T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/609
KARAR NO : 2022/39
KARAR TR : 31/01/2022
ÖZET: 1416 sayılı Kanun kapsamındaki
yurt dışı eğitimle ilgili taahhüdün
ihlalinden bahisle, zorunlu hizmet talebinin eğitim giderlerinin
ödenmesi şartına bağlanılarak reddine dair
işlemin iptali istemiyle açılan davanın,
İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KAR A R
Davacı : G.K.Y.
Vekili : Av. M.A.K.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, doktora eğitimine devam edendavacının KPSS'de başarılı olduktan sonra 1416sayılı Kanun uyarınca zorunlu hizmetkarşılığı yurt dışı eğitimiyleilgili azami sürenin dolmasını müteakipyaptığı zorunlu hizmet başvurusunun kefalet senedişartıyla kabulü sonrası taahhüt ve kefalet verilmesinerağmen mücbir sebeplerle süresinitamamlayamadığını öne sürerek yurtdışı eğitim giderlerine karşılık zorunluhizmet talebinin ödeme şartına bağlanılarak reddiüzerine bu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içinde verdiği cevapdilekçelerinde, davanın idari yargı yerindeçözülmesi gerektiğinden bahisle görevitirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 14. İdare Mahkemesinin 20/05/2021 tarihli veE.2021/688 sayılı ara kararı ile; "uyuşmazlığıntaahhüt ve kefalet senedinden kaynaklı bir alacak-borçilişkisi olmadığı, söz konusu borcun mecburi hizmet karşılığıödenip ödenmeyeceğinden ve davalı idarenin kesin ve icraibiçimde hukuki sonuç doğuran tek taraflı iradesindenkaynaklandığı" gerekçesiyle görevitirazının reddi ile görevlilik kararı verilmiştir.
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "taahhütnameve kefalet senedinin, davacı ve kefilleri tarafından tek taraflıolarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulmasıkarşısında, davacının, belirtilen miktarın ödenmesineilişkin işlemin iptali istemiyle açtığıdavanın çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu" görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10.maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararvererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Benzer dosyalardaki aksi yöndeki düşüncesibilinmekle, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısının yazılı düşüncesiistenilmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7. 1416 sayılı Ecnebi MemleketlereGönderilecek Talebe Hakkında Kanun 'un 10. maddesişöyledir:
“Müsabakadakazanan ve gönderilmeleri kararlaştırılan talebeden bukanun ile kendilerine tahmil olunan mecburiyetleri ifa edeceklerine dair MaarifVekaletince birer taahhütname alınır ve bu taahhütnamelerintasdikli birer sureti alakadar makamlara verilir."
8. Aynı Kanun'un 11. maddesi şöyledir:
"Birtalebenin tahsilini ikmal etmesi o talebenin tahsil planındagösterilen merhaleleri geçmesi demektir. Hastalık veyaherhangi meşru ve fevkalade bir hal vakı olmadıkçatalebenin tahsil planında gösterilen müddette tahsilinibitirmemesi o talebenin geriye çağrılmasını icapettirir."
9. Aynı Kanun'un 19. maddesi şöyledir:
"Geriye çağrılan talebeile tahsillerini bitirerek iki ay zarfında avdet eylemeyen, 17 nci ve 18inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyentalebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa edenveyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesinegöre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeyemecburdur. (Ek cümle:3/6/2021-7326/14 md.) Faiz borcununhesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlalettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esasalınır.
Yurtdışına gönderilenlerden ruh veya bedensağlığının öğrenimini sürdürmesineimkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırmahastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlıkkurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Millî EğitimBakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespitedilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bukişilerden tahsil masrafı istenmez ve bu kişiler mecburihizmetle yükümlü tutulmaz.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınbaşkanlığında, Üyeler Birol SONER, NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 31/01/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hakim Murat UÇUR'un davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
12. Dava, KPSS'de başarılı olandavacının 1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışındaki burslu eğitimi ile ilgilitaahhüdünü ihlal etmesi üzerine çıkarılanyurt dışı eğitim giderleri borcuna karşılıkzorunlu hizmet başvurusunun kefalet senedi şartıyla kabulüsonrası taahhüt ve kefalet verilmesine rağmen mücbirsebeplerle süresini tamamlayamadığını önesürerek yurt dışı eğitim giderlerinekarşılık zorunlu hizmet talebinin ödeme şartınabağlanılarak reddi üzerine bu işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
13. Dosyanın incelenmesinden;davacının idareye mecburi hizmet görevininbaşlatılmasına ilişkin başvurusu üzerinedavalı idarenin kefalet senedi uyarınca borççıkarılmasına dair dava konusu işlemi tesisettiği görülmektedir. İdare, mecburi hizmetebaşlatılması istemine ilişkin olarak, davacınınkefalet senedi ile ödemeyi taahhüt ettiği tazminatınödenmesini istemek suretiyle davacının talebinireddetmiştir. Bu durumda, uyuşmazlığın temelindekefalet senedinin ve kefalet senedinden kaynaklı borçlu olunupolunmadığı durumunun değil, mecburi hizmet görevininödeme yapılmaksızın başlatılmamasınınbulunduğu anlaşılmakla, söz konusu işlemin hukukiniteliğinin ortaya konulması gerekmektedir.
14. Dosya kapsamına ve yukarıda yerverilen mevzuat hükümlerine göre,uyuşmazlığın temelinde salt statü hukukundankaynaklanan hak ve yükümlülüklere dair mecburi hizmetgörevine başlatma, ülkeye geri çağırma gibihususların bulunduğu dikkate alındığında, 1416sayılı Kanun'un 11. ve 19. maddelerine göre yapılmasıistenen mecburi hizmet görevlendirmesi istemi üzerine idarece kamugücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulanişleme ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılıKanun'un 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamındagörüm ve çözümünde idari yargıgörevli bulunmaktadır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının başvurusunun reddine karar verilmesigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeİDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/01/2022 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Birol Nilgün Doğan
TOPAL SONER TAŞ AĞIRMAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy