T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/641
KARAR NO : 2020/716
KARAR TR: 23.11.2020
ÖZET: Nevşehir Turizm Otelcilik Lisesi Uygulama Oteli'nde usta öğretici olarak çalışmış olan davacı tarafından, davalı idareden alacakları olduğundan bahisle bu alacaklarının faiziyle tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı :T.Ç.
Vekilleri :Av. K.Ş.
Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. K.M. - Av. E.M.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin,1.3.2008-29.11.2013 tarihleri arasında davalıkurumun Nevşehir Turizm Otelcilik Lisesi Uygulama Oteli'nde ustaöğretici olarak her gün 07.30-23.00 saatleri arasındayıllık izin kullanmadan, dini ve milli bayram dahil kesintisiz olarakçalıştığı, yöneticilerden fazla mesai,yıllık izin ücreti, dini ve milli bayram ücretleri talepedince işine son verildiği, yasal haklarının teminiiçin 29.11.2013 tarihinde Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanlığı'na başvurduğu, davalıkurumun her yıl aralık aylarının son günündemüvekkilinin işten çıktığınısigortaya bildirdiği, bu bildirimin gerçek olmadığı,davacının kesintisiz olarakçalıştığından bahisle fazlaya ilişkinhakkı saklı kalmak üzere fazla mesai alacağı,kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, senelik izin ücreti, dinive milli bayramlarda çalışma ücreti olmak üzerealacaklarının mevduata bankalarca uygulanan en yüksek faiziyletahsiline, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davalıyayükletilmesine karar verilmesi istemleriyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA43. İŞ MAHKEMESİ: E:2016/104 sayılıdosyasında "... davanın kısmen kabulüne ..." dair12.4.2016 gün, K:2016/104 sayılı kararına karşıtemyiz kanun yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 22. HukukDairesi'nce "... Uyuşmazlık taraflar arasındakiilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun kapsamındadeğerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bubağlamdaiş mahkemesinin görevi noktasındatoplanmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesinde 'Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlarıile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veyayaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlardaöğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halindeöğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğermemurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek dersgörevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerininsayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğerhususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulununkararı ile tespit olunur,' hükümleri yer almaktadır.
Bu maddeye istinaden çıkarılan, T.C. MilliEğitim Bakanlığı kurumlarında sözleşmeliveya ek ders görevi ile görevlendirilecek uzman ve ustaöğreticiler hakkında Yönetmeliğin 5/2 maddesiuyarınca da, Uzman ve Usta Öğreticilerin 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca 02/12/1998tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ileyürürlüğe konulan T.C. Milli EğitimBakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve EkDers Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek dersgörevi verilebileceği belirtilmiştir.
Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup,Mahkemece kendiliğinden dikkate alınmalıdır.
İş mahkemelerinin görev alanınıhakim, tarafların iddia ve savunmalarına göre değil, yasaldüzenlemeleri esas alarak belirleyecektir.
5521 sayılı İş MahkemeleriKanunu’nun 1. maddesi uyarınca İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle işveren veya işverenvekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan hertürlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir. Somut olayda davacı davalı Bakanlığabağlı Nevşehir Turizm Otelcilik Lisesi Ugulama Otelinde dersücreti karşılığı usta öğretici olarakçalışmıştır.
Davacının sosyal güvenlik hukukuyönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamında gösterilmesitek başına iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı 657 sayılı Kanun'un 89. maddesindebelirtilen statü içinde ve Valilik onayı ilegörevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındakiilişki statü hukukundan kaynaklanmakta olup, 4857 sayılıKanun kapsamına giren bir iş sözleşmesibulunmadığındanidari yargıgörevlidir.
Mahkemece, yargı yolunun caiz olmaması nedeni iledava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kararverilmesi gerekirken işin esasına girilip hükümkurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir ..."gerekçesiyle temyiz olunan kararın bozulmasına 2.12.2019tarihinde karar verilmiştir.
Yargıtay'ın bozma ilamı üzerine Ankara43. İş Mahkemesi'nce E:2020/58 sayı ile kaydedilen dosyada"... Mahkememizce de usul ve yasaya uygun olduğu değerlendirilenYargıtay bozma kararına uyulmasına karar verilerek dosya yenidenele alınmıştır. Yargıtay bozma kararındabelirtildiği üzere, davacı 657 sayılı Kanun'un 89.maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik onayı ilegörevlendirilmiş olup, davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındakiilişki statü hukukundan kaynaklanmakta olup, 4857 sayılıKanun kapsamına giren bir iş sözleşmesibulunmadığından uyuşmazlığınçözümünde idari yargınıngörevliolduğu anlaşılmakla mahkememizce yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davanın usulden reddine ..." dair 20.2.2020gün, K:2020/228 sayılı kararına karşı temyizkanun yoluna başvurulması üzerine hüküm, Yargıtay22. Hukuk Dairesi'nce 16.7.2020 tarihinde onanarak aynı tarihtekesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı yöndeki taleple bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA4. İDARE MAHKEMESİ: E:2020/1531 sayılı dosyasında"... Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, uyuşmazlığın statü hukukukapsamında olmadığı, talep edilen alacaklarınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın adliyargı yerinde özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümü gerektiği sonucunavarılmıştır.
Nitekim,benzerkonuda Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü'nünvermiş olduğu 21/10/2019 tarih veE:2019/669, K:2019/677, 30/09/2019 tarih ve E:2019/507, K:2019/621, 28/05/2020tarih ve E:2020/321, K:2020/345 sayılı kararları da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevsizliğine, 2247 sayılıKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin iş bu dosya ile birlikte Ankara 43. İş MahkemesininE:2020/58 sayılı dava dosyasının UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine ve dosyanın incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine,..." 5.10.2020 günü karar vermiş, 14.10.2020 gün veE:2020/1531 sayılı yazı ile Mahkememize müracaatetmiş, başvuru 30.10.2020 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 23.11.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Ankara 4.İdare Mahkemesi'nce, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı birokulda usta öğretici olarak çalışmış olandavacı tarafından, davalı idareden alacaklarıolduğundan bahisle bu alacaklarının faiziyle tahsili talebiyleaçılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde"Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…" denilmiş, aynıKanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"Başlıklı 134. maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür"hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı Kanunhükümleri 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79. madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde "Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür" denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde, Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; aynızamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan"İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususunaKanunun 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğubelirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlerebakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğailişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Somut olayda, davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen alacakların İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi'ninbaşvurusunun kabulü ile Ankara 43. İş Mahkemesi'nce verilen20.2.2020 gün ve E:2020/58, K:2020/228 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 43.İş Mahkemesi'nce verilen 20.2.2020 gün ve E:2020/58, K:2020/228sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,23.11.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy