T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 565
KARAR NO : 2020 / 688
KARAR TR : 23.11.2020
ÖZET : Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunca müzayede yoluyla satışı yapılan taşınmaza ilişkin olarak, %8 yerine %18 oranında KDV alındığı ileri sürülerek; fazladan ödenen miktarın iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş. G.
Davalı : Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelirİdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. G.Y. T.
O L A Y :Davacı dilekçesinde; Kargı (Sulh Hukuk) SatışMemurluğunca 15.04.2019 tarihinde müzayede yoluylasatışı yapılan ev vasfındaki taşınmaziçin ödenen Katma Değer Vergisinin % 8 olarakhesaplanması gerekirken % 18 olarak hesaplanıp 38.880.-TL olaraktahsil edildiğini; fazladan ödediği ( % 10 oranınatekabül eden ) 21,600.-TL'nin tarafına iadesi ile ilgili olarakdüzeltme ve şikayet yoluyla başvuruda bulunduğu halde Gelirİdaresi Başkanlığı'nın 23.07.2019 tarih ve50169878-200.03[6720-49]-E.104077 sayılı yazısı iletalebinin reddedildiğini ifade ederek; Gelir İdaresiBaşkanlığı'nın 23.07.2019 tarih ve 50169878-200.03[6720-49]-E. 104077 sayılı idari işlemin iptal edilerek fazladan ödenen21.600.-TL KDV'nin yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle Kargı Mal Müdürlüğünekarşı idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ÇorumVergi Mahkemesince, Kargı MalMüdürlüğünün hasım mevkiindençıkarılmasına ve Gelir İdaresiBaşkanlığının hasım mevkiinealınmasına karar verilmiştir.
Davalıvekili süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde,uyuşmazlığın Kargı Sulh Hukuk MahkemesiSatış Memurluğu tarafından verilen bir karardan kaynaklandığı,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle görev itirazında bulunmuştur.
ÇORUMVERGİ MAHKEMESİ: 26.2.2020 gün ve E: 2019/314 sayı ile,“(…)2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleriİdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun'un 6. maddesinde; Vergi Mahkemelerinin, a) Genelbütçeye, İl Özel İdareleri, belediye ve köylereait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkindavaları, c) diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği hüküm altınaalınmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, davalı idarece savunma dilekçesinde"uyuşmazlığın adli yargı bünyesindekisatış memurluğunun tesis ettiği işlemdenkaynaklandığı ve çözüm yerinin adli yargıdüzenine mensup mahkemeler olduğu" ileri sürülerekgörev itirazında bulunulduğugörülmüştür.
Uyuşmazlığın,davacının Kargı SatışMüdürlüğünden satın aldığıgayrimenkul için ödemiş olduğu ve Kargı MalMüdürlüğü'ne yatırılan katma değervergisinin iadesi istemiyle icra safhasının kesinleşmesindensonra yapmış olduğu düzeltme-şikayet başvurusununreddine ilişkin kesin ve icrai nitelikteki davalı idareişleminden kaynaklandığı, bu aşamadauyuşmazlığın çözümünün 3065sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu gereğince, mezkur yasayatabi olup olmadığı tabi ise hangi oranda tabi olduğuna dairhususların incelenmesine bağlı olması nedeniyle. VergiMahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davalı idarenin görev itirazının reddine…”ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı vekili tarafından, süresiiçinde verilen dilekçe ile olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasıile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; “(…)6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanununun 322/2. maddesinde; "Paylaştırma veortaklığın giderilmesi için satışyapılması gereken hâllerde, hâkim satışiçin bir memur görevlendirir. Taşınır vetaşınmaz malların satışı İcra ve İflasKanunu hükümlerine göre yapılır."hükmüne yer verilmiştir.
Diğertaraftan, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun "'Tetkikmercii' başlıklı 4. maddesinde; "‘'İcra veiflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılanşikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik merciihâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafından yapılır.... / İcra yetkisinihaiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacakşikayet ve itirazların icra mahkemesi o mahkemeninhakimidir."Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeye bıraktığıhususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerininyaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasındanveya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesineşikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerinöğrenildiği tarihten yedi gün içindeyapılır./ Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsizsürüncemede bırakılmasından dolayı her zamanşikayet olunabilir.", “Şikayet üzerine yapılacakmuameleler” başlıklı 17. maddesinin 1.fıkrasında ise; ""Şikayet tetkik merciince, kabuledilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. /Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerinicrası emrolunur."' denilmiştir.
Olayda,Kargı Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından, Çorum İli,Kargı İlçesi, Hacıhamza Mahallesi, Zeynel Mevkii, 1326Parsel sayılı taşınmazın açıkartırmayla satışına karar verildiği, satışiçin görevlendirilen Kargı Sulh Hukuk MahkemesiSatış Memurluğunun taşınmazınsatışıyla ilgili ilan yaptığı, ihaleyi kazanandavacının KDV oranının % 8 olarak belirlenmesi gerekirken %18 olarak tahsil edildiğinden bahisle, söz konusu ihaleye ilişkinolarak yatırdığı KDV'nin 21.600,00 TLlikkısmının iadesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir.
Yukarıdabelirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında,satış memurunun işlemlerine karşı şikayetleriinceleme görevi onu tayin eden sulh hukuk mahkemesine ait olduğundan,Kargı Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğu tarafındanyapılan ihale sonucunda alınan taşınmaza ilişkinolarak. Satış Memurluğunca verilen % 18 oranında KDVödenmesine dair kararın kanuna aykırılığıiddiası şikayet yolu ile 2004 sayılı Kanunhükümleri uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesindeçözümlenecektir. Mahkeme incelemeyi söz konusu dosyaüzerinde yaparak, işlemin kanuna uygun olup olmadığıhususunda karar verecektir. Adli yargılamanın bir parçasınıoluşturan bu uyuşmazlığın. SatışMemurluğunun tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği kanaatinevarılmıştır.
UyuşmazlıkMahkemesinin 25/11/2019 tarihli ve E.-K.-2019/633-774 sayılıkararında da benzer hususların vurgulandığıgörülmektedir.
Açıklanannedenlerle, açılan davanın adli yargı yerindeçözümü gerekmektedir.
KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine …” karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: “(…)2576 sayılı Bölge İdareMahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu veGörevleri Hakkında Kanunun "Vergi MahkemelerininGörevleri" başlıklı 6. maddesinde, VergiMahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye veköylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Olayda;davacı tarafından, Kargı (Sulh Hukuk) Mahkemesi SatışMemurluğunca yapılan açık artırmada satınalınan taşınmaz için ödenerek Kargı MalMüdürlüğüne yatırılmış olan katmadeğer vergisinin fazlaya ilişkin kısmının iadesiistemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunun reddiyolundaki davalı idare işleminden kaynaklananuyuşmazlığın çözümü için;satın alınan taşınmazın 3065 sayılı KatmaDeğer Vergisi Kanuna tabi olup olmadığı, tabi ise hangioranda vergi alınması gerektiğine dair konularda incelemeyapılması gerekmekte olup, söz konusu incelemeyi yapmagörevi de, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 2576 sayılıBölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve VergiMahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun maddeleriuyarınca Vergi Mahkemesine verildiğinden, davacının katmadeğer vergisine ilişkin talebi yönünden görevliyargı yerinin idari yargı olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu durumda;açık artırma yoluyla satın alınantaşınmazın satın alma bedeli üzerinden % 18oranındaki katma değer vergisinin % 8 oranında ödenmesigerektiğinden bahisle, fazla ödenen katma değer vergisininiadesi istemiyle düzeltme ve şikayet yoluyla yapılanbaşvurunun reddi yolundaki işlemin iptali ile fazladan ödenenkatma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyleaçılan davanın, görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasanın 2. ve 2576sayılı Yasanın 6. maddesi uyarınca idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa'nın 13. maddesiuyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği…” yolundadüşünce vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 23.11.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde aynıİdarece başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı tarafından Kargı Sulh HukukMahkemesi Satış Memurluğunca müzayede yoluylasatışı yapılan taşınmaza ilişkin olarak, %8yerine %18 oranında KDV alındığı ilerisürülerek; fazladan ödenen miktarın iadesine kararverilmesi istemiyle açılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun; "Uygulanacak hükümler"başlıklı 322/2. Maddesinde; "Paylaştırma veortaklığın giderilmesi için satışyapılması gereken hâllerde, hâkim satışiçin bir memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmazmalların satışı İcra ve İflas Kanunuhükümlerine göre yapılır." hükmüne;
2004sayılı İcra ve İflas Kanununun; “İcra mahkemesi” başlıklı4.maddesinde; “ (Değişik:3/7/1940-3890/1 md.)/ (Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1md.) İcra ve iflâsdairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerleitirazların incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanungereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkimtarafından yapılır. İş durumunun gereklikıldığı yerlerde Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulunun olumlu görüşü ile AdaletBakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir.Bu durumda icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcramahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde işdağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesihâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet KomisyonuBaşkanlığınca dönüşümlü olarakbağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelikşikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetimve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.
İcrayetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacakşikayet ve itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir.” hükmüne;
“Şikayetve Şartlar” başlıklı 16. maddesinde;“(Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.) Kanunun hallini mahkemeyebıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcrave İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkındakanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasındandolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bumuamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içindeyapılır.
Birhakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemedebırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.” hükmüne;
“Şikayet üzerine yapılacakmuameleler” başlıklı 17. maddesinde; “Şikayeticra mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahutdüzeltilir.
Memurun sebepsizyapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrasıemrolunur.” hükmüne yer verilmiştir.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir.
Olayda,Kargı Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından, Çorum İli,Kargı İlçesi, Hacıhamza Mahallesi, Zeynel Mevkii, 1326 sayılıparselde bulunan bahçeli kerpiç ev vasfındakitaşınmazın açık artırmaylasatışına karar verildiği, satış içingörevlendirilen Kargı Sulh Hukuk Mahkemesi SatışMemurluğunun taşınmazın satışıyla ilgiliilan yaptığı, ihaleyi kazanan davacının KDVoranının % 8 olarak belirlenmesi gerekirken % 18 olarakhesaplanıp 38.880.-TL olarak tahsil edildiğinden bahisle,söz konusu ihaleye ilişkin olarak yatırdığıKDV'nin 21.600,00 TL’lik kısmının iadesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Mevzuathükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde;satış memurunun işlemlerine karşı şikayetleriinceleme görevinin onu tayin eden sulh hukuk mahkemesine aitolduğu; Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğutarafından yapılan ihale sonucunda alınan taşınmazailişkin olarak, Satış Memurluğunca verilen % 18oranında KDV ödenmesine dair kararın kanunaaykırılığı iddiasının şikayet yolu ile2004 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Sulh HukukMahkemesinde çözümleneceği; Mahkemenin, incelemeyi söz konusu dosya üzerinde yaparak, işlemin kanunauygun olup olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanınbir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, Satış Memurluğunun tesisettiği bir işlemden kaynaklandığıgözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olupolmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır.
Belirtilennedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin yaptığıgörev itirazının reddine ilişkin Çorum VergiMahkemesinin 26.2.2020 gün ve E:2019/314 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ iledavalı vekilinin yaptığı görev itirazınınreddine ilişkin Çorum Vergi Mahkemesinin 26.2.2020 gün veE:2019/314 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 23.11.2020 gününde, Üyelerden AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYLARI veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri HakkındaKanun’un “Vergi Mahkemelerinin Görevleri”başlıklı 6. Maddesinde, vergi mahkemelerinin genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun’un uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği kuralı yer almaktadır.
Davakonusu uyuşmazlığın, vergi kanunları uygulanarakçözümlenebilecek olması karşısında,davanın görüm ve çözümünün vergimahkemesinin görevine girdiği görüşüyleçoğunluk kararına katılmıyoruz.23.11.2020
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy