T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/723
KARAR NO : 2021/615
KARAR TR : 29/11/2021
ÖZET: İskilip Metin Alkan Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışan davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R. S.
Vekili : Av.Serap Y. G.
Davalı : MilliEğitim Bakanlığı
Vekilleri : Av. Z.K. Ö.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin İskilip Metin Alkan HalkEğitim Merkezinde 2000 yılı aralık ayından itibarenyaklaşık 17 yıl kadar usta öğretici olarakçalıştığını; 01/06/2017 tarihindeişveren tarafından haksız nedenle iştençıkarıldığını; iştençıkarılırken ihbar tazminatı, kıdemtazminatı, fazla mesai ücretleri, UBGT ücreti vekullanmadığı yıllık izin ücretlerininödenmediğini ifade ederek; fazlaya dair talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydı ile 100 TL kıdem tazminatının, 100TL ihbar tazminatının, 100 TL fazla mesai ücretialacağının, 100 TL dini bayram ve ulusal tatil ve genel tatilücreti alacağının, 100 TL yıllık izin ücretialacağının işten çıkartılma tarihindenitibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İskilip Asliye Hukuk Mahkemesi (İş MahkemesiSıfatıyla) 25/06/2020 tarihli ve E.2017/597, K.2020/152sayılı kararı ile, uyuşmazlığınesasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne vekısmen reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 12/11/2020tarihli ve Dosya No: 2020/1406, K.2020/1806 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu ve davanın "yargı yolunun caizolmaması" nedeniyle usulden" reddine karar verilmesigerektiğinden bahisle, istinaf itirazlarının kabulü ileeksikliklerin tamamlanması amacıyla 6100 SayılıH.M.K'nın 353/l-a-4 maddeleri gereğince esasın incelemedenkaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine iade edilmesinekesin olarak karar vermiştir.
3. İskilip Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)18/03/2021 tarihli ve E.2021/3, K.2021/129 sayılı kararı ile,Samsun BAM 8.Hukuk Dairesinin ilamı nazara alınarak, davada idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince dava şartıbulunmadığından davanın usulden reddine karar vermişve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"Memur ve sözleşmeli personelinkonumu statü hukukunu ilgilendirdiğinden, idare ileçıkacak olan uyuşmazlıklar iş mahkemeleri yerineİdarî yargı yerinde çözümlenmelidir.Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 1995/1 Esas 1996/1 Kararsayılı ilke kararında, özelleştirme kapsamındaolsun veya olmasın Kamu İktisadi Teşebbüslerindesözleşmeli personel statüsündeçalışanların kurumları ile olan ilişkilerindendoğan anlaşmazlıkların çözüm yerininİdarî yargı olduğu hükmebağlanmıştır. Çalışmaların birkısmının sözleşmeli personel birkısmının da işçilikte geçmesi halinde,iş hukukunun uygulanması sadece işçilikte geçendönemle sınırlı kalır. (Yargıtay 22. H D2016/21015 E ve 2016/23632 K)
Tespit edilen tüm bu nedenlerden dolayıdavacının dışarıdan ücretli ustaöğretici olarak İl Milli EğitimMüdürlüğü’nün istemi ve Valiliğinonayı ile görevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır. Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında olması iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı 657 Sayılı Yasa'nın89. maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik onayı ilegörevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir.Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi, bir başkaanlatımla işçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemezartık davanın adli yargı yerinde değil idari yargı yerindeaçılması gerekmektedir."
4. Davacı vekili bu kez,fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 100 TLkıdem tazminatının, 100 TL ihbar tazminatının, 100 TLyıllık izin ücreti alacağının, 100 TL fazla mesaiücreti alacağının, işten çıkartılmatarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Çorum İdare Mahkemesi 04/10/2021 tarihli veE.2021/748 sayılı kararı ile, davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"506 Sayılı Sosyal SigortalarKanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veyabirkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar...” denilmiş, aynı Yasanın “UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri” Başlıklı 134. maddesinde,“Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevlimahkemelerde görülür” hükmüne yer verilmiş;506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğegiren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılıİş Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanunun amacının,işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışmaşartları ve çalışma ortamına ilişkin hakve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir.
...
Davacının, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin05.07.2021 tarih ve E:2021/379, K:2021/431 sayılı kararı da buyöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
6. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde"Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göresigortalı sayılırlar…" denilmiş, aynıKanun'un "Uyuşmazlıkların ÇözümYeri" başlıklı 134. maddesinde, "Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür" hükmüne yer verilmiş; 506sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
7. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzunvadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesigereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan4. Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde "Bu Kanun'da aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür" denilmiştir.
8. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde,Kanun'un amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususuna Kanun'un 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin,bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yerverilmiştir.
9. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafındanbelirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır.Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
10. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
" (1)Kanuna, bireysel veya toplu işsözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
11. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemeleriningörevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin davave işlere bakar."
12. 7036sayılı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici madde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanungereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuşiş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarakarabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görevalanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanınadâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez;kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafındanbu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceverilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Birol SONER, NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 29/11/2021 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
15. Dava, davacının İskilip Metin Alkan Halk EğitimMerkezinde yaklaşık 17 yılusta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı,yıllık ücretli izin alacağı ve dini bayram, ulusaltatil ve genel tatil ücreti alacağının yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
16. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve ücretalacağının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak; Çorum İdare Mahkemesi'nin başvurusununkabulü ile İskilip Asliye Hukuk Mahkemesince (İş MahkemesiSıfatıyla) verilen 18/03/2021 tarihli ve E.2021/3, K.2021/129sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Çorum İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN KABULÜile İskilip Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)verilen 18/03/2021 tarihli ve E.2021/3, K.2021/129 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
29/11/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Birol Nilgün Doğan
TOPAL SONER TAŞ AĞIRMAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy