T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/492
KARAR NO : 2020/637
KARAR TR: 26.10.2020
ÖZET : Davacıların maliki olduğu ve çevreyolu çalışmaları sebebiyle Gümüşhane İli, Merkez İlçesi, Eskibağlar Mahallesinde bulunan 234 ada, 10 parsel sayılı taşınmazın altından yapılan tünelde göçük meydana geldiği ve bunun sonucunda taşınmazda çukur oluştuğundan bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminiistemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-A.Ş.Y.
2-H.Y.
3-K.A.
4-N.A.
5-N.B.
6-P.Y.
7-S.K.
8-Y.Y.
Vekili : Av. M.A.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. Y.G
Müdahil : C. İnş. San. ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av. A.M.
O L A Y: Davacılarvekili dava dilekçesindeözetle; Gümüşhane İli, Merkez İlçesi,Eskibağlar Mahallesinde bulunan 236 ada 13 parsel numaralıtaşınmazın tamamı ile yine aynı mahallede bulunan 234ada 10 parsel numaralı taşınmazın 1/2 likkısmının müvekkillerin babaları Y.Y.'a aitolduğunu, davalı tarafından yapılmakta olan çevreyolu nedeniyle müvekkillerine ait 236 ada 13 parsel numaralıtaşınmazın 1898,37 m21ik kısmınınkamulaştırıldığını, arta kalankısmında ise davalının yapmış olduğu yol çalışmalarıesnasında telafisi mümkün olmayan zararlar ortayaçıktığını, 1/2 lik kısmımüvekkillerine ait olan 234 ada 10 parsel numaralı 761,00 m2 liktaşınmazın altından tünel yapılmasısuretiyle geçmekte olduğunu, tünel yapımısırasında göçük ve taşınmazınbüyük bir kısmında çukur meydana geldiğini,taşınmazların 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu hükümleri kıyasen uygulanarak tespit edilecekdeğerin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkünolduğu anda arttırılmak üzerekamulaştırmasız el koyma karşılığı olan2.000,00-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GÜMÜŞHANE ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:30.3.2018 gün ve E:2016/621, K:2018/295 sayı ile, tüm dosyakapsamı birlikte değerlendirilmekle; yol yapma işinindavalı idareye kamu yasası ile verilmiş bir görevingereği olduğu, bir kamusal görevin kusurlu tertibi,yanlış düzenlenmesi, kötü yürütülmesisonucunda doğan zararın, hukuki nitelikçe hizmet kusurundandoğan zarar niteliği taşıdığı; 11.02.1959tarih ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kararında belirtildiği üzere bir kamu kurumunungörevlerinden olan bir işi yapmayıkararlaştırması idari bir karar olduğu gibi bu kararıyerine getirmek üzere plan ve projeler yapıp, o plan ve projelergereğince iş görmesi de kararın neticesinin de birer idarieylem olduğu; karayolu yapılması sebebiyle davacılara ait236 ada 13 parsel ve 234 ada 10 parsel sayılı taşınmazlardameydana gelen zararların idari karar ve eylemlerden doğan zararniteliği taşıdığı; böyle davaların isetam yargı davası olup, idari yargı yerinde görülmesigerektiği gerekçesiyle, Uyuşmazlığınçözümünde İdari Yargı görevliolduğundan davanın HMK.nun 114/1-C ve 115.maddeleri gereğinceusulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili 234 ada, 10 parsel numaralı parseleilişkin olarak kamulaştırmasız elatıldığı nedeniyle oluşan zararın tazminiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ERZİNCAN İDARE MAHKEMESİ: 13.7.2020 gün veE:2019/48 sayı ile, belirtilen duruma ve davanın niteliğinegöre, idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğununyargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup,açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle birtasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemişbulunması karşısında, haksız fiilden doğanzararların tazmini davasının, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunduğu, uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevalanı içerisinde bulunmadığıgerekçesiyle,Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca adliyargı dava dosyasının istenilmesine, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan26.10.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve 234 ada, 10 parsel sayılıtaşınmaza ilişkin olarak, usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların maliki olduğu ve çevreyoluçalışmaları sebebiyle Gümüşhane İli,Merkez İlçesi, Eskibağlar Mahallesinde bulunan 234 ada, 10 parselsayılı taşınmazın altından yapılantünelde göçük meydana geldiği ve bunun sonucundataşınmazda çukur oluştuğundan bahisle, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL'lik maddizararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle dava açmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılıkararının, III. Bölümünde,“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafındanbir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veyamoloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarıntazmini davası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığıve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malınaihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslarkonulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminatdavası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarakyapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiilsayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Gümüşhane İli,Merkez İlçesi, Eskibağlar Mahallesinde bulunan 234 ada, 10parsel numaralı taşınmazın yarısınındavacılara ait olduğu; davalı idare tarafından yapılmaktaolan Gümüşhane İli, Çevre yoluçalışmaları kapsamında taşınmazınaltından tünel yapıldığı; yapılan tünelçalışmaları sırasında tüneldegöçük meydana geldiği ve davacılara aittaşınmazın büyük bir kısmında çukuroluştuğu nedeniyle uğradıkları ileri sürülenzararın tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
Olayda, adli yargı yerinde açılan davada yapılankeşif sonucu hazırlanan "Teknik Bilirkişi Raporunda","... Dava konusu 234 ada, 10 parsel; Tapu Sicilinde 761.00 m² alanlakayıtlı olup, Gümüşhane ili hudutları dahilindetünel inşaatı güzergahında kalmaktadır.Taşınmaz tünel inşaatı aşamasında tamamençökmüş içindeki tarım boşalmıştır.10 nolu parselin tamamına yol inşaatı nedeniylekamulaştırmasız el atıldığıgörülmüştür. Taşınmazıntamamının kamulaştırılması gerektiğigörüşündeyim..." denildiği; yine İnşaatMühendisi, Ziraat Mühendisleri ve Gayrimenkul DeğerlendirmeUzmanınca hazırlanan Bilirkişi Raporunda da; "...Keşif sırasında yapılan incelemede 234 ada, 10 parsel nolutaşınmaz üzerinde derin bir çökme olduğu, 234ada, 13 parsel nolu taşınmaz üzerinde ise derin çatlaklarolduğu görülmüştür. Taşınmazlardan 234ada, 10 parsel nolu taşınmaz üzerinde oluşan derin vegeniş çökme nedeni ile kullanılamayacaktır. 234 ada,13 parsel nolu taşınmaz üzerinde ise derinçatlakları kapsayan alan fen bilirkişi raporunda 3.101.09m² olarak belirtilmiş olup taşınmazın el atılankısmının arsa bedeli ve üzerindeki ağaç bedeliaşağıda hesaplanmıştır. ..."belirtildiği; aynı şekilde hazırlanan Ek BilirkişiRaporunda da "... Keşif sırasında yapılan incelemede234 ada, 10 parsel nolu taşınmaz üzerinde derin birçökme olduğu görülmüştür.Taşınmazın bu hali ile arsa olarak kullanılması-veyaüzerinde herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmasıimkânsız hale gelmiştir. Taşınmazlar üzerindebirçok meyve ağacı olup Yargıtay içtihatlarıgereği taşınmazın her ağaç için kapamameyve bahçesi değerinden çıplak toprak değeriçıkartılmak suretiyle taşınmaz üzerinde bulunanmeyve ağaçlarının bedeli ayrı ayrıhesaplanmıştır. 234 ada 10 parsel nolu taşınmazınbulunduğu bölgeye ulaşım yolu mevcut olmayıptaşınmaza ulaşım ancak diğer taşınmazlardangeçiş yapılarak sağlanabilir. Diğer taşınmazlardangeçiş yapılarak taşınmaz üzerindençöken kısmın doldurularak eski haline getirilmesinin dahamaliyetli olacağı aşikardır. Bu nedenle 234 ada 10 parselnolu taşınmazın tamamının kamulaştırmabedeli ve üzerindeki ağaçların bedelihesaplanmıştır. ..." ibarelerine yer verildiğigörülmekte, davacıların taleplerinin de, yolyapımı sırasında olumsuz etkilenentaşınmazlarından dolayı uğradıkları zarardandolayı tazminat istemleri olduğu görülmektedir.
Anayasanın 125 inci maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış olup,bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu birhizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindenesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olaraktanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veyahiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bununidarenin tazmin yükümlülüğünündoğmasına yol açtığında kuşkubulunmamaktadır.
Bu durumda davacıların iddiaları ve dosyada bulunanbilirkişi raporları dikkate alınarak, davanın, idareningörevinde olan kamu hizmetini yürüttüğüsıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararıngiderilmesine yönelik olarak açıldığınınkabulü gerekir.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin;hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan“idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlartarafından açılacak tam yargı davası”kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağıaçıktır.
Belirtilen durum karşısında, davanıngörüm ve çözümü idari yargı yeriningörevine girdiğinden, Erzincan İdare Mahkemesinin 13.7.2020gün ve E:2019/48 sayılı başvurusunun reddigerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzincanİdare Mahkemesinin 13.7.2020 gün ve E:2019/48 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,26.10.2020 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Bilal
TUNÇ TOPUZ ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy