T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 615
KARAR NO : 2020 / 690
KARAR TR : 23.11.2020
ÖZET : Davalı Oda’ya kayıtlı ticari taksi plakalı aracın maliki olan davacı tarafından, davalı odanın 21.01.2018 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafından bağış alınan paraların iade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir." içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile Oda hesabına yatırdıkları paranın iadesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :P. Y.
Vekili :Av. M.Ç.
Davalı :Antalya Şoförler, Otomobilciler, Kamyoncular, Kamyonetçiler veOtobüsçüler
Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı
Vekili :Av. B.Ç.
O L A Y :Davacı vekili; müvekkilin davalı odaya kayıtlıolarak 07 … 2930 plakalı aracı ile taksicilik mesleğiniicra ettiğini; davalı oda tarafından düzenlenentanıtım toplantısında, Expo 2016 durağındaçalışmak isteyen ticari T plaka sahibi esnaflarındavalı odanın banka hesabına, bildirilen son ödeme tarihinekadar 35.000,00 TL yatırması gerektiği, belirtilenmeblağın bildirilen son ödeme tarihine kadaryatırılmaması durumunda bahse konu duraktaçalışamayacağının bildirildiğini; müvekkili tarafından talep edilen 35.000,00 TL tutarındakimeblağın, davalı oda hesabına 27/03/2015 tarihinde, 07 …2930 plakalı araç expo durak hisse ödeme,açıklamasıyla yatırıldığını; müvekkilininkendisinden tahsil edilen paranın iadesi için, diğermeslektaşlarının paranın iadesi talebine ilişkinolarak davalı Odaya yaptıkları başvurulara; talebin genelkurulda görüşüleceğine ilişkin cevapverildiğinden, Genel Kurulda alınacak kararıbeklediğini; ancak 21/01/2018 tarihinde yapılan Genel Kurulda"n" sayılı gündem maddesi ile taksici esnafıtarafından Odaya yapılan ödemelerin iade edilipedilmeyeceği konusuna ilişkin olarak objektif bir oylamayapılmaksızın usulsüz bir şekilde alınan paralarıniade edilmemesine karar verildiğini, bu kararın hukukaaykırı olduğunu ifade ederek; davalı oda tarafındanmüvekkilinden 35.000,00 TL tutarındaki meblağınalınması ve ödenen bahse konu meblağların taksicilereiade edilmeyeceğine ilişkin olarak alınan 21/01/2018 tarihli GenelKurul kararının "n" gündem maddesinin iptali ilehaksız ve usulsüz alınan 35.000,00 TL nin müvekkiline yasalfaizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
ANTALYA5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.6.2020 gün ve E:2020/27, K: 2020/156sayı ile, “(…)Dava, 5362 Sayılı Esnaf Ve SanatkarlarMeslek Kuruluşları Kanunundan Kaynaklanan alacak davasıdır.
Sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nuna…göre idariyargı davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, idare eylemve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarıile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak belirtilmiştir.
Davanınkonusu, idarenin yapmış olduğu işlemin iptali ile genelkurul kararından doğan zararın tazminine yönelikolduğundan idari yargının görev alanına girdiğisonuç ve kanaatine varıldığından davanın,yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyleusulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;Yukarda açıklanan nedenlerle;
1-Davacıtarafından davalı aleyhine açılan davanın,yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyleUSULDEN REDDİNE(…)” karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, aynı istemle adli idari yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA4.İDARE MAHKEMESİ: 23.9.2020 gün ve E:2020/705 sayı ile,“(…)Niza konusu olayda; uyuşmazlığındavacı tarafından davalı idare hesabına yatırılan35.000,00-TL ile yatırılan paranın iadesi isteminin reddiişleminden kaynaklandığı, Gümrük ve TicaretMüfettişliğince yapılan teftiş sonucundayatırılan paranın bağış olmadığıifade edilmiş ise de, söz konusu paranın herhangi bir idariişlem ve/veya eylem neticesinde davalı idarenin hesabınayatırılmayıp meccanen davacı yanca şartabağlı olarak bağış yapıldığı, herne kadar ödeme dekontunun açıklamalar kısmında"(...) TC NO P. Y. 07 …2930 plakalı araç expo durakhisse bedeli" açıklaması ifadesine yer verilmişse deherhangi bir hisse satışı/devri olmayıp davacıtarafından taksi plakasını Expo 2016'da kurulacak taksidurağına kaydedebilmesi karşılığında buparayı yatırdığı, dolayısıylayatırılan paranın bir somut bir hissekarşılığı olmayıp plakaya bağlı birbağış niteliğinde olduğu, ödemeyapılması suretiyle de davacı ve davalı arasındabağış akdinin kurulduğu, bu bağlamda işbuuyuşmazlığın bağış sözleşmesindenkaynaklandığı, bu sözleşmenin Vergi Mahkemesiningörevine giren vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevinegiren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilkderecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem deolmadığı; dolayısıyla özel hukukilişkisinden doğan ve sözleşme hükümlerinintarafların serbest iradesiyle belirlendiği bağışsözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonuç vekanaatine varılmıştır.
Açıklanannedenlerle; Mahkememizin görevine girmeyen ve ilgili adli yargıyerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılıKanunun 19'uncu maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, süreç tamamlanıncaya kadar dosyanınbekletilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 23.11.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdaremahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen durumun aksine, önceki görevsizlikkararına ilişkin adli yargı dava dosyası temin edilmedenUyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekteise de; davaya ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargıkararının kesinleşme durumunu da gösteren birörneğinin idari yargı dosyası içerisindebulunduğu ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, AntalyaŞoförler, Otomobilciler, Kamyoncular ve Kamyonetçiler Esnaf veSanatkarlar Odasına kayıtlı olarak 07 …2930 plakalıaracın maliki olan davacı tarafından, davalı odanın21.01.2018 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda kararabağlanan "....oda tarafından bağış alınanparaların iade edilmemesine oy çokluğu ile kararverilmiştir." içerikli "n" gündem maddesinin iptaliile kendisinden alınan 35.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibarenişletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
TürkiyeCumhuriyeti Anayasasının “Kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşları” başlıklı 135.maddesinin birincifıkrasında “Kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğemensup olanların müşterek ihtiyaçlarınıkarşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak,mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak,meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olanilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakimkılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumakmaksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleritarafından kanunda gösterilen usullere göre yargıgözetimi altında, gizli oyla seçilen kamutüzelkişilikleridir.” hükmüne;
5362sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek KuruluşlarıKanunu’nun “ Amaç” başlıklı 1.maddesinde; “Bu Kanunun amacı; esnaf ve sanatkârlar ilebunların yanlarında çalışanların meslekîve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekîfaaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerineuygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerinisağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olanilişkilerinde dürüstlüğü ve güvenihâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumakve bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumuniteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odalarınüst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışmausûl ve esaslarını düzenlemektir.”Hükmüne;
“Tanımlar”başlıklı 3.maddesinde; “Bu Kanununuygulanmasında;(…) d) Oda: Esnaf ve sanatkârlarınkuracakları ihtisas ve karma esnaf ve sanatkârlarodalarını,(…) İfade eder.” Hükmüne yerverilmiş;
“Odalarınorganları” başlıklı 9.maddesinde; “Odaorganları şunlardır:
a) Genelkurul: Genel kurul toplantı tarihinden en az altı ay önce odayakaydolmuş ve Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanından,ilgili esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşu tarafındanalınacak, genel kurul toplantısına katılacaklar listesinedahil olan üyelerden oluşur.
b)Yönetim kurulu: Başkan dahil olmak üzere, üyesayısı 1000'den az olan odalarda yedi, üye sayısı1000-2000 olanlarda dokuz, 2000'den fazla olan odalarda onbir kişidenoluşur ve genel kurul üyeleri arasından dört yılsüreyle görev yapmak üzere seçilir. Aynı sayıdayedek üye seçilir.(…)” hükmüne;
“Odagenel kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı10.maddesinde; “Oda genel kurulunun görev ve yetkilerişunlardır: (…)j) Bağlı olduğu birliğinmuvafakati alınmak şartıyla kuruluş amacınıgerçekleştirmeye yönelik gayrimenkul ve her türlütaşıt alım ve satımına, gayrimenkulkarşılığında ödünç paraalınmasına karar vermek.(…)”hükmüne;
“Odayönetim kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı11. Maddesinde; “Oda yönetim kurulunun görev ve yetkilerişunlardır:
a) Odaişlerini mevzuat ve genel kurul kararlarına uygun olarakyürütmek.
b)Bakanlığın mevzuat gereği vereceği görevleriyerine getirmek.
(…)
f) Odaüyelerinin çalışma konularına giren hususlardahaklarını korumak için resmî ve özelkuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunmak, üyelerininmeslekî menfaatlerini ilgilendiren konularda, adli ve idari yargımercileri önünde oda başkanı marifetiyle odayı temsiletmek.
(…)
h)Üyelerin, çalışma konularına giren işlerdegelişmelerini sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamakbakımından, gerekli tedbirleri almak, kurslar düzenlemek ve bukonuda ihtiyaç duyulan tesisleri kurmak üzere genel kurula tekliftebulunmak, bu bilgileri Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanındagüncelleyerek takip etmek.
(…)”hükmüne;
“Odalarıngelirleri” başlıklı 14. maddesinde; “Odalarıngelirleri şunlardır:
a) Kayıtücreti.
b)Yıllık aidat.
c)Konfederasyonca belirlenen tarife ücretlerikarşılığında düzenlenecek ve onanacak belgelerile yapılan hizmetler karşılığında alınacakücretler.
d) Meslekîyeterlik belgesi ücretleri.
e) Yayıngelirleri.
f) Sınavücretleri.
g) Odaamacını gerçekleştirmek için kurulacakkuruluşların ve iştiraklerin gelirleri.
h) Odatarafından düzenlenecek danışmanlık, eğitim, kursve sosyal faaliyet gelirleri.
ı) Muhasebeişlerinin yapılmasından elde edilen gelirler.
j) Faiz vediğer gelirler.
k)Bağış ve yardımlar.” hükmüne yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davalı OdaBaşkanlığının 06.03.2015 tarih ve 2 sayılıYönetim Kurulu kararının 8. maddesiyle "2016yılında faaliyete geçmesi planlanan Expo taksidurağı için yapılan başvurularındeğerlendirmeye alınmasına, şehir merkezindeki trafiksıkışıklığını azaltmak, duraklardafaaliyet gösteren ticari taksi sahiplerinin başvurularınaöncelik tanınmasına, taksi durağı içinyapılacak başvurularda 5362 sayılı Yasa’nın 14.maddesi gereğince başvuru sahiplerinden kendi istek vearzularıyla yapacakları bağışların kabuledilmesine, bağışların 14. madde uyarınca Oda’yagelir olarak kaydına, bu bağışların ayrı hesaptatoplanarak hizmet binasının bulunduğu arsanın VakıflarGenel Müdürlüğünden alımı içinkullanılmasına" karar verildiği; 07 … 2930plakalı ticari aracın maliki olan davacı tarafından,aracını Expo 2016 durağına kaydettirmek maksadıyla 27.03.2015tarihinde davalı idarenin Halk Bankası'nda bulunan hesabına35.000,00 TL yatırıldığı, çeşitlikonularda davalı odaca usulsüz işlemleryapıldığı yönündeki şikayetler üzerineGümrük ve Ticaret BakanlığıMüfettişliğince yapılan teftiş sonucu 13.12.2017 tarihve 338-C/06-01 sayılı İnceleme Raporu düzenlendiği,raporda; "odanın banka hesabına bağış adıaltında muhtelif tarih ve tutarlarda para yatıran kişilerin buparaları taksi plakalarını Expo 2016'da kurulacak taksidurağına kaydedebilmesi karşılığındayatırdığı, dolayısıyla dakarşılıksız olmadığı, Oda tarafındanher ne kadar bağış geliri olarak gösterilse de esasen buparaların bağış olmadığı, Esnaf veSanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun Oda gelirleribaşlıklı 14. maddesinin 1-k bendindeki bağış veyardımlardan sayılamayacağı, Oda'nınyapacağı ilk genel kurulda, plakasını Expo taksidurağına kaydetmek isteyenlerden başvuru sırasındabağış adı altında para alındığıhususunun gündeme alınarak Odanın yönlendirmesiüzerine Expo taksi durağında çalışmakiçin taksi durağını değiştirmek amacıylabağış adı altında Odanın banka hesabına parayatıran taksici esnafının yapmış olduğuödemelerin iadesi için Odaya yazılı olarakbaşvurabileceği gibi sonuç alamaması halinde veyadoğrudan yargı yoluna da başvurulabileceğinin üyelerinbilgisine sunulması, plakanın bir taksi durağınakaydedilmesi veya taksi durağının değiştirilmesiamacıyla bağış adı altında taksiciesnafından alınan paraların iade edilip edilmeyeceğiningörüşülmesi ve alınacak karara göre hareketedilmesi gerektiği" yönünde kanaat belirtildiği; yatırılanmeblağın iadesi için yapılan başvurularındavalı odanın 21.01.2018 tarihli Olağan Genel KurulToplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafındanbağış alınan paraların iade edilmemesine oyçokluğu ile karar verilmiştir." içerikli"n" gündem maddesiyle reddedildiği, anılan maddeniniptali ile davacıdan alınan 35.000,00 TL'nin ödeme tarihindenitibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle görülmekteolan davanın açıldığıanlaşılmış; davalı tarafından Asliye Hukuk Mahkemesinesunulan cevap dilekçesinde ise; Ticari Taksiler Ve TaksiDuraklarının Çalışma Usul ve EsaslarıHakkında Yönetmelik gereğince; taksi duraklarınınoluşturulmasında, araç sayılarınınbelirlenmesinde Meslek Odasının yazılı öneri, taleplerininalınacağı, ilgili belediyelerden yazılıgörüş isteneceği husususun düzenlendiği, Odatarafından 12/10/2015 tarihinde Expo-2016 fuar alanı içintaksi durağı kurulmasına yönelik talebin idareye 2015/1217sayılı yazışma ile iletildiğini, taksi ile ticarifaaliyetin sürdürülebilmesi için belli bir durağabağlı olarak çalışma zorunluluğu bulunmamaktaolduğunu, 5362 sayılı Kanunun 14. maddesinde oda gelirlerininbelirlendiğini, kanunda açıkça düzenlenmişbulunan Oda'nın bağış kabul etmesine hukuken bir engelbulunmadığı gibi aksine Oda'nın gelirleri arasındasayılmış olması sebebi ile haksız davanınreddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Buna göre, davalı Oda’nın, idari yapıiçinde, kamu hizmeti gören bir birim olduğu; kamu kurumuniteliğindeki kuruluş olan davalıya husumet yöneltilerek, OlağanGenel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan "....odatarafından bağış alınan paraların iadeedilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir."içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile"bağış" adı altında yatırılanparanın iadesi amaçlandığına göre, talepve işlemin idari nitelik taşıdığını kabuletmek gerekmektedir.
Dolayısıyla açılan davanın, idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Antalya 4.İdare Mahkemesinin: 23.9.2020 gün ve E:2020/705sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Antalya 4.İdareMahkemesinin: 23.9.2020 gün ve E:2020/705 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 23.11.2020 gününde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy