T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 661
KARAR NO : 2020 / 696
KARAR TR : 23.11.2020
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.G.
Vekili : Av. F.K.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.A.
İhbarolunan(Adli Yargıda): M.G.İnş.Tic.ve San.Ltd.Şti.
Vekilleri : Av. Ü. E., Av. Ö. Y., Av. S. S., Av. B.Ç.
O L A Y : Davacı vekili tarafından; müvekkiline ait 63… 502 plakalı aracın sürücüsününkontrolünde 27.06.2012 tarihinde Pınarbaşı Köyüyol ayrımından Diyarbakır-Şanlıurfa ana yolunakatıldığı esnada, Diyarbakır istikametinden gelen 21 …069 plakalı araçla çarpışması sonucundameydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle maddi hasarmeydana geldiği, idarenin kusur oranına isabet eden 12.750,00 TL'ninödenmesi için yapılan başvurunun zımnen reddedilmesiüzerine, Şanlıurfa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafındanyaptırılan delil tespiti sonrasında idarenin 6/8 oranındakusurlu olduğundan bahisle 12.750,00 TL'nin yasal faiziyle tazminine kararverilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
ŞANLIURFAİDARE MAHKEMESİ: 30.1.2014 gün ve E:2013/330, K:2014/279sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 7.,19.1.2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesi hükmüne yer verdiktensonra; “(…)2918 sayılı Kanun'un 6099 sayılıKanun ile değişik 110. maddesi hükmü gereğianılan kanundan doğan sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceği hüküm altınaalınmıştır.
Budurumda, uyuşmazlığın 2918 sayılı Kanun iledavalı idarelere yüklenen sorumluluktan kaynaklandığıanlaşıldığından, anılan Kanun hükmügereğince davanın görüm veçözümünün Adli Yargı'nın görevinegirdiği sonucuna varılmıştır.
NitekimGaziantep Bölge İdare Mahkemesi'nin 11.07.2013 tarih ve E:2013/2249,K;2013/2280 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, davanın, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş, itirazyoluna gidilmesi üzerine Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi:25.6.2014 gün ve E:2014/1558, K:2014/1502 sayı ile, itiraz istemininreddi ile anılan kararın onanmasına karar vermiş vegörevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı müvekkili için 1.000,00TL maddi tazminatın kaza tarihinden, olmazsa davalı idareyebaşvuru tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiziylebirlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmış,daha sonra verdiği dilekçe ile bu miktarı 7.500,00TL olarakıslah etmiştir.
Şanlıurfa1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 10.10.2017 gün ve E:2014/758, K:2017/623sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerekdavanın kabulüne karar vermiş, istinaf yoluna gidilmesiüzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi: 17.4.2018gün ve E:2018/101, K:2018/492 sayı ile, “(…)Karayolları Genel Müdürlüğü kamu tüzelkişisi olup kamu hizmeti görmekle yükümlübulunması nedeniyle kamu hizmeti sırasında verdiği iddiaolunan zararlardan dolayı oluşan sorumluluğu özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar, niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup bu zararlarıntazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmetkusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2.maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesigerektiğinden, Mahkemece, trafik uyarı levhalarına uygun yerlereyerleştirilmeden yolda çalışma yapılmasıüzerine meydana gelen kazada maddi tazminat talep edilen Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açılan davadayargı yolu bakımından davanın reddine karar verilmesigerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi yerindegörülmemiştir.
Bu itibarladavalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derecemahkemesi kararının HMK'nun 353/1-a,4 maddesi uyarıncakaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde kararverilmesi gerekmiştir.
KARAR :Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,
1-Davalıvekilinin istinaf başvurusunun esastan KABULÜNE,
2-Şanlıurfa1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 10/10/2017 tarih ve 2014/758 esas ve 2017/623sayılı kararının HMK'nun 353/l-a,4 maddesi uyarıncaKALDIRILMASINA,
3-Dosyanındavanın yeniden görülmesi için MAHALLİNEİADESİNE…” kesin olarak karar vermiştir.
Şanlıurfa1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.6.2018 gün ve E:2018/506, K:2018/533sayı ile Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesinin 17.4.2018 gün ve E:2018/101, K:2018/492 sayılı kararındakigerekçe doğrultusunda , “1-Yargı yolubakımından davanın reddine…” karar vermiş; istinafyoluna gidilmesi üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17.HukukDairesi: 31.3.2020 gün ve E:2018/2028, K:2020/561 sayı ile,“(…)mahkemece, idari yargının görevli olduğunazara alınarak Uyuşmazlık Mahkemesi Kanununun 19. maddesigereğince işlem yapılarak derdest bulunan dava dosyasındakiyargılamayı durdurmak suretiyle idare mahkemesi dosyası ilebirlikte dosyanın kül halinde, yargı yoluuyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesi, verilecek kararın beklenerek sonucuna görehüküm kurulması gerekirken yazılı olduğu gibikarar verilmesi doğru görülmemiş ve davacı vekilininistinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararınınkaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla;
KARAR;Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacıvekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Şanlıurfa 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26/06/2018 tarih ve 2018/506 E. ve 2018/533 K.sayılı kararının HMK'nın 353/l-a,3 maddelerigereğince KALDIRILMASINA,
2-Davanınyeniden görülmesi için dosyanın MAHALLİNEİADESİNE…” HMK'nın 353/1-a maddesi gereğincekesin olarak karar vermiştir.
ŞANLIURFA1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.9.2020 gün ve E:2020/286 sayıile, “(…) G.D:
1-Yargılamanındurdurulmasına, İdare mahkemesi dosyası ile birliktedosyanın kül halinde. Yargı yoluuyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve verilecek kararın sonucuna görehüküm kurulmasına…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 23.11.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye HukukMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının arşiv çalışmalarısırasında imha edildiğinin bildirilmesi nedeniyle, adliyargı yerince, UYAP üzerinde kayıtlı evrak ilebirlikte adli yargı dosyasının aslınınMahkememize gönderildiği; idari ve adli yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığınındoğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyleoluşan zararın davalı idarece tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak vekarayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996-4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)(Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddeleri kapsamındatakoğraf ve çalışma-dinlenme süreleriyönünden karayolları denetim istasyonlarında denetim yapmakve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek,
l)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemel yaşamalanlarının bulunduğu bölgelerdeki karayollarındauyarıcı levhalara yer vermek,
o) BuKanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 27.06.2012günü davacı M.t G.'ye ait aracı sevk ve idare eden Ö.G.'nin Pınarbaşı-Külaflı Köy ayrımınageldiğinde yol çalışması nedeniyle Diyarbakıristikametine kapalı olan ve Şanlıurfa-Diyarbakıristikametine iki yönlü olarak verilen yol üzerinde,Şanlıurfa istikametinden Diyarbakır istikametine gitmekte olanBidayet Adıgüzel’in sevk ve idaresindeki 21 … 069plakalı aracı ile davacının aracınaçarptığı, kaza neticesinde davacının aracındahasar meydana geldiği, Ş.Urfa 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2012/31d.iş sayılı dosyası ile tespityapıldığı, bu tespite göre davalı Kurumunkazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu, davalı kurumayapılan başvurunun reddedildiği iddia edilerek; idariyargı yerinde, 12.750,00 TL'nin, adli yargı yerinde; 1.000,00TL(ıslah ile 7.500,00TL) maddi tazminatın kaza tarihinden, olmazsadavalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek enyüksek faiziyle birlikte tahsili istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’daadli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Şanlıurfa1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.9.2020 gün ve E:2020/286sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Şanlıurfa 1.AsliyeHukuk Mahkemesinin 15.9.2020 gün ve E:2020/286 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 23.11.2020gününde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğununidare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi;uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği,meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasındankaynaklanması karşısında uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.23.11.2020
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy