T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/438
KARAR NO : 2021/603
KARAR TR:29/11/2021
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. K.
Vekili : Av.M. S.A.
Davalı : 1-SosyalGüvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av.E. E.
Davalı :2- Yenişehir Tapu Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilininDiyarbakır ili Yenişehir mevkiindeki 1865 ada 1 parsel nolutaşınmaza ilişkin kat karşılığıinşaat ve satış vaadi sözleşmesi tanzim ettiğini,sözleşmenin tarafı olan diğer taraflarınbağımsız bölümleri müvekkiline devretmelerinekarşın, M.A.'ın tescile yanaşmadığını,bu nedenle Diyarbakır 5. Asliye Hukuk MahkemesininE.2018/631sayılı dosyası ile dava dışı M.A.aleyhinde tescile icbar davası açıldığını,Mahkemenin K.2019/2061 sayılı kararı ile davanınkabulüne, M.A. hissesinin iptali ile müvekkili namına tescilinekarar verildiğini ve karanın kesinleştiğini;taşınmaza taraflarınca konulan tedbirin kaldırılarakinfazı için Yenişehir TapuMüdürlüğüne yazıyazıldığını; taşınmaz bağımsızolunca alacaklılar tarafından haciz konulduğunu; kendileriningecikme olmasın diye hukuki vecibeleri kabul edip infazın gerçekleşmesiniistediklerini ancak Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı'nın bunu kabullenmeyip infazıngerçekleşmesini, yani mahkeme kararınıninfazını engellediğini; müvekkilinin borçluolmadığını, borçlunun M.A. şirketinin yetkilisiolan kişi olduğunu; kesinleşmiş mahkeme kararınıninfazının gerektiğini ifade ederek; borçluolmadıkları nedeniyle, muarazanın giderilmesi, mahkemekararının infazı için taleplerinin kabulüne kararverilmesi istemiyle 30/09/2019tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Davalılardan Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı vekili cevap dilekçesindeözetle; dava dilekçesinde ismi geçen M.A.'ın yetkilisiolduğu A. Tarım Tek. Trz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin,müvekkili kuruma olan borcunun tahsili için 2016/11925 Takip No'ludosyası üzerinden işlem yapılarak, M.A.'ın adınakayıtlı Diyarbakır İli, Kayapınar İlçesi,Kayapınar Mah. 1865 Ada, 1 Parsel C Blok 21 ve 22 Nolutaşınmazlara kamu haczi tesis edildiğini, söz konusu haczinKayapınar Tapu Müdürlüğünün 21/04/2017 tarih8482 yevmiye No'lu işlemi ile gerçekleştirildiğini,Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/631 sayılıdosyasında kurumlarının taraf olmadığını, bunedenle kararın kurumlarınıbağlamadığını, bunun yanında söz konusukararda Kurumun haczine ilişkin bir hükmün debulunmadığını savunarak, davanın reddini talepetmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Diyarbakır 7. Asliye Hukuk Mahkemesi30/01/2020 tarihli ve E.2019/190, K.2020/19 sayılı kararıile, davanın HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince dava şartıyokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir. Kesinleşenkararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davaya konu istemin, mahkeme kararıgereğince tescil istemlerinin Tapu Müdürlüğünceuygulanması olduğu, yapılacak işlemin idari nitelikteolduğu, tescile ilişkin verilmiş mahkeme kararınınbulunduğu anlaşılmakla davacının idari yargıdadava açarak idarenin olumsuz işleminin iptalini istemesigerektiği..."
4. İstinaf yoluna başvurulması üzerineDiyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi17/12/2020 tarihlive E.2020/1929, K.2020/1296 sayılı kararı ile, Mahkemekararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğugerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine kararvermiş, temyiz yoluna başvurulmadığından Mahkemekararı kesinleşmiştir. Gerekçeli olarak verilen dairekararının ilgili kısımları şöyledir:
"Davacı, davalıSGK’nın mahkeme kararının infazınıengellediğini, adı geçen kuruma kendisinin bir borcubulunmadığını, muaraza doğduğunu, borçluolmadığı tespit edilerek kararın infazına kararverilmesi gerektiğini, tapu müdürlüğünün dekararı uygulamadığı için davalıgösterildiğini belirterek eldeki davayı açmış,30/10/2019 tarihli cevaba cevap dilekçesinde; SGK'nın birzararının olmayacağını, çünkühacizleri hukuki vecibeleri ile kabullendiğini, taşınmazdakişerhin kalacağını bildirmiş, 30/01/2020 tarihli celseise; “...Biz hacizlerin hukuki vecibelerini kabul ederektaşınmazın müvekkil adına tescilini istedik, tapumüdürlüğünce tescil isteğimiz yerinegetirilmediğinden bu davayı açtık” şeklindebeyanda bulunmuştur.
Davacı yanın dava dilekçesi,cevaba cevap dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıgözetildiğinde; taşınmazın tapu kaydında yer alankamu haczi şerhinin terkinini talep etmediği, davanın SGKyönünden şerhin terkini istemli olmadığı, davaile amaçlananın Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin tapuiptal ve tescile ilişkin kararının infazınısağlamak olduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; adli yargıdamahkemelerce ancak, tapu iptal davasında iptal ve tescile kararverilebilir, onun haricinde bu tescil kararının infazınoktasında tapu müdürlüğünün yani idareninyerine geçilerek işlem yapılamayacağı gibi, idareyiişlem yapmaya zorlayıcı türden bir karar da verilemez.Tescile ilişkin verilmiş bir mahkeme kararınınbulunduğuna ve yapılacak işlemin idari nitelikle olduğunailişkin mahkeme kabulü yerindedir.
Öte yandan; davaya konuuyuşmazlık, kamusal kuruluşların işlemlerindendoğan bir uyuşmazlıktır. Uyuşmazlığınçözümü için kamu hizmetinin yürütülmesigayesi ile kamu kurumlarına yasalarla verilen yetkilerin, kamu yararıçerçevesinde ve kamusal niteliği gözetilerekdeğerlendirilmesi, başka bir ifade ile idari yargıkurallarına göre çözümlenmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığınniteliği ve tarafların sıfatına göre davaya bakmaktaidari yargı görevlidir. (2577 sayılı İYUY. m.2)Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olupaçıkça veya hiç ileri sürülmese bileyargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğindengözetilir.
Bu itibarla; mahkemenin yargı yolunun caizolmadığı gerekçesiyle HMK’nın 114/I-b maddesiuyarınca dava şartı yokluğundan davanın usuldenreddine ilişkin kararının usul ve esas yönünden hukukauygun olduğu..."
5. Davacı vekili bu kez; adli yargı yerindeaçtıkları davalarından da söz ederek; davadilekçesinin "talep" kısmında "müvekkilinindavalı kuruma borçlu olmadığının tesbiti"istemine yer vermiş;"netice ve istek" kısmında ise"müvekkilinin borçlu olmadığınıntesbiti ile infazın gerçekleşebilmesi için davalıSosyal Güvenlik Kurumunun red kararının iptali"ne kararverilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi 01/04/2021 tarihli veE.2021/524, K.2021/438 sayılı kararı ile, dava dilekçesive eklerinin incelenmesinden, idari yargıda idari işlemin iptalinin istenilmesininmümkün olduğu, dolayısıyla, idari işlemmahiyetinde karar tesisinin yargı yerinden istenemeyeceği hususunungöz ardı edildiği, iptali istenilen işlemin tarih vesayısı belirtilmek suretiyle açık ve net olarak ortayakonulamadığı, ayrıca idari yargı yerlerinde, tespitdavası şeklinde dava türününbulunmadığı, hususları birliktedeğerlendirildiğinde dava dilekçesinin bu haliylekabulüne hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun15.maddesinin 1. fıkrası (d) bendi gereğince, 3. maddeye uygunşekilde düzenlenerek yeniden dava açılmak üzere davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
7. Davacı vekili dilekçesini yenileyerek;müvekkilinin açtığı ferağa icbar davasındaDiyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/631,K.2019/2061 sayıile bağımsız 21 ve 22 B ve C blokların tescilineilişkin karar aldığını, dava öncesi detaşınmaza tedbir konulduğunu; kesinleşen kararıninfazı için Yenişehir TapuMüdürlüğüne müracaat ettiklerini, TapuMüdürlüğünün davalı kurumun(SGK'nın)haczi olduğunu söyleyerek Mahkeme kararını infazetmediğini; bunun üzerine Kuruma başvurarak, kendilerininböyle bir borçları olmadığından haczinkaldırılmasını, eğer mümkün değilsehukuki vecibeleri kabul ile infazın yapılmasınıistediklerini ancak Kurumun, taleplerini yazılı olarakreddettiğini ifade ederek; davalı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Diyarbakır İlMüdürlüğünün, hacizlerinkaldırılmasının mümkün olmadığınailişkin 11/09/2019 tarihli ve 20455163-206.16-01-E 13098082sayılı kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde yenidendava açmıştır.
8. Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi 04/06/2021 tarihli veE.2021/728 sayılı kararı ile, davanın görümve çözümünde adli yargının görevli,Mahkemelerinin ise görevsiz olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruyapılmasına, görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Diyarbakır 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesinden karar gelinceye kadar dava hakkındakarar verilmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88.maddesinin19.fıkrasında "Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yekili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz."hükmüne yer verilmiştir.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı 101. maddesinde"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların iş mahkemelerindegörüleceği" kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan anılan Kanun'un genelsistematiği içerisinde idari yargı organlarınınbakmakla görevli olduğu uyuşmazlık tipi yalnızcadavalı idare tarafından 5510 sayılı Kanun kapsamındaverilecek olan idari para cezalarından kaynaklananuyuşmazlıklarla sınırlandırılmış olup,bu husus Kanun'un 102. maddesinde açıkça kuralabağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden;davacının maliki olduğu Diyarbakır İli, Kayapınarİlçesi, Kayapınar Mahallesi, 1865 ada, 1 parselsayılı taşınmaz üzerinde bulunan C blok 21 ve 22numaralı bağımsız bölümler üzerine konulanhaczin kaldırılması istemiyle yapılan başvurununreddine ilişkin 11.09.2019 tarih ve E. 13098082 sayılıDiyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüişleminin iptali istemiyle davalı idarelere karşıDiyarbakır 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:20I9/190 K:2020/19sayılı dosyasında açılan davada, davanın idariyargının görev alanına girmesi nedeniyle davaşartı yokluğu nedeniyle usulden reddine ilişkinkararının Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. HukukDairesi'nin E:2020/1929, K:2020/1296 sayılı kararı ileonanması ve tarafların istinaf kararını temyiz etmemesiüzerine, 19.02.2021 tarihinde kesinleştiği, akabinde dava konusuişlemin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, dava konusuuyuşmazlığın prim borcu ve bu borcun tahsili amacıyla6183 sayılı Kanun kapsamında konulmuş bir hacizişleminden kaynaklandığı anlaşıldığından,yukarıda hükümlerine yer verilen ilgili mevzuat uyarınca budavanın görüm ve çözüm yerinin Adli Yargıolduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Diyarbakır 7. Asliye HukukMahkemesinin E:2019/190 K:2020/19 sayılı sayılıdosyasında verilen ve kesinleşen görevsizlik kararı dadikkate alındığında olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesigerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK
9. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi"başlıklı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli veidari yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeyeyetkilidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerininnitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir.Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendiüyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.
Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesinin kararı esas alınır."
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesişöyledir:
“ Uyuşmazlık Mahkemesi;Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli veidari yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkemedir…”
11. Kanun'un "Olumsuz görevuyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesişöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.”
12. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlıkmahkemesine başvurmaları" başlıklı 19.maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerindenbirisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veyaincelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
13. Aynı Kanun'un "İncelemede izleneceksıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi,uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Birol SONER, NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 29/11/2021 tarihlitoplantısında; Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,2247 sayılı Kanun’da öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğiyolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın başvurununreddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
15. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuştur. Başvurununincelenebilmesi için de Kanun'un 14. maddesinde öngörülenkoşulların bulunması gerektiğitartışmasızdır.
16.Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, UyuşmazlıkMahkemesi’nce 14.maddesi kapsamında bir görev ya dahüküm uyuşmazlığının incelenebilmesiiçin, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların,adli ve idari yargı mercilerince ya da hakemliğin hakimtarafından yerine getirilmesinde olduğu gibi yargı mercisayılanlarca verilmesi ve 14.madde kapsamında olumsuz görevuyuşmazlığının varlığından sözedebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafındankonusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarakverilmiş veya kesinleşmiş görevsizlikkararlarının bulunması gerekmektedir.
17. Dava dosyalarının incelenmesinden; davacı vekilinin adliyargı yerinde, Asliye Hukuk Mahkemesinin tapu iptal ve tescileilişkin kararının infazını sağlamayıamaçladığı, taşınmazın tapu kaydındayer alan kamu haczi şerhinin terkinini talep etmediği, davanınSGK yönünden şerhin terkini istemli olmadığı, Mahkemeninde bu talep doğrultusunda kararını oluşturduğu; idariyargı yerinde ise hacizlerin kaldırılmasınınmümkün olmadığına ilişkin Sosyal GüvenlikKurumu Başkanlığı kararının iptali istemiyle davaaçıldığı, İdari yargı yerinin de 5510sayılı Kanun kapsamında uyuşmazlığıinceleyerek karar verdiği; bu itibarla her iki davanın konusununfarklı olduğu ve 2247 sayılı Kanun’un 14. maddesindeöngörülen davaların konusunun aynı olmasışartının gerçekleşmediği sonucunaulaşılmıştır.
18. Diğer bir anlatımla, her iki yargı yerinde, katkarşılığı inşaat ve satış vaadisözleşmesi ile başlayıp, tescile icbar davasıylasonuçlanan olay örgüsü davaların temelinioluşturmakta ise de; aynı somut olaydan kaynaklanan davalarınfarklı iddia ve taleplerle açıldığı, buitibarla her iki davanın konusunun farklı olduğugörülmektedir.
19. Açıklanan nedenlerle; 2247 sayılı Kanun'un19.maddesinde öngörülen koşulu taşımayan Diyarbakır2. İdare Mahkemesinin04/06/2021 tarihli ve E.2021/728 sayılıbaşvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un19. maddesinde öngörülen koşulutaşımayan Diyarbakır 2. İdareMahkemesinin04/06/2021 tarihlive E.2021/728 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27.maddesi uyarınca REDDİNE,
29/11/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Birol Nilgün Doğan
TOPAL SONER TAŞ AĞIRMAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy