T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/636
KARAR NO : 2020/701
KARAR TR: 23.11.2020
ÖZET : Tekirdağ İli, Süleymanpaşa İlçesi, Hürriyet Mahallesi 2311 ada, 88 ve 89 sayılı parsellerde bulunan taşınmazların imar planında yol ve park alanı olarak ayrıldığı, taşınmazlar hakkında açtıkları men'i müdahale konulu davada tesis edilen karar ile müdahalenin men'inin mümkün olmadığının anlaşıldığı, bugüne kadar kamulaştırma işlemlerinin yapılmadığı, uzlaşma başvurusunda bulunulmasına rağmen taleplerinin kabul edilmediği, mülkiyet haklarının bertaraf edildiği ileri sürülerek taşınmazların hissedarı olan davacılardan G.S. tarafından 1.070,000,00-TL, Ö.D. tarafından 1.070,000,00-TL olmak üzere toplam 2.140.000,00-TL kamulaştırmasız el atma bedelinin yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-G.S.
2-Ö.D.
Vekili :Av.F.Ö.Ç.
Davalılar : AdliYargıda
Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. D.M.
Tekirdağ BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av.N.K.
İhbar olunan: Süleymanpaşa BelediyeBaşkanlığı
İdari Yargıda
1-Karayolları Genel Müdürlüğü
2-Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.M.D. S.
O L A Y : Davacılarvekili davadilekçesinde özetle; müvekkillerinin Tekirdağ MerkezHürriyet Mahallesi 2311 ada 88 parsel nolu 1703,92 m2 miktarlıarsada, 1/4'er ve yine Tekirdağ Merkez Hürriyet Mahallesi 2311 ada 89parsel nolu 2.543,82 m2 miktarlı arsanın 7/24'er oranda hisse malikiolduklarını, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü ile diğer davalı TekirdağBelediye Başkanlığının her ikitaşınmazın tamamını kalıcı olarak yol halinegetirdiklerini ve hali hazırda davalı Belediyesınırları dahilinde yol olarakkullanıldığını, taşınmazın eski halegetirilmelerinin mümkün olmadığının davalılaraleyhine açtıkları men'i müdahale davasıesnasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi ilebelirlendiğini, davalıların bu taşınmazları yololarak düzenleyip kullanabilmelerinin kamulaştırmakurallarına bağlı olduğunu, bu güne kadarKarayolları Genel Müdürlüğü ve TekirdağBelediye Başkanlığının yasaya uygun biçimdekamulaştırma yoluna gitmediklerini, bu durumamuvafakatlarının da bulunmadığını belirterek,dava konusu taşınmazlarda davacıların paylarına isabeteden miktarların değerleri belirlenerek, belirlenecek değer üzerindendavacıların hisselerine, isabet eden bedellerin davacılaraödenmek kaydı ile davalılar adına tapuya tesciline, davakonusu taşınmazların gerçek değerleri ve ecrimisilbedeli yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucubelirleneceğinden fazlaya ilişkin talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydı ile tapudaki payları nazara alınarakdavacılardan G.S. için 12.000,00-TL. Bedel ve 500,00-TL ecrimisilbedeli, diğer davacı Ö.D. için 12.500,00-TL bedel ve500,00-TL. Ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 25.000,00-TL. nınyasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken vemüteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davacılar vekili alınan bilirkişi raporlarıdoğrultusunda davalarını 3.019.362,00-TL üzerindenıslah etmiştir.
Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 19.2.2014 gün veE:2010/537, K:2014/94 sayı ile, davacıların Tekirdağ MerkezHürriyet Mahallesi 2311 ada, 88 ve 89 parsel sayılıtaşınmazların Karayolları GenelMüdürlüğü tarafından el atılan ve fenbilirkişisi Aydın Hüner'in 20.12.2013 tarihli rapor vekrokisinde 88 nolu parselin (B) ve (F) ile işaretli 89 nolu parselin (A)ve (E) ile işaretli kısımları yönündenkamulaştırmasız el atma bedeli ve ecrimisil bedelineilişkin taleplerinin kabulü ile; davacı G.S. için864.571,50-TL. Kamulaştırmasız el atma bedeli ve 2.158,52-TL.Ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 866.730,02-TL.nin davacıÖ.D. için 864.571,50-TL. Kamulaştırmasız el atmabedeli ve 2.158,52-TL. Ecrimisil bedeli olmak üzere toplam866.730,02-TL.nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte davalı Karayolları GenelMüdürlüğünden alınarak davacılaraverilmesine, davacıların 88 nolu parselin bilirkişi raporunda(D) ile işaretli 89 nolu parselin (C) ile işaretlikısımlarına ilişkin taleplerinin hakdüşürücü süre yönünden REDDİNE.2-Fen bilirkişisi Aydın Hüner'in 20.12.2013 tarihli rapor vekrokisinde Tekirdağ Merkez Hürriyet Mahallesi 2311 ada 88 noluparselin (B) ile işaretli 643,84 m2 lik, (F) ile işaretli 11,85 m2lik kısımların ve 89 nolu parselin (A) ile işaretli 837,92m2 lik ve (E) harfi ile işaretli 880,24 m2 lik kısımlardaki davacılaradına kayıtlı olan tapu kaydında davacılarınhisselerinin iptal edilerek Karayolları GenelMüdürlüğü adına yol olarak terkinine.3-Davacıların Tekirdağ Merkez Hürriyet Mahallesi 2311 ada88 ve 89 parsel sayılı taşınmazların davalıTekirdağ Belediye Başkanlığı tarafından davatarihinde el atılmış olan ve fen bilirkişisi AydınHüner'in 30.04.2012 tarihli rapor ve krokisinde sarı, yeşil vemor renklerle işaretli kısımlar yönünden ecrimisiltaleplerinin kabulü ile davacı G.S. için 890,00-TL.Davacı Ö.D. için 890,00-TL. ecrimisil bedelinin davalıTekirdağ Belediye Başkanlığından dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak davacılaraverilmesine. 4-Davacıların Tekirdağ Merkez HürriyetMahallesi 2311 ada 89 parsel sayılı taşınmazın fenbilirkişisi Elif İyisöz Bulut'un 28.01.2013 tarihli rapor vekrokisinde yeşil renkle gösterilen 50,91 m2 lik kısmınailişkin kamulaştırmasız el atma taleplerinin kabulüile davacı G.S. için 19.303,35-TL. Davacı Ö.D.İçin 19.303,35 TL kamulaştırmasız el atma bedelinindava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıTekirdağ Belediye Başkanlığından alınarakdavacılara verilmesine,
5-Tekirdağ Merkez Hürriyet Mahallesi 2311 ada 89 parselsayılı taşınmazın fen bilirkişisi Elifİyisöz Bulut'un 28.01.2013 tarihli rapor ve krokisinde yeşilrenkle gösterilen 50,91 m2 lik kısmın tapu kaydındadavacıların hisselerinin iptalleri ile davalı TekirdağBelediye Başkanlığı adına yol olarak terkinine.6-Davacıların dava konusu 88 ve 89 nolu parsellerin Elifİyisöz Bulut'un 28.01.2013 tarihli raporunda turuncu, pembe ve morile işaretli olan ve davadan sonra Belediye Başkanlığıtarafından terk edilen kısma ilişkinkamulaştırmasız el atma bedeli taleplerinin İdareMahkemesinin görevine girdiğinden görev yönündenreddine karar vermiş, bu karara karşı davacılar vekili vedavalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekilitarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi: 25.3.2015 gün veE:2015/337, K:2015/5997 sayı ile,taraflara dava konusu taşınmazayakın bölgelerden ve yakın zaman içindesatışı yapılan benzer yüzölçümlüsatışları bildirmeleri için imkan tanınması,lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusutaşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsalalınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyleimar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili BelediyeBaşkanlığı ve Tapu SicilMüdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusutaşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olanmesafesini de gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsaltaşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsaltaşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, davakonusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacakemsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönlerive oranları açıklanmak suretiyle yapılacakkarşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesibakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ilemahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna görehüküm kurulması gerektiğinindüşünülmemesinin doğru görülmediğigerekçesiyle, davacılar ile davalılardan KarayollarıGenel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazlarıyerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerleH.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince bozulmasına karar vermiştir.
TEKİRDAĞ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.5.2016gün ve E:2015/235, K:2016/190 sayı ile, "...1-A-)DavalıTekirdağ Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı'na açılan davada park vekaldırım yapılmak suretiyle el atılan bölümlereilişkin olarak ilk karar 6 nolu bent ile İdare Mahkemesi'ningörevine girdiğinden bahisle görevsizlik kararı verilip kesinleştiğinden88 ve 89 nolu parsellere ilişkin bilirkişi Elif İyisözBulut'un 28/01/2013 tarihli raporunda turuncu, pembe ve mor işaretlikısımlar yönüyle yeniden karar verilmesine yer olmadığına,
B-)Yine bu kısımlara ilişkin ecrimisil istemineilişkin kararın 3 nolu bendi kesinleştiğinden yeniden kararverilmesine yer olmadığına,
C-) Yine davalı Tekirdağ Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı'na karşı açılan 89 parselsayılı taşınmazın fen bilirkişi Elifİyisöz Bulut'un 28/01/2013 tarihli rapor ve krokisinde yeşilrenkli gösterilen 50,91 m2'lik kısma ilişkin el atma veecrimisil talebi ile ilgili kararın 4 ve 5. bentlerikesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yerolmadığına,
2-Davacıların Karayolları GenelMüdürlüğüne karşı açtıklarıecrimisil davasının feragat sebebiyle reddine,
3-Davacıların Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açtığıtazminat davalarının Kısmen Kabulü ile; TekirdağMerkez Hürriyet Mahallesi, 2311 ada 88 ve 89 parsel sayılıtaşınmazlarda fen bilirkişi Ensar Münyas'ın 18/01/2016tarihli rapor ve krokisinde 88 nolu parselde B,D,F harfi ile işaretli, 89nolu parselde A,C,E harfi ile işaretli kısımlaryönünden davacı G.S. için 1.153.061,00-TL ve davacıÖ.D. için 1.153.061,00-TL kamulaştırmasız el atmabedelinin dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte Karayolları GenelMüdürlüğü'nden alınarak davacılaraverilmesine,…" karar vermiş, bu karar davalıKarayolları Genel Müdürlüğü vekilitarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi: 8.2.2017 gün veE:2016/15973, K:2017/1767 sayı ile, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü vekilinin temyiz itirazları bozma ilekesinleşen yönlere ilişkin olduğundan usul ve yasaya uygunhükmün onanmasına karar vermiş, bu karara karşıdavalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekilikarar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi: 7.12.2017 gün veE:2017/26081, K:2017/27733 sayı ile, "... Tapu kaydındakidavacı G.S. hissesindeki haciz şerhlerinin hükmedilen bedeleyansıtılmadığı, bu kez yapılan incelemedeanlaşıldığından,
Davalı idare vekilinin bu yöne ilişkin karardüzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 08.02.2017 gün ve2016/15973 Esas 2017/1767 Karar sayılı onama kararınınkaldırılmasına karar verildikten sonra yapılan incelemede;
Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmazbedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme veişlem yapılarak hüküm kurulmuş, karardavalılardan Karayolları Genel Müdürlüğüvekilince temyiz edilmiştir.
Davalı idare vekilinin aşağıdaki bentdışında kalan sair temyiz itirazları bozma ile kesinleşenyönlere ilişkin olduğundan yerinde değildir. Ancak;
Mahallinde yapılan keşif sonucu taşınmazındava tarihindeki değerinin biçilmesinde ve alman raporuyarınca bedelinin tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlikgörülmemiştir. Ancak; Tapu kaydındaki davacı G.S.hissesindeki haciz şerhlerinin hükmedilen bedeleyansıtılmaması,
Doğru değilse de; bu yanılgının giderilmesiyeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,
Gerekçeli kararın hüküm fıkrasınaayrı bir bent olarak (Tapu kaydmdaki davacı G.S. hissesindeki hacizşerhlerinin hükmedilen bedele yansıtılmasına)cümlesinin yazılmasına,
Hükmün böylece DÜZELTİLEREKONANMASINA..." karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili mülkiyet haklarının bertarafedildiği ileri sürülerek taşınmazlarınhissedarı olan davacılardan G.S. tarafından 1.070,000,00-TL,Ö.D. tarafından 1.070,000,00-TL olmak üzere toplam2.140.000,00-TL kamulaştırmasız el atma bedelinin yasal faiziylebirlikte tazmini istemiyle Karayolları GenelMüdürlüğü ile Süleymanpaşa BelediyeBaşkanlığına karşı idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Tekirdağ İdare Mahkemesi: 29.11.2016 gün veE:2014/765, K:2016/1064 sayı ile, 6745 sayılı Kanunla yeni vebağlayıcı kurallar getirilmekle, yeni hukuksal durum nedeniylebu aşamada uyuşmazlığın esası hakkında kararverme olanağı bulunmadığından, bakılan budavanın esası hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar vermiş, bu karara karşıdavacılar vekili tarafından istinaf isteminde bulunmuştur.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdare DavaDairesi: 17.3.2017 gün ve E:2017/773, K:2017/771 sayı ile, davadosyasının incelenmesinden; istinaf yoluylakaldırılması istenilen İdare Mahkemesi kararındakanunda sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığıanlaşıldığından ve dilekçelerde ilerisürülen iddialar da sözkonusu kararınkaldırılmasını sağlayacak niteliktegörülmediğinden başvuruların reddine kararvermiş, bu karara karşı davacılar ile davalılarvekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.
Danıştay Altıncı Daire: 7.11.2018 günve E:2017/3818, K:2018/8925 sayı ile, "...2942 sayılıKamulaştırma Kanununun Geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesitarafından yukarıda belirtilen gerekçeyle iptal edilmişolması karşısında, idare Mahkemesince, önceliklesorumlu idare/idareler belirlenerek, uyuşmazlığa konutaşınmazdaki tasarruf imkanının mülkiyethakkının özüne dokunacak şekildekısıtlanıp kısıtlanmadığı,kısıtlanmışsa bu kısıtlılığınuygulama imar planından mı yoksa özel kanundan (2863sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını KorumaKanunu, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu gibi) mıkaynaklandığı, taşınmazın hangi tarih itibariyleedinildiği hususları araştırılarak, uygulama imarplanında belirlenen işlevi nedeniyle mülkiyet hakkınınsüresi belirsiz bir zaman dilimindekısıtlandığının ve tazminatı gerektirir mağduriyetininoluştuğunun tespit edilmesi halinde ise; aralarında gayrimenkuldeğerleme uzmanının da bulunduğu bilirkişi kurulunca,taşınmazın dava tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü,kıymetini etkileyecek bütün nitelik ve unsurları, herunsurun ayrı ayrı değeri, varsa vergi beyanı, varsa resmimakamlarca yapılmış kıymet takdirleri,taşınmazın mevkii ve şartlarına göre veolduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri,özel amacı olmayan emsal (uyuşmazlığa konutaşınmazın çevresinin imar planındaki kullanımbiçimi, yapılaşma koşulları ve konumlarıaçısından benzer özellikleri olan taşınmazlararasından seçilmeli, davaya konu taşınmaz kadastroparseli ise; emsal alınacak taşınmaz da kadastro parseliolmalı ya da emsal parsel imar parseli ise, emsal taşınmazdakesilen düzenleme ortaklık payı oranıölçüsünde davaya konu taşınmaz bedelidüşülerek taşınmazın gerçek bedelibelirlenmeli) satışlara göre satış değeri, bedeleetki eden tüm kanuni veriler, imar verileri, taşınmazınözgün nitelik ve kullanım şekli, değeri etkileyen hakve yükümlülükleri, gayrimenkul üzerinde ayni veşahsi irtifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri vb.bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçülerinbelirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerekuyuşmazlığın esası hakkında yeniden kararverilmesi gerekmektedir.
Hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargıdavaları, adli yargıdaki fiili el atma nedeniyle açılandavalardan farklı olarak, 3194 ve 2942 sayılı Kanunlarkapsamında açılan davalar olduğundan, hükmedilecekfaizin; dava açma tarihi itibariyle talep edilen miktar için,dava tarihinden geçerli olmak üzere, ıslah edilenkısım için ıslah tarihi itibariyle hesaplanmasıgerekmektedir.
Öte yandan, İdare Mahkemesince, bozma kararıüzerine verilecek kararda, yargılama giderleri ve maktu olan vekaletücreti hakkında yeniden değerlendirme yapılacağıaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul Bölge idareMahkemesi 9. İdari Dava Dairesince verilen 17/03/2017 tarihli, E:2017/773K:2017/771 sayılı kararın BOZULMASINA, dosyanın adıgeçen İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari DavaDairesine gönderilmesine..." karar vermiştir.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdareDava Dairesi: 4.7.2019 gün ve E:2019/526, K:2019/533 sayı ile,"...Hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargıdavaları, adli yargıdaki fiili el atma nedeniyle açılandavalardan farklı olarak, 3194 ve 2942 sayılı Kanunlarkapsamında açılan davalar olduğundan, hükmedilecekfaizin; dava açma tarihi itibariyle talep edilen miktar için,dava tarihinden geçerli olmak üzere, ıslah edilenkısım için ıslah tarihi itibariyle hesaplanmasıgerekmektedir.
Öte yandan, İdare Mahkemesince, kaldırma kararıüzerine verilecek kararda, yargılama giderleri ve maktu olan vekaletücreti hakkında yeniden değerlendirme yapılacağıaçıktır.
Ayrıca, idare mahkemesince verilen istinafa konu kararındavanın esasına ilişkin değil usule ilişkin bir kararniteliğinde olduğu, bu hâliyle ilk derece mahkemesince esastanbir inceleme yapılmaksızın verilen karara yönelik istinafbaşvurusu üzerine Dairemizce idare mahkemesinin usulkararının kaldırılarak esastan bir karar verilmesinin desöz konusu olamayacağı, zira aksi bir durumun, davanıntaraflarının istinaf kanun yolunda (idare mahkemesince davanınesası hakkında bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığıiçin) sadece usule yönelik iddia ve savunmalardabulunmalarından dolayı istinaf aşamasında esasayönelik iddia/savunma haklarını yeterince ve etkinbiçimde kullanamamalarına sebep olacağı gibi, usulhukukumuzun temel ilkelerinden olan çift dereceli yargılanmahakkının da özü itibariyle ihlali sonucunudoğuracağı ve netice olarak bu durumun adil yargılanmahakkı ve ilkesi ile bağdaşmayacağı hususlarıgözönüne alındığında, idare mahkemesincebakılan dosya diğer usul kuralları bakımındanincelenmek, davada tekemmül, taraf teşkili vb. hususlarda usulieksiklikler varsa giderilmek ve esas aşamasında dosyada gerekliincelemeler yapılmak suretiyle davanın esası hakkındayeniden bir karar verilmek üzere işbu dosyanın mahkemesineiadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; Tekirdağ İdareMahkemesi'nce verilen 29/11/2016 tarih ve E:2014/765, K:2016/1064sayılı kararının kaldırılmasına,yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınıp yenidenyargılama yapılıp karar verilmesi amacıyla dosyanınmahkemesine gönderilmesine..." karar vermiştir.
Tekirdağ 1. İdare Mahkemesi: 2.10.2019 gün veE:2019/1130, K:2019/903 sayı ile, davacıların mülkiyethaklarının yapılan imar planı neticesinde süresibelirsiz bir zaman diliminde kısıtlandığı ve tasarrufhaklarının engellendiği sonucunavarıldığından bilirkişi raporuyla tespit edilentazminat bedelinin, davalı idare tarafından davacılaraödenmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulünekarar vermiş, bu karara karşı davalı Karayolları GenelMüdürlüğü vekili ile davacılar vekili istinafisteminde bulunmuştur.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdareDava Dairesi: 9.6.2020 gün ve E:2020/147, K:2020/448 sayı ile,idare mahkemesinin davanın konusu itibariyle eksik, noksan belirlemeveinceleme yapılmasının yanında, ilk incelemehususlarından olan husumet belirleme açısından dabelirsizlik olması karşısında dereceli yargılamasisteminin bir gereği olarak usul hükümlerine aykırıolduğu sonucuna varılan kararın kaldırılarakmahkemesine gönderilmesi gerektiği; hukuki el atma nedeniyleaçılan tam yargı davaları, adli yargıdaki fiili elatma nedeniyle açılan davalardan farklı olarak, 3194 ve 2942sayılı Kanunlar kapsamında açılan davalarolduğundan, hükmedilecek faizin; dava açma tarihi itibariyletalep edilen miktar için, dava tarihinden (adli yargıdangörevsizlikle gelen dosyalar için görevsiz yargı yerindeaçılan dava tarihi) geçerli olmak üzere, ıslahedilen kısım için ıslah tarihi itibariylehesaplanması gerektiği gerekçesiyle; usulhükümlerine uygun olmadığı sonucuna varılanTekirdağ 1. İdare Mahkemesi kararınınkaldırılmasına, belirtilen hususlar da gözetilerek yenidenbir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesinekarar vermiştir.
TEKİRDAĞ 1. İDARE MAHKEMESİ: 18.9.2020gün ve E:2020/598 sayı ile, dosyadaki bilgi ve belgelerdenanlaşıldığı üzere dava konusu taşınmazüzerinde fiili el atma (karayolları tarafından işletilen vefaal olan taşıt yolu ile mütemmim cüzü olankaldırım, banket, tretuvar ve yaya yolu olarakkullanıldığı) söz konusu olmasıkarşısında, dava konusu tazminat ile ilgiliuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı mahkemelerinin görevliolduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 23.11.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Tekirdağ İli, Süleymanpaşaİlçesi, Hürriyet Mahallesi 2311 ada, 88 ve 89 sayılıparsellerde bulunan taşınmazların imar planında yol ve parkalanı olarak ayrıldığı, taşınmazlarhakkında açtıkları men'i müdahale konulu davadatesis edilen karar ile müdahalenin men'inin mümkün olmadığınınanlaşıldığı, bugüne kadar kamulaştırmaişlemlerinin yapılmadığı, uzlaşmabaşvurusunda bulunulmasına rağmen taleplerinin kabuledilmediği, mülkiyet haklarının bertaraf edildiğiileri sürülerek taşınmazların hissedarı olandavacılardan G.S. tarafından 1.070,000,00-TL, Ö.D.tarafından 1.070,000,00-TL olmak üzere toplam 2.140.000,00-TLkamulaştırmasız el atma bedelinin yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Tekirdağ İli,Süleymanpaşa İlçesi, Hürriyet Mahallesi, 2311 ada,88 ve 89 sayılı parsellerde bulunan taşınmazlarınmalikleri olan davacıların, taşınmazlara davalıidarelerce kamulaştırmasız el atılarak, üzerinden yolgeçirildiği nedeniyle uğradıkları zararlarıntazmini istemiyle Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde E:2010/537sayılı esasa kayıtlı dosya ile davaaçtıkları; açılan bu davada mahkemece yapılankeşifler sonucu hazırlanan bilirkişi raporları sonucu;Karayollarının taşınmaza tecavüzününolduğunun; Tekirdağ Belediye Başkanlığınınkaldırım olarak kullandığının vetecavüzünün olduğunun ve yine park alanı olarakkullanılan bir alanın bulunduğunun kadastro teknisyeni teknikbilirkişi raporunda belirtildiği; Mülk bilirkişileri veİnşaat Mühendislerince hazırlanan bilirkişi raporundada, 88 sayılı parselin Tekirdağ BelediyeBaşkanlığınca belirli bir bölümününkarayolu, kaldırım ve park olarak kullanıldığı,89 sayılı parselin belli kısmına Karayolları tarafındanyol yapıldığı ve Belediye tarafındankullanıldığının belirtildiği; Tekniker FenBilirkişisi tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda da,88 nolu parselde Karayollarının tecavüzününolduğu, Tekirdağ Belediyesinin kaldırım olarakkullandığı ve tecavüzünün olduğu ve belediyepark alanı olarak kullanılan bir bölümünbulunduğu, 89 nolu parselin bir kısmında yineKarayollarının tecavüzünün olduğu ve Belediyetarafından kaldırım yapılan ve tecavüz edilen biralanın bulunduğunun tespit edildiği; Fen BilirkişisiKadastro teknisyeni tarafından hazırlanan raporuniçeriğinin de diğerleriyle benzerlik gösterdiği;İnşaat Mühendisi Uzman Bilirkişi tarafındanhazırlanan raporda da aynı tespitlere yer verildikten sonra, artakalan kısımların kadastro bilirkişi krokisinden deanlaşılacağı gibi geometrik, şekli bozulmuş, dar,uzun ve küçük alanlı, imar uygulamasıyönünden üzerinde herhangi bir bina yapılmasınınmümkün olmayan alanlar olduğu, bu nedenle önceliklekarayollarının veya belediyenin bu arta kalan kısımlardakidavacı hisselerinin de kamulaştırılması gerektiğiyönünde kanaat bildirildiği; daha sonra mahkemece uyuşmazlığaaçıklık getirilmesi amacıyla istenilen ek raporlarda daaynı ifadelere yer verildiği anlaşılmıştır.
Sözüedilen bilirkişi raporları uyarınca veözellikle Fen Bilirkişi Kadasto teknikerinin raporu ve davadan sonra88 ve 89 nolu parsellerin Belediye Başkanlığıtarafından terk edildiğinin mahkemece tespit edildiği ve bukısma ilişkin kamulaştırmasız el atma bedelitaleplerinin İdare Mahkemesinin görevlerine girdiği gerekçesiyleTekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.2.2014 gün ve E:2010/537,K:2014/94 sayılı kararı ile görev yönündenreddine karar verildiği ve taşınmazların diğerkısımlarına ilişkin olarak esastan hükümkurulduğu, kararın göreve ilişkin kısmınınkesinleştiği dosya içeriğindengörülmüştür.
Bu bilgi ve belgeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde, dava konusu taşınmazlarınbüyük bir kısmına kaldırım ve asfalt yolyapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, el atılankısım yönünden mahkemece davacılar lehine tazminatahükmedildiği, ancak el atılmayan kısımyönünden davanın yargı yolu nedeni ile reddinehükmedildiği ve verilen kararların kesinleştiğianlaşılmıştır.
Adli yargı yerince, taşınmazın fiilen elatılan kısmı bakımından esasa ilişkin olarakverilen kararın kesinleşmesiyle birlikte, artık bu yöndekibir ihtilafın hüküm uyuşmazlığıhariç, Uyuşmazlık Mahkemesi önüne getirilebilmesineimkan olmadığından; bir şekilde hukukiçözüme kavuşturulmuş olan bu sorunun artık“hukuki el atma” hali bakımından belirleyici olmasıdüşünülemez. Diğer bir deyişle, “kesinhükmün bağlayıcılığı” ilkesi gereğinceartık taşınmazın bütünü bakımındanbir değerlendirme değil, hukuki çözümekavuşmuş kısım dikkate alınarak kalan kısımyönünden bir hukuki tespit ve değerlendirmeyapılmalıdır. Davanın somutunda da, bilirkişiraporlarıyla saptanan fiili el atılan kısımbakımından adli yargı yerince davacılar lehine tazminatahükmedildiği ve bu hükmün kesinleştiğigörüldüğünden ve taşınmazın kalankısmı yönünden, hukuki el atmanın sözkonusu olupolmadığının tespitine gidilmelidir. UyuşmazlıkMahkemesinin 30.11.2015 tarih ve E:2015/790, K:2015/805; 26.10.2015 tarih veE.2015/702, K.2015/707; 26.10.2015 tarih ve E.2015/708, K.2015/711; 28.09.2015tarih ve E.2015/650, K.2015/654 sayılı kararları da budoğrultudadır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde;“Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır.
b)İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişik dördüncücümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibarenbelediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde veilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eşzamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediyemeclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisionbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerdeyapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişiküçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler deyukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,Bakanlığa gönderilir.
İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmınıkopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltaraktespit edilecek ücret karşılığında isteyenlereverir.
c) (Ek: 3/7/2005- 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi KullanımıKanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışındakullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yerverilmiştir.
Davaya konu olayda; davacıların hissedarı olduğu 88 ve 89parselde kayıtlı bulunan taşınmazlara asfalt yolyapılmak suretiyle fiilen el atıldığından bahisledavalı idarenin dava konusu taşınmaza fiilen ve hukukenkamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları" kapsamında idari yargı yerinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, taşınmazın imar planında“dere mutlak koruma alanı”nda kalması nedeniyletaşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisininkısıtlanması nedenine dayalı olarak davacınınAsliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminatdavasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesininkimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesineyapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”…Davacının mülkü üzerinde tasarruf etmehakkının kısıtlanması, idarenin bir eylemindendeğil, idari bir işlem niteliğinde olduğutartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır.Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemihenüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gerekenkamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahüreden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandankamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmazzilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilenkamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemedegörülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’ndataşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup,yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazıkısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır.Sonuç olarak, davacının taşınmazının imarplanlarında “ dere mutlak koruma alanı”ndabırakılması nedeniyle, tasarruf hakkınınkısıtlanmasının kamulaştırmasız el atmasonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanmasısebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacakbir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucunaulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava,itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanınagirmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeriyargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeyeyetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrarbulmuş içtihatları da bu yöndedir…”gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyleoybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imarplanında “spor alanı” olarak ayrılandavacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığıtazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazlarınedeniyle Danıştay Başsavcılığıncaçıkartılan olumlu görevuyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nceolumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ileilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararınınkaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasalhaklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesineyapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinciBölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddialarıincelendiğinde, iddiaların özünün UyuşmazlıkMahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukukkurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına veesas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğuanlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesitarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarakgerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerindekendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatınıbulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibideğerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınınkanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, UyuşmazlıkMahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik deiçermediği anlaşıldığından,başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktanyoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacınınbaşvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete,30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla,imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki elatmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idariyargının görevinde olduğu hüküm altınaalınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinceyapılan 18.9.2020 gün ve E:2020/598 sayılı başvurununreddine karar vermek gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tekirdağ1. İdare Mahkemesince yapılan 18.9.2020 gün ve E:2020/598sayılı BAŞVURUNUN REDDİNE, 23.11.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy