T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/639
KARAR NO : 2020/714
KARAR TR: 23.11.2020
ÖZET: Davacının hissedari olduğu taşınmazın da bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesine göre yapılan imar uygulamasında 2981 sayılı Kanun uyarınca alınmış olan düzenleme ortaklık payı dikkate alınmaksızın tekrar düzenleme ortaklık payı alınarak ikinci kez kesinti yapılması nedeniyle taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminatın davalı idareden tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : F. K.
Vekilleri : Av. M.A. - Av. A.A.
Davalı : Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. K.A. - Av. H.N. S. - Av. S.Ö.
OL A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin hissedarıolduğu Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Konaklar Mahallesi,816 parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesine göre yapılanimar uygulamasında 2981 sayılı Kanun uyarıncaalınmış olan düzenleme ortaklık payı dikkatealınmaksızın tekrar düzenleme ortaklık payıalınarak ikinci kez kesinti yapılması nedeniyletaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin talep ve davahakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazminatın davalı idaredentahsiline, mahkeme masraf ve avukatlık ücretinin davalı tarafayükletilmesi istemleriyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıvekilince davada idari yargının görevli olduğu ilerisürülerek, görev itirazında bulunulmuştur.
KAYSERİ4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: E:2018/302 sayılıdosyasında 28.2.2020 tarihli karar ile; davalı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir.
Davalıvekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemli dilekçesi üzerine davadosyası Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: "... 2981 Sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanunun 10. maddesinin (b) bendinde;'Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalarinşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsaveya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiilî kullanmadurumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebiüzerine:
1.Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastromüdürlüklerince bu kanunda belirtilen mülkiyet tespitinedair hükümler de uygulanarak,
2.Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu kanunlaverilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak,
Islahimar planlarının yapılıp yapılmadığınabakılmaksızın, onayların alınmasına veilanların yapılmasına (askı ilanları hariç),komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 Sayılı TapulamaKanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayinedilerek adlarına tescil edilir.
Butespit sırasında özel parselasyon planındagörülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşanyol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs.hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsizolarak re'sen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerineayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit vetescil edilir.
Hazine,belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veyaarazileri üzerinde yapıldığı tespit edilengecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleriuygulanır.
(Ek: 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idare ettiği arsa vearaziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerekkira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsisbelgesi ve tapuları verilir. Hak sahibi olmadığı halde tapuverilen kişilerin tapuları re'sen iptal edilir' hükmüne yerverilmiştir.
3194sayılı İmar Kanunu'nun 'Parselasyon PlanlarınınHazırlanması ve Tescili' başlıklı 18. maddesininuyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunandüzenlemesinde, 'İmar hududu içinde bulunan binalı veyabinasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerininmuvafakati aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamukurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya,müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre haksahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemleriniyaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediyeve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilenyetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyelerveya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarındağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenlemedolayısıyla meydana gelen değer artışlarıkarşılığında 'düzenleme ortaklık payı'olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacakdüzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazive arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerininyüzde kırkını geçemez.
(Değişiküçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenlemeortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerinihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlıilk ve ortaöğretim kurumlan, yol, meydan, park, otopark, çocukbahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumîhizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarlakullanılamaz.
Düzenlemeortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkradasözü geçen umumi hizmetler için, yenidenayrılması gereken yerlerin alanları toplamından azolduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçekamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangibir parselden bir miktar sahanınkamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenlemeortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerindenayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parseldenbir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak,bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenlemeyapılmasına mani teşkil etmez...' hükmü yeralmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, KonaklarMahallesi, 816 parsel sayılı taşınmazın dabulunduğu alanda 2981 sayılı Yasa uyarınca uyarıncayapılan imar uygulaması ile davacınıntaşınmazından düzenleme ortaklık payıalındıktan sonra davacıya tahsis edilmiş olan payınakarşılık yol olarak ayrılan bölümden sonradavacılardan Hasan Şahin'e Kayseri İli, Melikgaziİlçesi, Yıldırım Beyazıt Mahallesi, 3226 ada,43 parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda bu kez3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca tesisedilen parselasyon işlemi ile yeniden düzenleme ortaklıkpayı alındığı, davacı tarafından kökparselde 2981 sayılı Yasa uyarınca kesinti yapıldıktansonra ikinci kez kesinti yapılamayacağından bahisle,kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık,2981 sayılı Yasa uyarınca yapılan kesintiden sonraoluşan 3226 ada, 43 parsel sayılı taşınmazda bu kez3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca tesisedilen parselasyon işlemi ile alınan düzenleme ortaklıkpayı nedeniyle uğranıldığı önesürülen zararın tazminine ilişkin olup,uyuşmazlığın çözümünün idarinitelikteki bu imar uygulamalarının hukuki denetimininyapılmasına bağlı olduğu açıktır.
Budurumda, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlıbiçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılanzararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılıİdari Yargılama
UsulüKanunu'nun 2/1-b. maddesinde yer alan 'İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları' kapsamında imarmevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargıyerince çözümlenmesi gerekmektedir. ..." şeklindekigerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarıncaolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 23.11.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;davalı Melikgazi Belediye Başkanlığı vekilininanılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve süresinde davalı vekilince başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,hissedarı olduğu Kayseri İli, Melikgazi İlçesi,Konaklar Mahallesi, 816 parsel sayılı taşınmazın dabulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesinegöre yapılan imar uygulamasında 2981 sayılı Kanunuyarınca alınmış olan düzenleme ortaklıkpayı dikkate alınmaksızın tekrar düzenlemeortaklık payı alınarak ikinci kez kesinti yapılmasınedeniyle taşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin talep ve davahakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazminatın davalı idaredentahsiline, mahkeme masraf ve avukatlık ücretinin davalı tarafayükletilmesi istemleriyle açılmıştır.
2981 Sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanun'un 10. maddesinin (b) bendinde; "Üzerinde imarmavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmişhisseli veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde,kişilerin hisse miktarları ve fiilî kullanma durumlarıdikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine:
1.Henüzkadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastromüdürlüklerince bu kanunda belirtilen mülkiyet tespitinedair hükümler de uygulanarak,
2.Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu kanunlaverilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak,
Islahimar planlarının yapılıp yapılmadığınabakılmaksızın, onayların alınmasına veilanların yapılmasına (askı ilanları hariç),komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 Sayılı Tapulama Kanunuhükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayinedilerek adlarına tescil edilir.
Butespit sırasında özel parselasyon planındagörülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşanyol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs.hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsizolarak re'sen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerineayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit vetescil edilir.
Hazine,belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veyaarazileri üzerinde yapıldığı tespit edilengecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleriuygulanır.
(Ek: 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idare ettiği arsa vearaziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerekkira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsisbelgesi ve tapuları verilir. Hak sahibi olmadığı halde tapuverilen kişilerin tapuları re'sen iptal edilir"hükmüne;
Davanınaçıldığı tarihteki şekliyle; 3194sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve arsadüzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; "İmarhududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazilerimalikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın,birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelereait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyetiesaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescilişlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilenyerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıdabelirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyelerveya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarındağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenlemedolayısıyla meydana gelen değer artışlarıkarşılığında 'düzenleme ortaklık payı'olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacakdüzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazive arsaların düzenlemeden öncekiyüzölçümlerinin yüzde kırkınıgeçemez.
(Değişiküçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenlemeortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerinihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlıilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark,çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibiumumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başkamaksatlarla kullanılamaz.
Düzenlemeortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkradasözü geçen umumi hizmetler için, yenidenayrılması gereken yerlerin alanları toplamından azolduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçekamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangibir parselden bir miktar sahanınkamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenlemeortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan sahaüzerinden ayrılır.
Bufıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadanfazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, buhüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenlemeyapılmasına mani teşkil etmez. …" hükmüneyer verilmiştir.
Olayda,816 parsel sayılı taşınmazda 2981 sayılı Kanunuyarınca yapılan kesintiden sonra oluşan 3226 ada, 43 parselsayılı taşınmazda, 3194 sayılı İmarKanunu'nun 18. maddesi uyarınca tesis edilen parselasyon işlemi ilealınan düzenleme ortaklık payı nedeniyleuğranıldığı öne sürülen zararıntazmini istemiyle açılan ve idarece kamu gücükullanılarak, resen ve tek yanlı biçimde tesis edilen imaruygulama işlemlerinden kaynaklanan zararın tazminine ilişkinbulunan davanın; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesigerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Melikgazi BelediyeBaşkanlığı vekilinin yaptığı yargı yoluitirazının reddine ilişkin Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin28.2.2020 tarihli ve E:2018/302 sayılı kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı Melikgazi Belediye Başkanlığıvekilinin yaptığı yargı yolu itirazının reddineilişkin Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28.2.2020 tarihli veE:2018/302 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 23.11.2020gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy