedelizamanında ödemedikleri takdirde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsili Usulü Hakkında KanunHükümlerine göre bu alacaklar tahsil edilir.” hükümlerineyer verilmiştir.
T.C.Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Suİşleri Genel Müdürlüğü Balıkesir 25.Bölge Müdürlüğü’nün BandırmaBelediye Başkanlığı aleyhine düzenlemişolduğu 27.02.2013 gün ve 2013/37 takip numaralı ödemeemrinde;
2004dönemi 1.710,95-TL borç ve 171,09-TL Gecikme zammı
2005dönemi 1.514,80-TL borç ve 151,48-TL Gecikme zammı
2006dönemi 1.690,27-TL borç ve 169,03-TL Gecikme zammı
2007dönemi 892,65-TL borç ve 89,27-TL Gecikme zammı
2008dönemi 1.871,63-TL borç ve 187,16-TL Gecikme zammı
2009dönemi 5.275,37-TL borç ve 527,38-TL Gecikme zammı
2010dönemi 2.173,89-TL borç ve 217,39-TL Gecikme zammı
2011dönemi 2.137,27-TL borç ve 213,73-TL Gecikme zammı
2012dönemi 2.311,13-TL borç ve 231,12-TL Gecikme zammıöngörülmüş olup, ayrıca söz konusuödeme emrinin içeriğinde,bu ödeme emrinin tebliğtarihinden itibaren 7 gün içinde, borcun DSİ 25. BölgeMuhasebe Müdürlüğüne veya bunlar adına tahsileyetkili olanlara ödenmesi veya borcu karşılayacak değerdemal bildiriminde bulunulması, haciz kabil malı yoksa bildirilmesiningerektiği belirtilmiştir.
6200 sayılı DSİ'ninTeşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 1. Maddesinin1.Fıkrasında DSİ'nin kuruluş amaç ve görevi" Bu Kanunun amacı; yerüstü ve yeraltı sularınınzararlarını önlemek ve/veya bunlardan çeşitliyönlerden faydalanmak maksadıyla bu Kanun ve ilgili diğermevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmaküzere; Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı,kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan özelbütçeli bir kuruluş olan Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün kuruluş, görev, yetki vesorumluluklarını düzenlemektir. " şeklinde tarifedilmiş, 2.maddesinde Vazife ve Salahiyetleri düzenlenmiş olup,23. maddesinin b bendinde ise, " Tesisler ortaklıklar tarafındanmeydana getirilecek ise bu takdirde tesis masrafları ortaklararasındaki sözleşme hükümlerine göresağlanır. " hükmü yer almakta olup, DSİ GenelMüdürlüğü adına DSİ 25. BölgeMüdürlüğü İle T.C. Gönen Ovası SulamaBirliği, Gönen HES Elektrik Üretim A.Ş. ve T.C.Bandırma Belediye Başkanlığı ArasındaDüzenlenen Yenice-Gönen Barajı Ortak Tesisleri İleİlgili Sözleşme ve Ek Sözleşme de bu amaçlayapılmıştır.
Taraflar arasında akdedilen eksözleşmenin 6.6. maddesinde; ‘’ Şirket ve SuKullanıcı Örgütleri ortak tesislerden kendi hissesinedüşen yatırım, işletme ve bakım-onarımgiderlerinden, hisselerine düşen bedeli zamanındaödemedikleri takdirde, 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsili Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine göre bualacaklar tahsil edilir. ‘’ hükmü yer almakta olup,davaya konu edilen ödeme emri bu hüküm uyarınca 6183sayılı AATHUK uyarınca tanzim edilmiştir.
21.07.1953 tarih ve 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun’un ‘’KanununŞümulü’’ başlıklı 1. maddesinde;“ Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim,harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergicezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'iamme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil vehaksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve ammehizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacaklarıile; bunların takip masrafları hakkında bu kanunhükümleri tatbik olunur. ” hükmü,
‘’ Ödeme Emri’’ başlıklı 55. maddesinde; “’Ammealacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içindeborçlarını ödemeleri veya mal bildirimindebulunmaları lüzumu bir "Ödeme emri" ile tebliğolunur.
Ödeme emrinde borcun asıl veferilerinin mahiyet ve miktarları nereye ödeneceği,müddetinde ödemediği veya mal bildirimindebulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlununmal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemeküzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğeaykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ilecezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca,borçlunun 114 üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleriyerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza buödeme emrinde kendisine bildirilir.
Belediye hududu dışındakiköylerde bulunan borçlulara ödeme emirlerimuhtarlıkça tebliğ olunur. Ödeme emirlerininmuhtarlığa tevdii tarihinden itibaren 15 gün içindetebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleritebliğ edilmemiş olan borçluların isimleri ödemeemri hüküm ve mahiyetindeki bir "ödeme cetveline" alınarakborçlular borçlarını ödemeye ve mal bildirimindebulunmaya çağırılırlar. Ödeme cetveli köyihtiyar kurulu kapısına bir örneği de köyde herkesingörebileceği umumi bir mahalle 10 gün müddetle asılmaksuretiyle tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı Köymuhtarlığınca münadi vasıtasıyla ilan olunur.Cetvel asılırken ve indirilirken keyfiyet muhtarlıkçazabıt varakasıyla tespit edilir. Cebren tahsil ve takip ödemeemrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihindebaşlamış olur.
Borcunu vadesinde ödemeyenlere aitmalları elinde bulunduran üçüncüşahıslardan bu malları 7 gün içinde bildirmeleriistenir.’’ hükümleri yer almaktadır.
Davada, uyuşmazlığakonu edilen ödeme emri DSİGenel Müdürlüğü adına DSİ 25. BölgeMüdürlüğü İle T.C. Gönen Ovası SulamaBirliği, Gönen HES Elektrik Üretim A.Ş. ve T.C.Bandırma Belediye Başkanlığı Arasında 09.12.2011tarihinde akdedilen Yenice-Gönen Barajı Ortak Tesisleri İleİlgili Ek Sözleşmesinin hükümlerine dayanmaklabirlikte bu sözleşmenin kaynağı ise sözleşmenin3.maddesinde belirtildiği üzere Yasa’dır.
Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığınca, ortada taraflar arasında serbestirade ile yapılan bir protokol (sözleşme) sözkonusuolduğu, 6183 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca akittendoğan bir kamu alacağının bu kanun kapsamıdışında olduğu, dolayısıyla davada özelhukuk hükümlerinin uygulanması gerektiği ve adli yargınınihtilafta görevli olduğu öne sürülmüş isede, bu görüşe katılmaya imkan görülmemiştir.Gerçekten, 6183 Sayılı Kanunun 1.maddesinde kamu idarelerininakitten doğan alacaklarının bu kanun kapsamıdışında olduğu ifade edilmekle beraber; aynı maddededüzenlenen kamu idarelerinin “amme hizmetleri tatbikatındanmütevellit olan diğer alacakları”nın bu kanunkapsamına dahil olduğu hükmü karşısında,öncelikle davacı ile davalı arasında imzalanansözleşmenin hukuki mahiyetinin açıklığa kavuşturulmasıgerekmektedir. Davalı DSİ’nin içme ve kullanma suyutemini konusundaki görevinin bir kamu hizmeti olduğu açıkolduğu gibi; sözkonusu Yenice-Gönen Barajı Ortak Tesisleriile ilgili Ek Sözleşmenin tarafları (DSİ+GönenOvası Sulama Birliği+Gönen HES Elektrik Üretim A.Ş.+BandırmaBelediye Başkanlığı) gözetildiğinde, ortada birözel hukuk sözleşmesinin değil, bir idarisözleşmenin söz konusu olduğuanlaşılmaktadır. Kaldı ki su ve elektrik gibi beldesakinlerinin temel ihtiyaçlarının karşılanmasıfaaliyetinin 5393 sayılı Belediye Kanunu ile Belediyelere bir kamuhizmeti olarak yüklenmesi karşısında, yine özel hukukatabi bir sözleşmenin varlığından söz edilemez.Şu halde, davacı ile davalı arasındakisözleşmenin 6183 sayılı Kanun kapsamında olduğukabul edilmeli ve bu sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanantasarrufun (ödeme emrinin) idari yargının denetimine tabiolduğu sonucuna varılmalıdır.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasında;İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri olarakbelirtilmiş olup, bununla birlikte kamu kurum vekuruluşlarının kendilerine ilgili mevzuatla verilen göreviyaparken, kamu kudretini kullanmak suretiyle tek yanlı olarak tesisettikleri icrai işlemler veya eylemlerden doğanuyuşmazlıkların idari yargı merciinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Olayda,kamu kurumu niteliğini haiz bir kuruluş olan DSİ’nin dayanağınıYasa’dan almış idari mahiyette bir sözleşmehükmünün icrası kapsamında, kamu hizmetinin yerinegetirilmesi için kamu gücü kullanılarakoluşturduğu tek yanlı işlem niteliğinde olan ödemeemri dava konusu edilmiş olduğundan, buna ilişkin uyuşmazlığında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğiaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulüile, davalı Orman ve Su İşleri Bakanlığına izafetenDSİ Genel Müdürlüğü 25.Bölge Müdürlüğüvekilinin görev itirazının Balıkesir İdare Mahkemesincereddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 17.11.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy