T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 927
KARAR NO : 2014 / 972
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Axa Sigorta A.Ş.
Vekili :Av.F. T.
Davalı : KarayollarıGenel Müdürlüğü
Vekilleri :Av.M. Ş. A. (İdari Yargıda)
OL A Y : Davacı şirketvekili, dava dilekçesinde özetle; davacı şirkettarafından 45357224 numaralı maksimum kasko sigorta poliçesiile sigortalanan 35 BJN 26 plakalı aracın, 16.06.2012 tarihinde sürücüN. A.’ın sevk ve idaresinde seyir halinde iken, Bingöl –Elazığ karayolu D-300-27/8 Km. geldiğinde, yol genişletmeçalışması yapılan tepelik alandan kopan kayaparçasının aracın sağ tarafınadüşmesi neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini, kazadan sonra Bingöl Trafik Tescil ŞubeMüdürlüğü görevlileri tarafından trafik kazatespit tutanağının tutulduğunu, kaza neticesinde 6599554numaralı hasar dosyasınınaçıldığını, 16.07.2012 tarihinde hasar bedeliolarak 10.835,00 TL nin ödendiğini, müvekkil şirketinhukuken sigorta ettiren yerine geçtiğini, dava açılmadanönce davalı idareye yapılan başvuruları neticelerindeyol çalışması yapan firmanın sorumlu olduğugerekçesiyle taleplerinin reddedildiğini, davalı kurum ile yolçalışması yapan firma arasındakisözleşmenin kendi iç ilişkileri olması nedeniylekendilerini ilgilendirmediğini, ayrıca davalı kurumun asılişi yapan olduğunu belirterek 10.835,00 TL nin ödeme tarihi olan16.07.2012 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargıda dava açılmıştır.
BİNGÖL 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 02.07.2013 günve E:2013/251 K:2013/382 sayılı kararında “…Davacışirket nezdinde kasko poliçesi ile sigortalı bulunanaraçta meydana gelen zararda, davacı vekilince de davadilekçesinde belirtildiği üzereuyuşmazlığın davalı Karayolları Genel Müdürlüğününhizmet kusurundan kaynaklandığı, hizmet kusurundan kaynaklanandavalarda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2maddesi uyarınca idari yargının görevli olduğu,yargı yolunun kamu düzeni ile ilgili olması sebebiyleyargılamanın her aşamasında resen göz önündebulundurulabileceği anlaşılmakla dava dilekçesininyargı yolu bakımından reddine karar verilerekaşağıdaki şekilde hüküm tesisi yolunagidilmiştir.
Davalınınolaydaki kusuru kendisine ait tesislerin gereği gibi bakım vedenetimini yapmaması nedenidir. Davalı Karayolları GenelMüdürlüğü idari bir kuruluş olup dava konusuolayın özelliği gözetildiğinde davacıdavalının hizmet kusuruna dayanarak tazminat talep etmektedir. Davalıidareye yasalar gereği verilen görev ve yetkilerin iyikullanılmaması nedeniyle oluşan zararların hizmetkusurundan kaynaklanan zararlar olması nedeniyle ancak idare aleyhineidari yargı yerinde açılacak tam yargı davası iletalep edilebileceğinden yargı yolu bakımındangörevsizlik kararı verilmesi gerekmiştir…” şeklindegerekçe ile dava dilekçesinin yargı yolunun caizolmaması nedeniyle reddine karar vermiştir.
Adliyargıda verilen görevsizlik kararı davacı tarafındantemyiz edilmiştir.
YARGITAY17. HUKUK DAİRESİ: 28.11.2013 gün ve E:2013/17649, K:2013/16839sayılı kararında özetle; dosyadaki yazılarakararın dayandığı delillerle gerektirici sebepleregöre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütüntemyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmünonanmasına karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ELAZIĞ 1. İDARE MAHKEMESİ: 01.08.2014 gün ve E:2014/418sayılı gönderme kararında “…2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde "Adli,idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler. / Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru karan ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir”hükmü bulunmaktadır.
Öte yandan; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun11.01.2011 tarihli, 6099 sayılı Kanun ile değişik 110,maddesinde "işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trajik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir. "hükmüne yer verilmiştir.
Bilindiği üzere, söz konusu kanun hükmününuygulanması kapsamında gerek ilk derece yargı yerleri (adliyargı-idari yargı) gerekse aynı yargı kolundaki ilk dereceve temyiz/itiraz mercileri arasında görevli yargı yerininbelirlenmesi konusunda uyuşmazlıklar ortayaçıkmış ve konu Uyuşmazlık Mahkemesi'ne intikalettirilmiştir.
Bu kapsamda Yüksek Mahkeme'ce yapılan değerlendirmede,2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde yapılandeğişiklikten sonraki 'bu Kanundan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarınn adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinehükmedilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü'nün 02.06.2014 tarihli, E:2014/592, K2014/644;04.06.2012 tarihli, E:2012/107, K2012/134 sayılı ve 05.11.2012tarihli, E:2012/144, K2012/224 sayılı kararları)
Uyuşmazlıkta ise; 16.12.2012 tarihinde yol genişletmeçalışması yapılan tepelik alandan kopan kayaparçasının davacının aracına isabet etmesinedeniyle oluşan zararın tazmini için -rücuen-davacı tarafından Bingöl 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde tazminatdavası açıldığı, adı geçenMahkemece yapılan yargılama sonucunda 02.07.2013 tarihli, E:2013/251,K:2013/382 sayılı kararla, davanın idari yargınıngörevine girdiği belirtilerek görev ret kararıverildiği, bu kararın Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28.11.2013tarihli, E:2013/17649, K:2013/16839 sayılı kararıyla onanarakkesinleştiği, bunun üzerine söz konusu tazmin talebiniiçeren iş bu davanın Mahkememiz'deaçıldığı görülmektedir.
Yukarıda yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıkapsamında yapılan değerlendirmede; bakılmakta olandavanın konusunu oluşturan uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır…” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dava dosyasının adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilenekadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Nurdane TOPUZ, Alaittin AliÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalı aracınuğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin,zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuentazminat davasıdır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır: a) Yapımve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek, c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.) d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak, e) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak, g) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma,yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veyaaldırmak, i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.) j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır. (Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Davadosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; davacı şirket tarafından kaskoile sigortalı bulunan 35 BJN 26 plakalı aracın, 16.06.2012tarihinde Bingöl – Elazığ Karayolunun D-300-27/8Kilometresine geldiğinde yol genişletmeçalışması yapılan tepelik alandan kopan kayaparçasının aracın sağ tarafınadüşmesi sonucu oluşan hasarın karşılanmasıiçin davacı şirketçe araç sahibine ödenen10.835,00 TL tutarındaki tazminatın davalıdan tahsili istemiyledavanın açılmış olduğuanlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 inci maddesininson fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır.” denilmektedir. AnayasaMahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Elazığ1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bingöl2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 02.07.2013 gün E:2013/251 K:2013/382 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Elazığ 1. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bingöl 2. AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 02.07.2013 gün E:2013/251 K:2013/382sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,17.11.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Bahri AYDOĞAN Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy