T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/486
KARAR NO : 2022/41
KARAR TR : 31/01/2022
ÖZET: Davacının maliki olduğu taşınmazın yol yapım çalışmaları sırasında dökülen hafriyatın dere yatağını doldurarak yönünü değiştirmesi ve taşkın suyun sürekli şekilde tarım yapma imkanı bırakmadığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. E.Ö.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. F.Y.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, Artvin İli, Merkez İlçesi,Ortaköy Köyü, Soylu mevkiinde bulunan 492 ada, 3sayılı parselde kayıtlı taşınmazın malikiolan davacının taşınmazının bulunduğubölgede yüklenici dava dışı firma tarafındanyapılan "Artvin-Şavşat Ayrım Ortaköy İlYolu" yol yapım çalışmalarısırasında dökülen hafriyatın dereyatağını doldurarak yönünü değiştirmesisonucu taşkın suyun ve hafriyatın taşınmazınazarar verdiği, sulu tarım ve üretim yapma imkanınınsürekli şekilde ortadan kalktığından bahisletaşınmazın kamulaştırılması ya dazararın giderilmesi maksatlı başvurunun reddi üzerinezararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde tam yargıdavası açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Rize İdare Mahkemesinin 27/08/2019 tarihli ve E.2019/371,K.2019/559 sayılı kararı ile; "haksız fiildendoğan zararların tazmini davasında özel hukuk hükümlerinegöre adliyargı yerinin görevli olduğu" gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bukarar, istinaf edilmeksizin 09/09/2019 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı, bu kez maddi tazminatın ödenmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/03/2021 tarihli ve E.2020/34,K.2021/168 sayılı kararı ile; "idari eylemdenkaynaklı zararların tazmininde idari yargının görevliolduğu" gerekçesiyle, görevsizlik sebebiyledavanın usulden reddine ve kesinleşmeden sonra dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bukarar, istinaf edilmeksizin 18/05/2021 tarihinde kesinleşmiştir.
5. Davacı vekilinin olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüyönündeki başvurusu üzerine, dava dosyasıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kuralı getirilmiştir.
B. Yargı Kararları
7. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının,III. Bölümü şöyledir:
“İstimlâksiz el atma halindeamme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareketetmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiylekanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan davaMedeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundan başka, bir ammeteşekkülü tarafından bir tesisinyaptırılması sırasında Devlet malı olmayanyerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya molozyığılması neticesinde meydana gelen zararların tazminidavası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırıolarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiilsayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar,içtihadı birleştirme kararınındışında kaldıklarından kararın bunlaraşümulü yoktur”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınbaşkanlığında, Üyeler Birol SONER, NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/01/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 14. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
9. Raportör-Hakim Murat UÇUR'un davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazınınbulunduğu bölgede yüklenici firma tarafından yapılan"Artvin-Şavşat Ayrım Ortaköy İl Yolu"yol yapım çalışmaları sırasındadökülen hafriyatın dere yatağını doldurarakyönünü değiştirmesi sonucu taşkın suyun vehafriyatın dere kenarındaki taşınmazına zararverdiğinden, sulu tarım ve üretim yapma imkanınınsürekli şekilde ortadan kalktığından bahisletaşınmazın kamulaştırılması ya dazararın giderilmesi maksatlı başvurunun reddi üzerinezararın tazmini istemiyle açılmıştır.
11. İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece bir ayni hakkamüdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
12. Somut olayda, "kamulaştırmasız fiilen elatma" ve "hizmet kusuru" hallerininkarşılaştırılması gerekmektedir.Kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişilerikamu kurumları veya kamu yararı bulunması halinde adlarınakamulaştırma yapılacak gerçek ve özel hukuktüzel kişileri, hukuka uygun bir kamulaştırma işlemiyapmaksızın, bir kimsenin mülkiyetinde bulunantaşınmaz malına sahiplenme kastıyla ve kalıcıolarak el koyup, taşınmazüzerine bir tesis veya bina yapar yahutda o taşınmaz malı bir hizmete tahsis ederek mal sahibinintaşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını engellerse,kamulaştırmasız fiilen el atmış sayılır.Kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında veya sebebiyle idareninbelli bir görevlisine atıf ve izafe edilmesi mümkün birkişisel kusur ile ortaya çıkmış olmayan, kamuhizmetinin bizzat kuruluş, işleyiş veyateşkilatlanmasındaki aksaklık bozukluk, düzensizlik,eksiklik ve sakatlık halinde karşımıza çıkankusura hizmet kusuru denir.
13. Bu durumda, sahiplenme kastıyla el koyma niteliğindeolmayan ve yine müdahalenin önlenmesi talebini içermeyendavanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yükleniciaracılığıyla da olsa yürüttüğüsıradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelikolarak açıldığının kabulü gerekir.
14. Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, idari işlemve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılacak tam yargı davası kapsamında idariyargı yerlerince yapılacağı açık olup, Rizeİdare Mahkemesinin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Rize İdare Mahkemesinin 27/08/2019 tarihli ve E.2019/371,K.2019/559 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
31/01/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Birol Nilgün Doğan
TOPAL SONER TAŞ AĞIRMAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy