T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 498
KARAR NO : 2020 / 496
KARAR TR : 28.9.2020
ÖZET : Davacı İdarenin, Müflis Asya Katılım Bankası nezdinde bulunduğu ileri sürülen kamu alacağının iflas masasına kaydı için yaptığı başvurunun, İflas İdaresi tarafından reddedildiğinden bahisle; alacağın iflas masasına kaydına ve kabulüne karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Batı AkdenizGümrük ve Ticaret Bölge
Müdürlüğü, Antalya GümrükMüdürlüğü
Vekili :Av. V. Y.
Davalı :Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş. İflasİdaresi
Vekilleri :Av. V. A. A., Av.Z. S.K.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; Ekonomi Bakanlığınca, A.A.Tekstil San.ve Tic. A.Ş. firması adına düzenlenen22.06.2011 tarihli, 101741 sayılı Yatırım TeşvikBelgesi kapsamında bağlantıları Antalya GümrükMüdürlüğü’nde işlem gören 08.07.2011tarihli, 11070100IM002091 sayılı Serbest DolaşımaGiriş Beyannamesi kapsamı eşyaların ithalatıkapsamında sağlanan destek unsurlarının (gümrükvergilerinin) 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun kapsamında geri alınmasınıteminen, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 48'incimaddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 197'nci maddesi veGümrük Genel Tebliğinin 12'nci maddesinin 3/a fıkrasıhükümleri uyarınca 04/09/2015 tarihli, 15ET07010055 sayılıEk Tahakkuk Kararının tanzim edildiğini ve 14/09/2015 tarihinde usulüneuygun olarak tebliğ edildiğini; ek tahakkuk kararımuhteviyatı kamu alacağının ödeme süresiiçerisinde ödenmemesi ve bu tahakkuk kararına karşı4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242'nci maddesihükmü kapsamında idari itiraz yoluna başvurulmamasıüzerine kesinleşen kamu alacağının tahsilini teminen,idarelerince, Gümrük Kanunu'nun 201'inci maddesi hükmüdelaletiyle 6183 sayılı Kanunun 55'nci madde hükmüneistinaden 20/11/2015 tarihli, 11826007 sayılı ödeme emridüzenlendiğini ve yükümlü firmaya 01/12/2015 tarihindeusulüne uygun olarak tebliğ edildiğini; söz konusuödeme emrine karşı iptal davası açılmamasıve kamu alacağının vadesinde ödenmemesi üzerine,idarelerince, 14/12/2015 tarihli, 12399500 sayılı haciz varakasıdüzenlendiğini; yükümlü firma hakkında Bankalar,Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlükleri ve Trafik TescilŞube Müdürlükleri nezdinde yapılanmalvarlığı araştırması sonucunda anılankurum ve kuruluşlardan cevaben alınan yazılardayükümlü firmanın hacze kabilmalvarlığının bulunmadığınınanlaşıldığını, yükümlü firmahakkında Antalya 9. İcra ve İflasMüdürlüğünden alınan 04/04/2016 tarihli, 2016/1İflas sayılı müzekkerede, özetle; "Antalya TicaretSicil Memurluğu'nun 65889 sicil numarasında kayıtlı AnteksAntalya Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (V.D. 0700324879) Antalya 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Dosya No: 2014/1231 Esas sayılıdosyasında görülen yargılama kapsamında iflasınakarar verildiğini, idarelerince yapılan araştırma sonucunda;Maliye Bakanlığı Mersin GümrükSaymanlığı Müdürlüğünde müflisAsya Katılım Bankası A.Ş. tarafındanyükümlü Anteks Antalya Tekstil San. ve Tic. A.Ş.firması adına düzenlenen 15/05/2012 tarihli, Seri No: 753911numaralı, 250.000,00 Avro (İki yüz elli bin Avro) tutarındakesin ve süresiz götürü teminat mektubunun bulunduğunu,Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin iflas tasfiyeişlemlerine ilişkin olarak Maliye Bakanlığı MuhasebatGenel Müdürlüğü'nden alınan 12/12/2017 tarihli,26712 sayılı yazıda, özetle; " Müflis AsyaKatılım Bankası A.Ş.’nin iflasına kararverildiği, Müflis Bankanın iflas tasfiye işlemlerineİstanbul 1. İflas Müdürlüğü’nün2017/14 iflas sayılı dosyası üzerindenbaşlanmış olduğu, iflas tasfiyesinin BankacılıkKanunu’nun 106 ncı maddesi ile 2004 sayılı icra İflasKanunu hükümleri kapsamında yapılacağı, bukapsamda alacak başvuru kayıtları için İstanbul 1.İflas Müdürlüğü’nün 2017/14 İflassayılı dosyasına başvuru yapılması gerektiğibildirilmesi, üzerine; idarelerinin 05/01/2018 tarihli, 30985315sayılı yazısı ile yükümlü A. A. TekstilSan.ve Tic. A.Ş. adına işlem gören 08.07.2011 tarihli,11070100IM002091 sayılı Serbest Dolaşıma GirişBeyannamesi muhteviyatı eşyaların ithalatı kapsamındasağlanan gümrük vergilerinin (194.165,49 TL) faizi ile birliktealacak kaydı yapılması hususunda istemde bulunulduğunu;davalı Müflis Asya Katılım Bankası A. Ş.İflas İdaresi'nden alınan ve Bakanlığa 13/06/2018tarihinde tebliğ olunan 28/05/2018 tarihli, Dosya No: 2017/14sayılı karar ile alacak kaydı istemlerinin herhangi birgerekçe olmadan tamamının (194.165,49 TL ve gecikme zammıile faizinin) reddine karar verildiğini ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla; davalarının kabulüile, İstanbul 1. İflas Müdürlüğü'nünİcra ve İflas Kanunu’nun amir hükümlerine aykırı28/05/2018 tarihli, Dosya No: 2017/14 İflas, Alacak Kayıt No: 1755sayılı ret kararının kaldırılmasına,idarelerinin 194.165,49 TL (gecikme zammı, gecikme faizi ve yasal faizhariç) kamu alacağının iflas masasına kaydınave kabulüne karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 25.2.2019 gün ve E:2018/982,K:2019/158 sayı ile, “(…) Dava, İİK. 235. maddeyedayalı olarak açılan kayıt kabul davasıdır.
(…)
AsyaKatılım Bankası A.Ş'nin BDDK'nın ve Fon Kurulunun29/05/2015 tarihli kararları doğrultusunda fona devredildiği,27/07/2016 tarihli BDDK kararı ile, 5411 sayılı yasanın107. maddesi uyarınca faaliyet iznininkaldırıldığı ve bu kararın 23/07/2016 tarihliResmi Gazetede yayınlandığı daha sonra Fon Kurulunun22/12/2016 tarihli kararıyla 5411 sayılı 106/3 maddesiuyarınca bankanın doğrudan iflasının mahkemeden talepedilmesine karar verildiği ve mahkememizin 2017/41 Esasındakayıtlı olan dosya üzerinden 16/11/2017 tarihli 2017/942 K.sayılı kararla Asya Katılım Bankası A.Ş’niniflasına kadar verildiği anlaşılmıştır.
5411sayılı yasa hükümleri çerçevesindeiflasına karar verilen bankanın iflas tasfiyesinin TMSFtarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
5411sayılı yasanın 106/5. maddesinde "Fon bu kanununuygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004sayılı icra iflas kanununun 166 inci, 218 inci, 219 uncu, 223üncü, 234 üncü, 236 ıncı, 249 uncu, 251 inci, 254üncü maddelerindeki yetki ve görevler hariç olmaküzere iflas dairesi, alacaklılar toplantısı iflas idaresigörev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye eder."şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Bunun dışındabankacılık yasası uyarınca iflasına karar verilenbankaların, iflas ve tasfiyesine ilişkin usul ve esaslarıdüzenleyen yönetmelik bulunmaktadır. Faaliyet İzniKaldırılan Bankalardaki Sigortalı Mevduat ve SigortalıKatılım Fonunun Ödenmesi İle Bu Bankaların İflasve Tasfiyesine İlişkin Usul ve Esaslar HakkındakiYönetmeliğin 4. bölümünün, "iflas yoluylatasfiye" başlığınıtaşıdığı ve 13. maddesinde, fonun iflas talebinindüzenlendiği, yönetmeliğin 14. maddesinde ise, 5411sayılı yasasın 106/5 maddesindeki düzenlemeye paralel birdüzenleme yapıldığı görülmektedir.Anılan yönetmeliğin 14/1 maddesinde " 5411 sayılıkanunun 106. maddesi ile fona verilen 09/06/1932 tarihli 2004 sayılıicra iflas kanunun 166'ıncı, 218'inci, 219'uncu, 223'üncü,234'üncü, 236'ıncı, 249'uncu, 25l’inci ve254’üncü maddeleri dışında kalan iflas dairesi,alacaklılar toplantısı ve iflas idaresi görev ve yetkileri,Fon adına Tasfiye Daire Başkanlığınca yerine getirilir.Tasfiye daire Başkanlığının iflas idarememurlarının seçilmesinden sonraki görev ve yetkisi,iflas dairesi ve alacaklılar toplantısı yetki ve göreviylesınırlıdır.
2) FonKurulu, Fonun alacaklılar toplantısı yetkisi kapsamındaTasfiye Daire Başkanlığının önerisi ile iflasidare memurlarının kısmen veya tamamen görevden almaya vebunların yerine seçilecek adayları belirlemeyeyetkilidir." denilmiştir.
Aynıyönetmeliğin 16/1 maddesinde "Banka hakkında iflaskararı verilmesi halinde, ilgili mahkemenin iflas kararınıbildirmesini takiben Fon, 5411 sayılı yasanın 106. maddesiuyarınca 2004 sayılı kanun hükümleri gereğinceişlem yapmak ve koordinasyonu sağlamak amacıyla tasfiyeişlemlerine başlandığı hususunu İflasMüdürlüğüne bildirir. İflasMüdürlüğünden bu kapsamda yapılacak işlemlerhakkında bilgi verilmesini talep eder.
2)Bankanın iflas tasfiyesinin başladığı 2004sayılı kanun uyarınca iflas müdürlüğütarafından yapılacak ilandan ayrık olarak Tasfiye DaireBaşkanlığı tarafından ulusal çapta yayınyapan, en yüksek tirajlı beş gazetenin ikisinde ilan edilir.İlanda, iflas tasfiye işlemlerinin başladığı vetasfiyenin 5411 sayılı kanun ve 2004 sayılı kanunhükümleri uyarınca fon tarafından yapılacağıhususları da yer alır." şeklinde düzenlemebulunmaktadır. Ayrıca 19. maddede tasfiye şeklinin belirlenmesi,20. maddede iflas idaresinin seçimi ve alacaklılartoplantısı, 21. maddede iflas idaresinin görevleribelirtilmiştir.
Mahkememizin2017/41 E. sayılı dosyasında 16/11/2017 tarihinde 5411sayılı yasanın 106. maddesi uyarınca Asya KatılımBankası A.Ş'nin iflasına karar verilmiş ve iflastasfiyesinin yürütüleceği Fona bildirimdebulunulmuştur.
TMSF FonKurulunun 17/11/2017 tarihli 2017/289 sayılı kararı ile,"5411 sayılı yasanın 106. maddesi ile bankaların iflasve tasfiyesine ilişkin yönetmeliğin 20. maddesi gereğinceiflas tasfiyesinin yürütülmesi bakımından iflas idarememuru adaylarının isimlerinin yazılarak isimlerininbelirlendiği, İİK. 218. maddesi uyarınca bankanıniflas tasfiyesinin adi şekilde yapılmasına ve gereklikoordinasyonun sağlanmasıyla ilgili Hukuk İşleri DaireBaşkanlığının yetkili kılınmasına,birinci alacaklılar toplantısı yerine kaim olmak üzerekarar verildiğinin" belirtildiğigörülmüştür. Bu kapsamda, fon tarafındanbelirlenen iflas idare memuru adayları İstanbul I. İflasMüdürlüğüne gönderilmiş ve anılanİflas Müdürlüğü tarafından İstanbul 15.icra Hukuk Hakimliğine sunulmuş, anılan mahkemece 2017/7-6D.İş sayılı 24/11/2017 tarihli kararla gösterilenadaylardan M. T., S. K. ve H. K.'nu iflas idare memuru olarakseçilmelerine karar verilmiştir. Daha sonra iflas idare memura H. K.nungörevi kabul etmemesi nedeniyle İstanbul 8. İcra HukukMahkemesinin 2018/5 D.İş sayılı 27/03/2018 tarihlikararıyla istifa eden iflas idare memuru yerine yine Fon tarafındanbildirilen Av. Mehmet Nihat Arcagök’ün iflas idare memuruolarak tayin edildiği anlaşılmıştır.
MüflisAsya Katılım Bankası A.Ş'nin iflas tasfiyesinin 5411sayılı yasanın 106/5 ve buna dayalı olarakçıkarılan yönetmelik çerçevesinde Fontarafından yürütüldüğüaçıktır. Fonun İflas idaresi görev ve yetkilerinihaiz olarak iflas tasfiyesini yürüttüğüanlaşıldığına göre bu sıfatla fon tarafındanatanan iflas idare memurları tarafından düzenlenen sıracetvelinin de TMSF'nin bankacılık kanunu uyarınca tek yanlıolarak aldığı idari nitelikte bir işlem olduğu kabuledilmelidir. Her ne kadar bankacılık yasasında ve tasfiyeyeilişkin yönetmelikte, icra iflas kanununda iflas idaresinin haizolduğu yetkilerin Fona ait olduğu anlaşılsa da, icra iflaskanunundan kaynaklanan yetkilerin fon tarafındankullanılmasının neticeye bir etkisinin olamayacağı,iflas idare memurlarının tamamının Fon tarafındanönerilen adaylar arasından seçildiği, dolayısıylaiflas idaresinin Fon adına tasfiyeyi yürüttüğügörülmektedir. Fon, tüzel kişiliği haiz bir kamukurumu olup icra iflas kanunundaki bir kısım hükümleregöre ve esasında bankacılık yasası ve iflas edenbankaların tasfiyesine ilişkin yönetmelik çerçevesindeoluşturduğu sıra cetvelinin idari işlem niteliğindebulunduğu sonucuna varılmalıdır, iflas tasfiyesi fontarafından yürütüldüğünden işbu davadahasmın TMSF olduğu ve davacı vekilince de, iflas idaresisıfatıyla TMSF'nin davalı gösterildiğianlaşılmıştır. Buna göre davacınınalacak kaydı için masaya başvurduğu ve bualacağın Fon tarafından atanan iflas idare memurlarıncaalman kararla reddedildiği sıra cetvelinde yeralmadığı anlaşılmakla idari nitelikte bulunan bukarara karşı davacının iddia ettiği şekildemüflis bankadan alacaklı olup olmadığı vealacağı varsa sıra cetvelinde yer alıp almayacağıkonusunda inceleme yapılarak karar verilmesi görevinin idariyargı görev alanında bulunduğu kanaatinevarılmıştır.
NitekimYargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/7272 E. , 2015/3936 K. sayılı26/052015 tarihli, 2015/7876 E., 2016/650 K. 10/02/2016 tarihli VE 2015/4750 E.2016/1217 K. 29/02/2016 tarihli kararları da bu doğrultudadır.
HMK 114.maddesinde, dava şartları sayılmış ve mahkemeningörevli olması hususu da dava şartı olduğu ifadeedilmiştir. HMK 115. maddesinde dava şartlarının,yargılamanın her aşamasında mahkemece resengözetilmesi gerektiği açıklanmıştır. HMK138. maddesinde ise dava şartlarıyla ilgili olarak duruşmaaçılmaksızın dosya üzerinden kararverilebileceği belirtilmiştir. Anılan düzenlemelerçerçevesinde işbu davaya bakma görevinin Adliyargıya ait olmayıp idari yargının görev alanındabulunduğu anlaşılmakla davanın dava şartı -görev yönünden usulden reddine karar verilmesi gerekmiş,aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
Davanıngörev-yargı yolu-dava şartı yokluğundan usuldenREDDİNE…” karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi; 14.1.2020gün ve E:2019/1868, K:2020/68 sayı ile, “(…) İstanbul1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/982 Esas, 2019/158 Karar ve 25/02/2019tarihli kararı usul ve esas yönünden hukuka uygunbulunduğundan istinaf başvurularının 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1- b/l bendi gereğince REDDİNE, …”karar vermiş; temyiz yoluna gidilmesi üzerine Yargıtay 23.HukukDairesince, 4.3.2020 gün ve E:2020/655, K:2020/1517 sayı ile,hükmün onanmasına karar verilmiş ve görevsizlikkararı kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL5.İDARE MAHKEMESİ: 12.6.2020 gün ve E:2020/857 sayı ile,2577 sayılı İdari Yargılama Usûlü Kanunu'nun2'nci maddesinin l'inci fıkrasında iptal davası,İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan davalar olaraktanımlanmıştır.
2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Sıra cetvelineitiraz ve neticeleri" başlıklı 235. maddesinde; sıracetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş güniçinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine davaaçmaya mecbur oldukları hükmüne yer verilmiştir.
(…)
TasarrufMevduatı Sigorta Fonunun 5411 sayılı Bankacılık Kanunuuyarınca sıra cetveli oluşturabileceği, alacak kaydederekborçlu namına tahsil olunan her türlü geliri bu sıracetveline göre dağıtmaya yetkili olduğu tabii ise de,uyuşmazlık konusu olayda TMSF'nin 5411 sayılı Kanundankaynaklanan herhangi bir işleminin bulunmadığı, herhangi birsıra cetveli oluşturmadığı gibi alacak kayıttalebinin reddine ilişkin de herhangi bir işlem tesis etmediği,Müflis Asya Katılım Bankasının iflas ve tasfiyeişlemlerinin İcra ve İflas Kanunu uyarıncayürütüldüğü, yine, 17.11.2017 tarih ve 2017/289sayılı Fon Kurulu kararı ile isimleri belirlenen iflas idarememuru adaylarının İstanbul 1.İflasMüdürlüğüne gönderildiği ve anılanİflas Müdürlüğü tarafından İstanbul 15.İcra Hukuk Hakimliğine sunularak yargı mercii tarafındaniflas memurlarının belirlendiği, İflas İdaresimemurlarının yetki ve görevlerini İflasMüdürlüğü adına yürüttükleri,dolayısıyla dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteyürürlükte olan ve yukarıda açıklanan mevzuatgereği iflas dairesince sıra cetveline dair verilen kararlara karşıtebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde karar verilenyerdeki ticaret mahkemesine itiraz olunabileceği deaçıkça belirtildiğinden, davacı tarafındanMüflis Asya Katılım Bankası nezdinde bulunduğu ilerisürülen kamu alacağının öncelikli olduğuvurgulanarak 194.165,49-TL'lik talebinin reddine ilişkin İflasİdaresi kararının iptali istemiyle açılandavanın görüm ve çözümününyukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca adliyargı mercilerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, uyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargı merciilerinin görevalanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19. maddeleriuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlikkararını veren İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'ninE:2018/605 esasına kayıtlı dava dosyası da temin edilerekdosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine …” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Birol SONER, Suna TÜRE, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 28.9.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıİdarenin, Müflis Asya Katılım Bankası nezdindebulunduğu ileri sürülen 194.165,49 TL kamualacağının iflas masasına kaydı içinyaptığı başvurunun, Müflis Asya KatılımBankası A.Ş. İflas İdaresi tarafındanreddedildiğinden bahisle; alacağın iflas masasına kaydınave kabulüne karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Olayda;Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin, BDDK'nın ve TMSF FonKurulu'nun 29/05/2015 tarihli kararları doğrultusunda TMSF'yedevredildiği; 22/07/2016 tarihli BDDK kararı ile 5411sayılı Bankacılık Kanunu'nun 107. maddesi uyarıncafaaliyet izninin kaldırıldığı, kararın23/07/2016 tarihli Resmi Gazetede yayınlandığı; FonKurulu'nun 22/12/2016 tarihli kararı ile 5411 sayılı Yasanın106/3 maddesi uyarınca Bankanın doğrudan iflasınınmahkemeden talep edilmesine karar verildiği; İstanbul 1. AsliyeTicaret Mahkemesinde açılan davada Mahkemece 16/11/2017 gün veE: 2017/41, K:2017/942 sayı ile, 5411 sayılı Yasanın106. maddesi uyarınca Asya Katılım Bankası A.Ş.'niniflasına karar verildiği anlaşılmıştır.
5411 sayılıBankacılık Kanununun "Faaliyet iznininkaldırılması veya Fona devir" başlıklı 71. maddesinde,“Denetlemeler sonucunda bir bankayla ilgili olarak;
a) Bu Kanunun70 inci maddesi kapsamında alınması istenen tedbirlerin Kurultarafından verilen süre içerisinde ya da herhalükârda en geç oniki ay içinde kısmen ya datamamen alınmaması ya da bu tedbirleri kısmen veya tamamenalmış olmasına rağmen, malî bünyesiningüçlendirilmesine imkân bulunmadığı veya butedbirler alınmış olsa dahi malî bünyesiningüçlendirilemeyeceğinin tespit edilmesi,
b)Faaliyetine devamının mevduat ve katılım fonu sahiplerininhakları ve malî sistemin güven ve istikrarıbakımından tehlike arz ettiğinin ortayaçıkması,
c)Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediğinintespit edilmesi,
d)Yükümlülüklerinin toplam değerininvarlıklarının toplam değerini aşması,
e)Hâkim ortaklarının veya yöneticilerinin, bankakaynaklarını, bankanın emin bir şekildeçalışmasını tehlikeye düşürecekbiçimde doğrudan veya dolaylı veya dolanlı olarak kendilehlerine kullanması veya dolanlı olarak kaynakkullandırması ve bankayı bu suretle zarara uğratması,
Hâllerindenbir veya birkaçının varlığı durumunda Kurul, enaz beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınan kararlabankanın faaliyet iznini kaldırmaya ya da kredi kuruluşununtemettü hariç ortaklık hakları ile yönetim vedenetimini, zararın mevcut ortakların sermayesinden indirilmesikaydıyla kısmen veya tamamen devri, satışı veyabirleştirilmesi amacıyla Fona devretmeye yetkilidir.
Faaliyet izni kaldırılan kredikuruluşları bu Kanunda yer alan hükümlere göre,kalkınma ve yatırım bankaları ise genel hükümleregöre tasfiye edilir. Bu madde kapsamında alınanKurul kararları Resmî Gazete’de yayımlanır.Yayım tarihi ilgililer bakımından tebliğ tarihi olarakkabul edilir.” hükmü; Aynı Kanunun“Faaliyet izninin kaldırılması” başlıklı 106. maddesinin 5. fıkrasında "Yönetim ve denetimi Fona intikal eden banka hakkında iflaskararı verilmesi hâlinde Fon, iflas masasına 2004sayılı İcra ve İflas Kanununun 206 ncı maddesinde yeralan üçüncü sıradaki tüm imtiyazlıalacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyal güvenlikkuruluşlarının 6183 sayılı Kanun kapsamındakialacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacaklı sıfatıylaiştirak eder. Fon, bu Kanunun uygulanması ile sınırlıolmak üzere 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 166ncı, 218 inci, 219 uncu, 223 üncü, 234 üncü, 236 ncı,249 uncu, 251 inci ve 254 üncü maddelerindeki yetki ve görevlerhariç olmak üzere iflas dairesi, alacaklılartoplantısı ve iflas idaresi görev ve yetkilerine sahip olarakbankayı tasfiye eder." hükmü; Kanunun " Fona devredilen bankalar ile ilgilihükümler” başlıklı 107.maddesinde; “Fon,bu Kanunun 71 inci maddesi hükümlerine göre ortaklarınıntemettü hariç ortaklık hakları ile yönetim vedenetimi kendisine devredilen bankalarla ilgili yetkilerini maliyetetkinliğini sağlama ve malî sistemin güven veistikrarını koruma ilkeleri doğrultusunda kullanır. Fon, bu Kanunun 71inci maddesi hükümlerine göre ortaklarınıntemettü hariç ortaklık hakları ile yönetim vedenetimi kendisine devredilen bankanın faaliyetlerini Fon Kuruluncabelirlenecek süre ile geçici olarak durdurmaya ve/veya devir tarihiitibarıyla düzenlenecek bilançosunu esas almak suretiyle; a) Uygungöreceği aktiflerini, teşkilatını ve aksine talebiolmayan personeli ile devir tarihi itibarıyla mevduat bankalarıbakımından mevduat toplamları en yüksek beş bankacauygulanan faiz oranları ortalamasını, katılımbankaları bakımından katılım fonu toplamları enyüksek üç bankaca uygulanan getiri oranlarıortalamasını geçmemek üzere işlemiş faiz vegetirileri ile birlikte sigortaya tâbi tasarruf mevduatı vekatılım fonlarını ve pasifte yer alankarşılık kalemlerini, kurulacak bir bankaya ya da mevcutbankalardan istekli olanlara devretmeye ve aktif ve pasifi kısmen veyatamamen devredilen bankanın faaliyet iznininkaldırılmasını Kuruldan istemeye, b) Hisselerine sahipolmak kaydıyla ve sigorta kapsamındaki mevduat ve katılımfonu tutarını aşmamak koşuluyla malî yardımsağlamaya ve kendisine intikal eden hisseleri temsil eden sermayeyekarşılık gelen zararları devralmaya, c) Devralınacakzararlar sonucunda hisselerinin tamamına sahip olunamamasıhâlinde, zararın ödenmiş sermaye tutarındandüşülmesi suretiyle hesaplanacak sermaye esas alınmaküzere bulunacak hisse bedelinin Fon Kurulunca belirlenecek süreiçinde banka hissedarlarına ödenmesikarşılığında hisselerini devralmaya, d) Faaliyet iznininkaldırılmasını Kuruldan istemeye, Yetkilidir. Devralınanzararlara istinaden yapılacak ödemelerinkarşılığını temsil eden hisseler, üzerindekiher türlü hak ve takyidattan arî olarak Fona intikal eder. Hakkında bumaddenin ikinci fıkrasının (a) bendi hükümleriuygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamının devredilenpasiflerinin toplamını karşılamaması hâlindearadaki fark sigorta kapsamındaki mevduat ve katılım fonututarını aşmamak kaydıyla Fon tarafından ödenir.Bu halde ve hakkında bu maddenin ikinci fıkrasının (a)bendi hükümleri uygulanan bankanın faaliyet iznininkaldırılması durumunda bu Kanunun 106 ncı maddesinin ikincive 109 uncu maddesinin üçüncü fıkralarıuygulanmaz. Bu Kanunun 106 ncı maddesine göre iflas masalarıkurulması hâlinde, Fon ödediği tutar kadar iflasmasasına 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 206ncı maddesinde yer alan üçüncü sırasındakitüm imtiyazlı alacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyalgüvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanunkapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlıalacaklı sıfatıyla iştirak eder. Fon, hisselerininçoğunluğu veya tamamı kendisine intikal edenbankanın; a) Gerektiğindemalî ve teknik yardım da sağlamak suretiyle, varlık veyükümlülüklerini kısmen veya tamamen, mevcutbankalardan istekli olanlara ya da kurulacak bir bankaya devretmeye veyabankayı istekli olan başka bir bankayla birleştirmeye, b) Fon Kuruluncagerekli görülen hallerle sınırlı olmak üzere,malî bünyenin güçlendirilmesi ve yenidenyapılandırılması için gerektiğinde; 1) Sermayesiniartırmaya, 2) Zorunlu karşılıkve umumi disponibilite yükümlülüklerinden kaynaklanancezaî faizlerini kaldırmaya, 3)İştirak, gayrimenkul ve diğer aktiflerini satın almaya veyabunları teminat olarak alıp karşılığındaavans vermeye, 4) Likiditeihtiyacını gidermek üzere mevduat koymaya, 5)Alacaklarını veya zararlarını devralmaya, 6) Varlık veyükümlülükleri ile ilgili her türlü işlemiyapmaya ve nakde tahvilini sağlamaya, c) Sahip olduğuaktifleri iskonto uygulayarak veya sair suretlerle üçüncükişilere satmaya ve gerekli göreceği her türlü tedbirialmaya, d) Hisselerini buKanunun 7 ve 8 inci maddelerindeki hükümlere istinaden Kuruldan izinalınmak kaydıyla ve Fon Kurulu tarafından belirlenecekusûl ve esaslar dahilinde üçüncü kişileredevretmeye, Yetkilidir. Bu maddehükümlerine göre yapılan devir işlemlerindealacaklı ve borçluların rızası aranmaz. 71 inci maddekapsamında temettü hariç ortaklık hakları ileyönetim ve denetimi kendisine devredilen bankaların, malîbünyelerinin güçlendirilmesi, yenidenyapılandırılması, devri, birleştirilmesi vesatışı ile ilgili süreç devrinyapıldığı tarihten itibaren en geç dokuz aylıkbir süre içerisinde tamamlanır. Fon Kurulu kararı ile busüre üç ayı geçmemek üzere uzatılabilir.Bu süre içinde devir, birleşme veya satışıntamamlanamamış olması hâlinde Fonun talebi üzerineKurul bankanın faaliyet iznini kaldırır."hükmü; Kanun'un “Sıracetveline itiraz ve neticeleri” başlıklı 132. maddesinin 9. fıkrasında " BuKanunun 107 nci maddesi uyarınca devralınan alacaklar nedeniyle Fonaborçlu olanların iflası hâlinde 2004 sayılıİcra ve İflas Kanununun 221 inci maddesindeki iflas bürosu Fontemsilcisinin katılımıyla teşekkül eder. 2004sayılı İcra ve İflas Kanununun 223 üncümaddesindeki iflas idaresinin, Fonun talep etmesi hâlindeüyelerinden en az biri, Fonun göstereceği iki kat adayarasından icra tetkik mercii tarafından seçilir. Fon,alacağının tahsili bakımından gerekligörürse iflas idaresinin en az iki üyesinin önereceğiiki katı aday arasından seçilmesini talep etmeye yetkilidir.Bu durumda, icra tetkik mercii iflas idaresinin asgarî iki üyesiniFonun önereceği adaylar arasından seçer. Fon bir üyeseçtirmişse icra tetkik mercii diğer bir üyeyi alacaktutarı itibarıyla çoğunlukta olanlarıngöstereceği iki aday arasından, bir üyeyi de alacaklısayısı itibarıyla çoğunlukta olanlarıngöstereceği adaylar arasından seçer. Fon iki üyeseçtirmişse, diğer bir üye icra tetkik merciitarafından alacaklı sayısı itibarıylaçoğunlukta olanların göstereceği iki adayarasından seçilir.” "hükmü; Faaliyet İzniKaldırılan Bankalardaki Sigortalı Mevduat ve SigortalıKatılım Fonunun Ödenmesi ile Bu Bankaların İflas veTasfiyesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in13. maddesinin 1. fıkrasında "Ödenen sigortalı mevduatve sigortalı katılım fonu için, Hukuk İşleriDaire Başkanlığının görüşü dealınarak Tasfiye Dairesi Başkanlığınınönerisi ile banka hakkında doğrudan doğruya iflas talebindebulunulmasına Fon Kurulu tarafından karar verilir."hükmü yer almaktadır. 5411 sayılıKanun ile yürürlükten kaldırılan 4389 sayılıBankalar Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fıkrasında ise "İflaskararı alınması halinde Fon, iflas masasına imtiyazlıalacaklı sıfatıyla iştirak eder ve bu Kanununuygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004 sayılıİcra ve İflas Kanununda yazılı iflas dairesi vealacaklılar toplantısı ile iflas idaresi görev veyetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanun hükümleriçerçevesinde tasfiye eder." hükmü yer almıştır. Görüldüğüüzere, mülga 4389 sayılı Kanun'da; iflas kararıalınması halinde Fon'un bu Kanunun uygulanması ilesınırlı olarak İcra İflas Kanunu'nda yazılıiflas dairesi ve alacaklılar toplantısı ile iflas idaresigörev ve yetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanunhükümleri çerçevesinde tasfiye edeceğibelirtilmişken, 5411 sayılı Kanun'da bu yetkinin kapsamıdaraltılarak İcra ve İflas Kanununun 166., 218., 219., 223., 234.,236., 249., 251. ve 254. maddelerindeki yetki ve görevler hariçolmak üzere iflas dairesinin, alacaklılar toplantısı veiflas idaresi görev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiyeedebileceği belirtilmiştir. Öte yandan, 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İflasmasası" başlıklı 184. maddesinde; " İflasaçıldığı zamanda müflisin haczi kabilbütün malları hangi yerde bulunursa bulunsun bir masateşkil eder ve alacakların ödenmesine tahsis olunur.İflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçenmallar masaya girer. Müflisnamına gelen mektuplar iflas idaresi tarafındanaçılır ve sair mevrudelerin de masaya gönderilmesi postaidaresine bildirilir."hükmüne; 2004 sayılıKanunun “İflas idaresi ve iflas dairesinin vazifeleri”başlıklı 223. maddesinde,"(Değişik: 6/6/1985-3222/26 md.) İflas idaresiüç kişiden oluşur. Toplanan alacaklılarınyapacağı seçimde, bu sayının iki katı, bukonuda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişi aday gösterilir. Buadaylardan dört adedi alacak tutarına göre ekseriyetiteşkil edenlerce, iki adedi ise alacaklılar sayısıitibariyle ekseriyeti teşkil edenlerce seçilir ve icra mahkemesinebildirilir. İcra mahkemesi, iflas idaresini teşkil edeceküç kişiden ikisini alacak ekseriyetine sahip olanlarıngösterdiği dört aday, birini ise alacaklı ekseriyetiningösterdiği iki aday arasından seçer. Tasfiye, iflasdairesince, yukarıdaki fıkraya göre teşkil edilen iflasidaresine havale olunur. (Değişiküçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/54 md.)İflâs idaresi toplantıları, idare memurlarınınveya herhangi bir alacaklının gündem belirlemek suretiyleyapacağı talep üzerine iflâs dairesimüdürünün toplantı gününden en az yedigün önce göndereceği çağrı üzerineyapılır. İflâs idaresi, kararlarınıçoğunlukla alır; ancak toplantıya her üçiflâs idare memurunun da katılmaması hâlinde iflâsdairesi müdürü iflâs idaresinin göreviniyüklenir ve iflâs idaresi adına tek başına kararalır. Toplantıya iflâs idaresi memurlarından birinin veyaikisinin iştiraki hâlinde iflâs dairesi müdürüde bu toplantıya katılır. Karar alınamamasıhâlinde iflâs dairesi müdürünün oyu doğrultusundaişlem yapılır. İflâs masasına alacaklıolarak müracaat eden alacaklılar, tebligata elverişli adresgöstermek ve Adalet Bakanlığıncaçıkarılacak tarifede gösterilecek yazı vetebliğ masrafları için avans vermek suretiyle iflâsidaresince alınacak kararların kendilerine tebliğiniisteyebilirler. Bu muameleyi yaptırmış alacaklılarhakkında iflâs idare memurunun kararlarına karşıkanun yolları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren işlemeyebaşlar. İflasidaresine, Adalet Bakanlığınca hazırlanan ve iki yıldabir yenilenen ücret tarifesine göre ücret ödenir. İflas idaresiiflas dairesinin murakabesi altındadır. Bu halde iflas dairesiaşağıdaki görevleri yerine getirir: 1. Alacaklılartoplantısının kararlarına, alacaklılarınmenfaatine uygun görmediği bütün tedbirlere ve idarecekabul edilen alacaklar ile istihkak iddialarının kabulüne dairolan kararlardan kanuna ve hadiseye uygun görmediklerine yedi güniçinde icra mahkemesine müracaatla itiraz etmek. 2. İflasıidare edenlerin ücretleriyle masrafları da dahil olmak üzerehesap pusulalarını icra mahkemesinin tasdikine arz etmek.”hükmüne; 2004 sayılıKanun'un “İflas idaresinin vazifesi”başlıklı 226. maddesinin 1. fıkrasında,"Masanın kanuni mümessili iflas idaresidir. İdaremasanın menfaatlerini gözetmek ve tasfiyeyi yapmaklamükelleftir.”hükmüne; 2004 sayılıKanunu'nun "İflas idaresinin vazife ve mes'uliyeti"başlıklı 227. maddesinde, "(Değişik:6/6/1985-3222/28 md.) 8 inci maddenin birve ikinci fıkraları ve 9,11,16 ve 359 uncu maddelerin icradairelerine ait hükümleri iflas idaresi hakkında dauygulanır. (Ek cümle: 28/2/2018-7101/9 md.) İflâsidaresi, iflâs masasına kabul edilen alacaklılara, taleplerihâlinde iflâs tasfiyesinin seyri ile müteakip işlemlerinplanı ve takvimi hakkında bilgi vermekleyükümlüdür. (Ek ikincifıkra: 9/11/1988-3494/46 md.; Mülga: 2/3/2005-5311/28 md.) İcra mahkemesi,iflas idaresi üzerinde gözetim yetkisine sahip olup gerektiğindeiflas idaresini teşkil edenlerin görevine son verebilir. İcramahkemesi, görevine son verilen veya istifa edenin yerine, öncekiadaylar arasından 223 üncü maddedeki esaslar dairesinde yenisiniseçer. İflas idaresiniteşkil edenler kusurlarından ileri gelen zarardan sorumludurlar. Budavalara adliye mahkemelerinde bakılır. İflas idaresiniteşkil edenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasında memursayılırlar."hükmüne; 2004 sayılıKanunun "Alacaklılar sıra cetvelinin müddet veşekli" başlıklı 232. maddesinde, "–(Değişik: 28/2/2018-7101/10 md.) Alacaklarınkaydı için muayyen müracaat müddeti geçtiktensonra ve iflâs idaresinin seçilmesinden itibaren en geç ikiay içinde iflâs idaresi tarafından 206 ncı ve 207 ncimaddelerde yazılı hükümlere görealacaklıların sırasını gösteren bir cetvelyapılır ve iflâs dairesine bırakılır. Zorunluhâllerde iki ayın hitamından önce iflâs idaresininicra mahkemesine başvurması hâlinde icra mahkemesi bir defayamahsus olmak üzere bu süreyi en çok iki ay daha uzatabilir.Süresi içinde sıra cetvelinin verilmemesi hâlindeiflâs dairesinin durumu icra mahkemesine intikal ettirmesi üzerineiflâs idaresi üyelerinin vazifesine son verilir ve sebketmişhizmetleri için kendilerine bir ücret tahakkuk ettirilmez. Mahkemeayrıca bu üyelerin bir yıldan az olmamak ve üçyılı geçmemek kaydıyla herhangi bir iflâsidaresinde görev almalarını yasaklayabilir, bu karar kesindir."hükmüne; 2004sayılı Kanunun “Alacaklılar sıra cetveli, ilanve ihbar”başlıklı 234. maddesinde, (Değişik birinci fıkra:6/6/1985-3222/29 md.) İflas idaresi sıra cetvelini iflas dairesineverir ve alacaklıları 166 ncı maddenin 2 ncifıkrasındaki usule göre ilan yoluyla haberdar eder. İddialarınıntamamı veya bir kısmı reddedilen yahut iddia ettiklerisıraya kabul edilmiyen alacaklılara doğrudan doğruya haberverilir."hükmüne; 2004sayılı Kanunu'nun "Sıra cetveline itiraz veneticeleri" başlıklı 235. maddesinde,“(Değişik: 9/11/1988-3494/49 md.) Sıra cetveline itirazedenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içindeiflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmayamecburdurlar. 223 üncü maddenin üçüncüfıkrası hükmü mahfuzdur. Bu davaya bakan mahkeme, davacınınisteği halinde ikinci alacaklılar toplantısınakatılıp katılmaması ve ne nisbette katılmasıgerektiği konusunda 302 nci maddenin altıncı fıkrasınakıyasen onbeş gün zarfında karar verir. İtirazeden, talebinin haksız olarak ret veya tenzil edildiğini iddia edersedava masaya karşı açılır. Muterizbaşkasının kabul edilen alacağına veya ona verilensıraya itiraz ediyorsa davasını o alacaklı aleyhineaçar. Biralacağın terkini hakkında açılan davakazanılırsa, bu alacağa tahsis edilen hisse dava masraflarıda dahil olduğu halde sıraya bakılmaksızınalacağı nisbetinde itiraz edene verilir ve artanı da diğeralacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır.Dava basit yargılama usulü ile görülür. Ancak, itirazalacağın esas veya miktarına taallük etmeyip yalnızsıraya dair ise şikayet yoliyle icra mahkemesine arz olunur.”hükmüneyer verilmiştir. Somut olayda,Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin, BDDK'nın kararıile 5411 sayılı Kanun uyarınca Fona devredildiği,İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16.11.2017 tarihli kararıile 5411 sayılı Kanun uyarınca anılan Bankanıniflasına karar verildiği, Müflis Asya KatılımBankası A.Ş. İflas İdaresi'nin 2004 sayılı Kanungereği üç kişiden oluştuğu ve üyelerinin,gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciinceseçildiği anlaşılmış olup; açılandavada, müflis Bankanın 5411 sayılı Kanun uyarıncaFon'a devredilmesi, bu Kanunun 106. maddesinin 5. fıkrasında Fon'unyetki ve görevlerine getirilen sınırlamalar, 2004sayılı Kanunun 235. maddesinin 1. fıkrasının sıracetveline itiraz ile ilgili davaların iflasa karar verilen yerdeki ticaretmahkemesine açılacağına dair hükmü veüyeleri, gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciinceseçilen müflis bankanın iflas idaresinin dava konusuişleminin idare hukuku kapsamında "idari işlem" olaraknitelendirilemeyeceği hususları bir aradadeğerlendirildiğinde; davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, İstanbul 5. İdare Mahkemesi'nin başvurusununkabulü ile İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25.2.2019 günve E:2018/982, K:2019/158 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle İstanbul 5.İdare Mahkemesi'ninBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin25.2.2019 gün ve E:2018/982, K:2019/158 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.9.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Burhan Şükrü Birol Suna ÜSTÜN BOZER SONER TÜRE Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy