T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/520
KARAR NO : 2022/32
KARAR TR : 31/01/2022
ÖZET: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı iş yerinde mevsimlik işçi statüsünde çalışılan döneme ilişkin kıdem tazminatı ve sair işçilik alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.A.AG.
Vekili : Av. E.C.G.
Davalı : Orman GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. İ.K.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı, memur olarak Adalet Bakanlığınaatanması öncesi Eğirdir Orman İşletmeMüdürlüğünde 01/04/1986 - 02/08/1993 tarihleriarasındaki mevsimlik işçi statüsündeçalıştığı döneme ilişkin kıdemtazminatı alacağının tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Eğirdir Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 03/03/2020tarihli ve E.2018/130, K.2020/52 sayılı kararı ile, davanınesastan kabulüne karar verilmiştir.
3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 28/01/2021tarihli ve E.2021/129, K.2021/236 sayılı kararı ile, "davacınıntalebinin Emekli Sandığı ile ilgili olduğu, 2008yılı öncesi taleplerde 5510 sayılı Kanun'un uygulamaalanı bulunmadığı, yargı yolunun caizolmadığı" gerekçesiyle istinaf başvurusununesastan kabulü ile kararın kaldırılmasına vedosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Eğirdir Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 16/03/2021tarihli ve E.2021/27, K.2021/83 sayılı kararı ile, "davakonusu talebin Emekli Sandığı ile ilgili olup 5510sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 01/10/2008tarihinden önceki hizmete dayalı taleple ilgiliuyuşmazlıkta 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesininuygulanmayacağı ve görevin idari yargıya ait olduğu"gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bukarar, istinaf edilmeksizin 11/05/2021 tarihinde kesinleşmiştir.
5. Davacı, aynı istemle idari yargı yerinde tamyargı davası açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Isparta İdare Mahkemesinin 05/08/2021 tarihli ve E.2021/768sayılı ara kararı ile,"davacı ile davalıidare arasında hizmet ilişkisi olduğu, talep edilen kıdemtazminatının 4857 sayılı İş Kanunundankaynaklanan haklardan olduğu ve uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu" kanaatiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar verilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun2. maddesinde "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bukanuna göre sigortalı sayılırlar…"denilmiş, aynı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde,"Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevlimahkemelerde görülür" hükmüne yerverilmiş; 506 sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır.
8. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzunvadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesigereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan4. Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde, "Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür" denilmiştir.
9. Mülga 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı Kanunu'nun "İkramiye"başlıklı 89. maddesi şöyledir:
"Hizmet sürelerinin tamamı buKanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncümaddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veyavazife malullüğü aylığı bağlanan veyahuttoptan ödeme yapılan asker ve sivil tümiştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı içinaylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekliikramiyesi olarak verilir.
Birinci fıkra kapsamına girmemeklebirlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak GeçenHizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesiuyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik,yaşlılık ya da malullük aylığıbağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak buKanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçençalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilenkıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sonaermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.
İkinci fıkra uyarıncaödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerdegeçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlıolarak bu görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilikkeseneğine esas aylık tutarı üzerinden veaylığın başlangıç tarihindeki katsayılardikkate alınarak ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ileüçüncü fıkrasının son cümlesinin bumaddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
Yukarıdaki fıkralara göre(…) mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarıncabirleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylıkbağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanunveya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesihükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş veortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesinigerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet sürelerive her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bumahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenensüreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesiödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz. Ancak, mülga2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış olmaklabirlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka birsigortalılık hali kapsamında çalışmasıbulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerininhesabında, 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesindekişartlar aranmaz."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde,Kanun'un amacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususuna Kanun'un 8. maddesive devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yerverilmiştir.
11. 4857 sayılı Kanun'un "Bazı kamu kurum vekuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı"başlıklı 112. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Kanuna veya kanunun verdiği yetkiyedayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında buKanun ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleriuygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeliolarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine görekıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemelerkıdem tazminatı sayılır."
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"Görev" başlıklı 5. maddesişöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci KısmınınAltıncı Bölümünde düzenlenen hizmetsözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemeleriningörevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin davave işlere bakar."
13.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdamşekilleri" başlıklı 4.maddesinde; Kamuhizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personelve işçiler eliyle gördürüleceğibelirtilmiştir. Maddenin (D) fıkrasında; işçilerintanımı şu şekildedir:
"(A), (B) ve (C) fıkralarındabelirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatıgereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarındabelirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılansürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde yada orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgilimevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altıaydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyleçalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlarhakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
B. Yargı Kararları
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin 03/05/2021tarihli ve E.2021/262, K.2021/298 sayılı kararında, özetle;"belediye bünyesinde geçici işçi(mühendis) olarak çalıştıktan sonra devletmemurluğu kadrosuna geçen davacının emekliliğisonrası eski kurumundan talep ettiği kıdem/iş sonutazminatı alacağı için açılan davanınadli yargı yerinde görüleceğine" kararverilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15. Uyuşmazlık MahkemesininMuammer TOPAL’ın başkanlığında, ÜyelerBirol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 31/01/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16. Raportör-Hakim MuratUÇUR'un,davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin ve Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
17. Dava, kamu kurumuna bağlı işyerinde 01/04/1986 - 02/08/1993 tarihleri arasında mevsimlikişçi olarak çalışan davacınınçalıştığı döneme ilişkin kıdemtazminatı alacağının ödenmesiistemiyleaçılmıştır.
18. Yukarıda anılan mevzuathükümleri çerçevesinde, davacının devletmemuru olarak emekliye ayrılmasından sonra, devlet memurluğunageçmeden önceki mevsimlik işçi statüsündeçalıştığı döneme ilişkinişçilik alacaklarının ve somut olayda kıdemtazminatının 5434 sayılı mülga TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ya da 5510 sayılıKanun uyarınca ödenecek emekli ikramiyesinden ayrı vebağımsız olduğu ve davacının hakkazandığı emekli ikramiyesine işçilikalacaklarından olan kıdem tazminatı kaleminin dahil edilmesininsöz konusu olmadığı, dolayısıyla talep konusugeçmiş dönem kıdem tazminatının memur emekliikramiyesi hükümlerine tabi olmadığıaçıktır.
19. Davacının mevsimlik işçiolarak çalıştığı dönemde idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının 4857 sayılı İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Isparta İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Eğirdir Asliye Hukuk (İş)Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Isparta İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Eğirdir Asliye Hukuk (İş)Mahkemesinin 16/03/2021 tarihli ve E.2021/27, K.2021/83 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/01/2022 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Birol Nilgün Doğan
TOPAL SONER TAŞ AĞIRMAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy