T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 626
KARAR NO : 2020 / 687
KARAR TR : 23.11.2020
ÖZET : İmar Planında "Kısmen Okul, Kısmen Yol Alanında" kalan taşınmaza idarenin kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızın taşınmaza fiilen el atılması karşısında, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün ADLİ YARGI YERİNİN görevine girdiği hk.
K A R A R
Davacılar : K.Z.mirasçıları
1-İ. Z.ve diğ.
Vekilleri : Av. K. G., Av. C. G.
Davalı
(Adli Yargıda) : İl Özel İdareyiizafeten İstanbul Valiliği
Vekili :Av. M. B.
Davalılar
(İdariYargıda) : 1-Bağcılar BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. Y. Ç.
2- İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. Ö.A.
3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.E.O.
O L A Y :1-Davacılar vekili dava dilekçesinde; İstanbul ili, Bağcılarİlçesi, Yıldıztepe 244DTI C pafta, 978 Ada, 10 Parselsayılı taşınmazın, müvekkillerinin murisiadına tapuda kayıtlı iken, murisin ölümüylemirasen müvekkillerine kaldığını; 1978 senesinden beribelediye imar planında okul yeri şerhi verilmiş olmasınedeniyle, müvekkillerinin mülkiyet haklarınıkullanamadığını; dava konusu taşınmazadavalı idarece fiilen el atılmadığını; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun l5.12.2010 tarih ve 2010/5-662E. ve 2010/551 K. Sayılı kararı ile bu tür yerlerinbedelinin ödenmesi gerektiğine karar verildiğini; bu günekadar yapılan başvurulara rağmen idarece hiçbirişlem yapılmadığını; parselin 256 m2 veimarlı/köşe parsel olduğunu; merkezi bir yerde şehrintüm olanaklarından en rahat şekilde faydalanılacak biryerde ve konumda bulunduğunu ifade ederek; taşınmazıntoplam bedelinden fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklıkalmak kaydıyla, şimdilik 50.000,00 (Elli Bin TL) nin dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiliistemiyle, İl Özel İdareyi izafeten İstanbulValiliğine karşı adli yargı yerinde davaaçmıştır.
1a)Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesi; 4.11.2011 gün ve E:2011/193,K:2011/353 sayı ile, “(…)5999 sayılı yasa ile 2942sayılı kanununda değişiklik yapan geçici 6. Maddeile 6111 sayılı yasanın geçici 2. Maddesi gereğincebu tür istimlaksız elatmadan kaynaklanan tazminat davalarıaçılmadan önce uzlaşmak için öncelikledavalı idareye müracaat edilmesi gerektiği, bu hükmündava şartı olduğu, davacılar vekili dava açmadanönce davalı idareye bu yönde bir müracaatıbulunmadığından bu durumda dava açmak şartıgerçekleşmediğinden davanın reddine karar verilmesigerekeceği yargısına varılarak aşağıdakihüküm fıkrası kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davaşartı yokluğundan DAVANIN REDDİNE…” kararvermiş, temyiz edilmesi üzerine;
1b)Yargıtay 5.Hukuk Dairesi: 19.4.2012 gün ve E:2012/783, K:2012/8271sayı ile, “(…)5999 sayılı Kanunla getirilenGeçici 6. maddenin 1. fıkrasındaki uzlaşma içinidareye başvurma; dava şartı olmadığı gibi,taşınmaz maliki dava açmakla uzlaşmak istemediğiyönündeki iradesini ortaya koymuştur.
Bu itibarlaişin esasına girilerek yapılacak inceleme sonucuna görehüküm kurulması gerektiği düşünülmeden,yazılı gerekçelerle red kararı verilmesi.
Doğrugörülmemiştir.
Davacılarvekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundanhükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesigereğince BOZULMASINA…” karar vermiş; karar düzeltmeistemi de aynı Dairece; 29.11.2012 gün ve E:2012/18221, K:2012/24580sayı ile reddedilmiştir.
1c)BAKIRKÖY 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.12.2013 gün veE:2013/8, K:2013/596 sayı ile,”(…) Dava; UZUN SÜREDENBERİ UYGULAMA İMAR PLANLARINDA "OKUL TESİS ALANI- KISMEN DEYOL " OLARAK PLANLANMASI NEDENİ İLE TAŞINMAZAKAMULAŞTIRMASIZ HUKUKİ EL ATMA SEBEBİNE DAYALI TAZMİNATBEDELİ isteminden ibarettir.
HUKUKİGEREKÇE:
11/06/2013tarih-28674 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarakyürürlüğe giren 6487 sayılı Bazı Kanunlarİle 375 Sayılı Kanun Hükmünde KararnamedeDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'nun 21. maddesiile değiştirilen 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu'nun geçici 6. maddesinin 10 fıkrasında yer alan ;
"...UYGULAMA İMAR PLANLARINDA UMUMİ HİZMETLERE VE RESMÎKURUMLARA AYRILMAK SURETİYLE VEYA İLGİLİ KANUNLARINUYGULAMASIYLA TASARRUFU KISITLANAN TAŞINMAZLAR HAKKINDA, 03/05/1985TARİHLİ VE 3194 SAYILI İMAR KANUNU'NDA ÖNGÖRÜLENİDARİ BAŞVURU VE İŞLEMLER TAMAMLANDIKTAN SONRAİDARİ YARGIDA DAVA AÇILABİLİR. BU MADDEHÜKÜMLERİ KARARA BAĞLANMAMIŞ VEYA KARARIKESİNLEŞMEMİŞ TÜM DA- VALARA UYGULANIR-..."şeklindeki düzenleme kapsamında değerlendirmeyapıldığında;
Davacıtarafça;1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları'ndaOKUL ALANI OLARAK AYRILMAK SURETİ İLE HİSSE MALİKİBULUNDUKLARI TAŞINMAZA KAMULAŞTIRMASIZ OLARAK HUKUKEN ELATILDIĞINDAN bahisle, TAŞINMAZIN TAPU KAYDININ DAVALI İDAREADINA TESCİLİ KARŞILIĞINDA FAZLAYAİLİŞKİN HAKLARI SAKLI KALMAK KAYDIYLA DAVATARİHİNDEN İTİBAREN İŞLEYECEK YASALFAİZİ İLE BİRLİKTE ŞİMDİLİK50.000,00-TL TAZMİNAT BEDELİNİN DAVALI İDAREDENTAHSİLİ istemi ile dava açıldığı;
Yapılanyargılama esnasında mahallinde icra olunan keşfi müteakibenibraz edilen 31/07/2013 havale tarihli fen bilirkişi rapor-krokisi ileuzman bilirkişi kurul raporuna nazaran;
Davaya konuİstanbul İli, Bağcılar İlçesi, YıldıztepeMahallesi, Pafta:244DT1C, Ada:978, Parsel: 10 sayılıtaşınmazın;
22/03/1991 onaytarihli Bağcılar Islah İmar Planı'nda"KISMEN İLKÖĞRETİM TESİS ALANINDA-KISMEN YOLALANINDA " kaldığı;
19/10/2004 onaytarihli Bağcılar Islah İmar Planı'nda"KISMEN İLKÖĞRETİM TESİS ALANINDA-KISMEN YOLALANINDA " kaldığı;
15/09/2008 onaytarihli Bağcılar Islah İmar Planı'nda "KISMENİLKÖĞRETİM TESİS ALANINDA-KISMEN YOL ALANINDA"kaldığı;
YAKLAŞIK20 YILDAN BERİ DAVA KONUSU TAŞINMAZIN BULUNDUĞU YERİNİMAR DURUMU İTİBARİYLE İLKÖĞRETİMTESİS ALANI OLARAK PLANLANDIĞI;
MAHALLİNDEYAPILAN İNCELEMEDE, BOŞ ARSA OLDUĞU VE FİİLENELATILMADIĞI;
KROKİDE(A) HARFİ İLE İŞARETLİ 4.10-M2.LİK KISMIN YOLALANINDA, (B) HARFİ İLE İŞARETLİ 251.09-M2.LİKKISMIN İLKÖĞRETİM TESİS ALANINDA KALDIĞIbelirlenmekle;
DAVAYA KONUTAŞINMAZA FİİLEN EL ATMA OLGUSUNUNGERÇEKLEŞMEDİĞİ; ANCAK 22/03/1991 ONAYTARİHLİ BAĞCILAR ISLAH İMAR PLANI'NDAN İTİBARENİLKÖĞRETİM TESİS ALANI OLARAK AYRILMAK SURETİİLE PLANLANDIĞINDAN HUKUKİ EL ATMA OLGUSUNUN GERÇEKLEŞTİĞİ;
İDARECE3194 SAYILI YASA UYARINCA KAMU GÜCÜ KULLANILARAK VE TEK YANLI OLARAKYAPILAN UYGULAMA İMAR PLANLARINDA UMUMİ HİZMETLERE VERESMÎ KURUMLARA AYRILMAK SURETİYLE TASARRUFU KISITLANANTAŞINMAZ İLE İLGİLİ ZARARIN TAZMİNİİSTENİLMEKLE 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "TAM YARGIDAVASİ" NİTELİĞİ TAŞIDIĞI;
6487sayılı yasanın 21. maddesi ile değişik 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6. maddesinin10 fıkrası gereğince İDARİ YARGIDA DAVAAÇILABİLECEĞİ; 6487 sayılı yasanın 21.maddesi ile değişik 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu'nun geçici 6. maddesinin 10 fıkrasıhükümlerinin KARARA BAĞLANMAMIŞ VEYA KARARIKESİNLEŞMEMİŞ TÜM DAVALARA UYGULANACAĞI;
6100sayılı HMK.nun 114 maddesi (b) bendinde YARGI YOLUNUN CAİZOLMASININ DAVA olarak öngörüldüğü;
6100sayılı HMK.nun 115 maddesinde;
MAHKEMENİN,DAVA ŞARTLARININ MEVCUT OLUP OLMADIĞINI, DAVANIN HERAŞAMASINDA KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRACAĞI,TARAFLARIN DA DAVA ŞARTI NOKSANLIĞINI HER ZAMAN İLERİSÜREBİLECEKLERİ; MAHKEMENİN, DAVA ŞARTINOKSANLIĞINI TESPİT ETMESİ HALİNDE DAVANIN USULDENREDDİNE KARAR VERECEĞİ yönünde yasal düzenlemebulunduğu gözetilerek;
6100sayılı HMK.nun 114/b , 115/1-2 maddeleri uyarınca yargıyolu yönünden dava şartı koşulunungerçekleşmediği cihetle davanın usulden reddine veaşağıdaki şekilde hüküm tesisine karar verilmesibakımından takdir ve hukuki kanı hasıl olmuştur.
H Ü KÜ M: Yukarıda gerekçesi açıklandığıüzere;
1-Davacılarİ. Z., ve diğ. tarafından davalı İstanbul İlÖzel İdaresi aleyhine açılan imar planındailköğretim tesis alanında kalması nedeniylekamulaştırmasız hukuki el atma sebebine dayalı tazminatdavasına ilişkin olarak;
6487sayılı Bazı Kanunlar İle 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamede Değişiklik YapılmasıHakkında Kanunu'nun 21.maddesi ile değişik 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun geçici 6.maddesi 10.fıkrası,6100 sayılı HMK.nun 114. maddesi l.fıkrası, ( b) bendi ve115 /1-2 maddesi uyarınca davanın idari yargının görevalanına girmesi ve davaya bakmaya mahkememizin yargı yetkisibulunmaması nedeniyle YARGI YOLUNA İLİŞKİN DAVAŞARTI YOKLUĞU YÖNÜNDEN DAVANIN USULDENREDDİNE(…)” karar vermiş; temyiz edilmesi üzerineYargıtay 5.Hukuk Dairesince; 17.6.2014 gün ve E:2014/10303,K:2014/17333 sayı onanan; kararın düzeltilmesi istemi deaynı Dairece; 23.2.2015 gün ve E:2014/27038, K:2015/3153 sayıile reddedilen karar kesinleşmiştir.
2-Davacılarvekili bu kez; fazlaya dair hakları saklı tutularak 446.000,00TLtazminatın kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle; 1-BağcılarBelediye Başkanlığı, 2- İstanbulBüyükşehir Belediye Başkanlığı ve 3- MilliEğitim Bakanlığına karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
2a)İstanbul 2.İdare Mahkemesi: 31.10.2016 gün ve E:2016/146,K:2016/1935 sayı ile, “(…)yeni yasal düzenlemeuyarınca bu aşamada hukuken uyuşmazlığınesası hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekmektedir.
(…)
Açıklanannedenlerle; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda 6745sayılı Kanun uyarınca yapılan değişiklikhükümleri dikkate alınarak, davanın esasıhakkında karar verilmesine yer olmadığına(…)”karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine;
2b)İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdare DavaDairesi: 11.4.2017 gün ve E:2017/975, K: 2017/1066 sayı ile,“(…)istinaf yoluyla kaldırılması istenilenİdare Mahkemesi kararında kanunda sayılan kaldırmanedenlerinin bulunmadığıanlaşıldığından ve dilekçelerde ileri sürüleniddialar da sözkonusu kararın kaldırılmasınısağlayacak nitelikte görülmediğinden başvurularınreddine…” karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine;
2c)Danıştay Altıncı Dairesi: 9.11.2017 gün veE:2017/6180, K:2017/8697 sayı ile, İstanbul Bölge İdareMahkemesi 9. İdari Dava Dairesince verilen 11/04/2017 tarihli, E:2017/975,K:2017/1066 sayılı kararın onanmasına karar vermiştir.
2d)Davacılar vekili tarafından Anayasa Mahkemesi'ne yapılanbireysel başvuru üzerine; Anayasa Mahkemesi; 28/11/2018 tarihve 2018/1131 Başvuru sayılı kararı ile, Anayasa'nın35. Maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İhlal Edildiğine ve ihlalinsonuçlarının ortadan kaldırılması içinyeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
2e)İSTANBUL 2.İDARE MAHKEMESİ; 6.7.2020 gün ve E:2018/2574sayı ile, “(…)davacılar tarafından AnayasaMahkemesi'ne yapılan bireysel başvuru sonucu Anayasa Mahkemesi'nin28/11/2018 tarih ve 2018/1131 Başvuru sayılı kararı ileAnayasa'nın 35. Maddesinde güvence altına alınanmülkiyet hakkının İhlal Edildiğine ve ihlalinsonuçlarının ortadan kaldırılması içinyeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Mahkememizegönderilmesine karar verildiği, Mahkememizin 2018/2574 Esasınakaydedilen dosyasının 27/03/2019 tarihli ara kararı ile alınankeşif ve bilirkişi incelemesine ilişkin kararı üzerinemahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi kapsamındabilirkişilerce düzenlenen 17/06/2020 havale tarihli bilirkişiraporunda dava konusu taşınmazın 256,00 m2 yüzölçümünde olduğu, keşif sırasındaölçümde taşınmazın 226,48 m2'lik biralanın ilköğretim tesis alanında kaldığı,"Yol" alanında 7,25'm2 lik kısmı ile fonksiyonundailköğretim tesis alanında olmasına rağmen 22,27 m2'likkısmının da kaldırım yapılmak suretiyle fiilen elatıldığı, bu suretle taşınmazın toplam 29,52m2'lik kısmına yönelik fiili el atma olgusunungerçekleştiği, Mahkememizin 18/02/2020 tarihli ara kararıile davacılardan dava konusu parsele cephe olan yol-kaldırımalanının dava konusu taşınmaz sınırlarıiçerisinde olup olmadığının tespitine yönelikLisanslı Kadastro Bürosundan zeminde aplike edilerekhazırlanacak koordinatlı krokisinin Mahkememizesunulmasının istenildiği, Bağcılar Lihkab AplikasyonKrokisinde de fiili olarak el atılan kısmın kroki üzerindeyüzölçümleri ve koordinatları ile birliktegösterildiği, anlaşılmaktadır.
Belediyelerin3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu, bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık. Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlereuygun idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın,dava konusu taşınmaza fiilen el atılması karşısında,idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim,yukarda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E: 1958/17, K: 1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksız el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır.Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanannedenlerle; iş bu dava dosyası ile Bakırköy 7. Asliye HukukMahkemesinin E:2013/8 sayılı dosyasının temin edilerek,2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19.madesi uyarıncagörevli yargı merciinin belirlenmesi amacıylaUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine…” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 23.11.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınMahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarınmurisinden intikal eden ve halen iştirak halinde malikibulundukları İstanbul İli, Bağcılarİlçesi, Yıldıztepe Mahallesi, 978 ada, 10 parselsayılı taşınmazın İmar Planında"Kısmen Okul Alanında, Kısmen Yol Alanında"kaldığı ve taşınmazın kullanımhakkının kısıtlandığından bahisle fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere; adli yargı yerinde50.000,00, idari yargı yerinde ise 446.000,00TLtazminatın, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imarKanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalarüzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücünedayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel vedüzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylemve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, KamulaştırmaKanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idarinitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atması halinde, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atmaniteliğini taşıdığı açıktır.
Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elindenalmış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir.
Dava dosyalarının incelenmesinden; davacıların vekili tarafından, müvekkillerininmurisinden intikal eden ve halen iştirak halinde malikibulundukları İstanbul İli, Bağcılarİlçesi, Yıldıztepe Mahallesi, 978 ada, 10 parselsayılı taşınmazın İmar Planında"Kısmen Okul Alanında, Kısmen Yol Alanında"kaldığı ve taşınmazın kullanımhakkının kısıtlandığından bahisle fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere; adli yargı yerinde50.000,00, idari yargı yerinde ise 446.000,00TLtazminatın, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı; adli yargı yerindegörülen davada Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesiyaptırılarak rapor alındığı; Harita KadastroMühendisince düzenlenen 14.5.2013 tarihli bilirkişi raporunda ve24.7.2013 tarihli Bilirkişi Kurulu Raporunda, dava konusutaşınmazın 37/8 sokak cepheli boş arsa olduğunun belirtildiği; buna karşılık, İdare Mahkeme tarafındanyaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda Mahkemeye sunulan 16.6.2020 tarihli kapsamlı Bilirkişi Kurulu Raporunda;“(…)2.2.İmar Durumu:
Dava konusuBağcılar, Yıldıztepe Mahallesi, F21-C-23-D-1-A pafta, 978ada, 10 parsel; 18.04.2008 tasdik tarihli, 1/5000 ölçekliBağcılar Nazım İmar Planı’nda kısmen“İlköğretim Tesisleri” fonksiyonunda, 15.09.2008tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama İmarPlanında kısmen ‘‘İlköğretimTesisleri”, kısmen de “Yol" fonksiyonundakalmaktadır.
(…)
Rapora KonuGayrimenkulün Özellikleri: Taşınmaz 562. Sokak cepheliolup, dikdörtgene yakın geometrik şekle sahip olup,topoğrafîk yapısı dikkate alındığındaaz eğimli, inşaat yapmaya elverişlidir. Taşınmazbelediye hizmetlerinden yararlanmakta, tamamlanmış altyapıyasahiptir. Keşif tarihinde taşınmazın boş durumdaolduğu tespit edilmiştir. Ayrıca taşınmazınbelirli kısmına yol olmak üzere (7,25 m2) fiili el atmaolduğu görülmüştür.
2.5-Taşınmazın Kamulaştırmasız El Atmaya KonuKısmı:
Dava konusuBağcılar, Yıldıztepe Mahallesi, F21-C-23-D-1-A pafta, 978ada, 10 parsel; 18.04.2008 tasdik tarihli, 1/5000 ölçekliBağcılar Nazım İmar Planı’nda kısmen“İlköğretim Tesisleri” fonksiyonunda, 15.09.2008tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama İmarPlanında kısmen “İlköğretim Tesisleri”,kısmen de “Yol” fonksiyonunda kalmaktadır. Keşifgünü yapılan incelemelerde; dava konusutaşınmazın “Yol Alanında (7,25 m2)” kalankısmına fili olarak el atıldığıgörüldüğünden taşınmazın“İlköğretim Tesisleri (248,75 m2)” ile ilgilideğerlendirme yapılacaktı. Ancak tarafımızcare’sen tespitlerde bazı durumlarınörtüşmediği irdelenmesi hususuna binaen YüceMahkemeden talep neticesinde ara kararla sunulan ilgi aplikasyon krokisinde;Sonuç olarak fiili el atmanın konu olduğu kısımiçin yol alanı hesaplamasına gidilmeyecektir. Planüzerinden 7,25 m2 olan yol alanı lejantlı kısmınolduğu alanda 29,52 m2 fiili el atma söz konusu olduğudur. Buitibarla;
TapuAlanı =256,00 m2
Fiili ElAtılan = 29,52 m2 (Kaldırım Vasfında)
Fiili ElAtılan Kısım İçin ; 29,52 -7,25 = 22,27 m2 (İlköğretim Fonksiyonunda Olmasına Rağmen FiiliKaldırım Yapıldığı)
KamulaştırmasızEl Atma Konusu Kalan Alan = 256,00 - 29,52 = 226,48 m2(İlköğretim Tesis Alanı) olarak heyetimizce mütalaaedilmektedir.(…)” şeklinde, fotoğraf ve krokilerle dedesteklenen tespitlere yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, davalıidarece kamulaştırma yapılmaksızın taşınmazafiilen el atılmasıkarşısında, (İdare mahkemesince görevsizlikkararına dayanak yapılan bilirkişi raporunun daha yeni tarihliolması da gözetildiğinde) haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün adli yargı yeriningörevine girdiği anlaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 2.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Bakırköy 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.2013gün ve E:2013/8, K:2013/596 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle İstanbul 2.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bakırköy 7.Asliye HukukMahkemesinin 30.12.2013 gün ve E:2013/8, K:2013/596 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,23.11.2020 gününde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy