T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/531
KARAR NO : 2020/635
KARAR TR: 26.10.2020
ÖZET : Davalı Oda’ya kayıtlı olarak taksicilik mesleğini sürdüren davacı tarafından, Oda’nın Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafından bağış alınan paraların iade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir." içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile kendisinden bağış adı altında alınan paranın iadesiistemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.A.
Vekili : Av. M.B.
Davalı : Antalya Şoförler,Otomobilciler, Kamyoncular, Kamyonetçiler ve
Otobüsçüler Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin Oda Başkanlığınakayıtlı07 T .... plakalı aracın sahibi olduğunu,davalı odanın 21.01.2018 tarihli Genel Kurul Toplantısındatutanakla karara bağlanan ".... oda tarafındanbağış alınan paraların iade edilmemesine oyçokluğu ile karar verilmiştir." içerikli"n" gündem maddesinin; usulsüz ve hukuka aykırıolarak karara bağlandığı, kendilerinden"bağış" adı altında alınanparaların mevzuatta yeri olmadığı, Gümrük veTicaret Bakanlığı Esnaf ve Sanatkarlar GenelMüdürlüğünün 02.01.2018 tarih ve 30741369sayılı inceleme raporunda Odanın usulsüzlükleri ileilgili birçok tespitin yer aldığını, buusulsüzlüklerden birinin de taksici esnafından alınanhaksız ve usulsüz paralar olduğunun ifade edildiği,durağa kaydedilmek için herkesten ayrı miktarlarda paraalındığını, bir kısım taksiciden hiçpara alınmadığını, bu durumun eşitlik ilkesineaykırı olduğunu ileri sürerek, Genel KurulToplantısında Karara bağlanan işlemin iptali ve davalıOda tarafından kendisinden alınan 35,000,00-TL'nın yasal faiziile birlikte iadesiistemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA 4. İDARE MAHKEMESİ: 5.12.2018 gün veE:2018/122, K:2018/917 sayı ile, olayda; uyuşmazlığındavacı tarafından davalı idare hesabına yatırılan35.000,00-TL ile yatırılan işbu paranın iadesi istemininreddi işleminden kaynaklandığı, Gümrük ve TicaretMüfettişliğince yapılan teftiş sonucundayatırılan paranın bağış olmadığıifade edilmiş ise de, söz konusu paranın herhangi bir idariişlem veya eylem neticesinde davalı idarenin hesabınayatırılmayıp meccanen davacı yanca şartabağlı olarak bağış yapıldığı ve buhususun ödeme dekontunun açıklamalar kısmındabelirtildiği, ödeme yapılması sureliyle de davacı vedavalı arasında bağış akdinin kurulduğu, bubağlamda işbu uyuşmazlığın bağışsözleşmesinden kaynaklandığı, bu sözleşmeninVergi Mahkemesinin görevine giren vergi, resim, harç ve benzerimali yükümler ile bunların zam ve cezalar ile tarifelereilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevinegiren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilkderecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem deolmadığı: dolayısıyla özel hukukilişkisinden doğan ve sözleşme hükümlerinintarafların serbest iradesiyle belirlendiği bağışsözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiğigereçesiyle, davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bukarara karşı davacı vekili tarafından istinaf istemindebulunulmuştur.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi:20.6.2019 gün ve E:2019/766, K:2019/958 sayı ile, istinafbaşvurusuna konu mahkeme kararında, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 45. maddesinde düzenlenen kararınkaldırılması nedenlerinin bulunmadığıanlaşıldığından, istinaf isteminin reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.7.2019 günve E:2019/333, K:2019/310 sayı ile, 2577 Sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 25. Maddesine göre idari yargıdavaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerindendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak belirtildiği; davanın konusunun idarenin yapmışolduğu işlemin iptali ile Genel Kurul Kararından doğanzararın tazminine yönelik olduğundan idari yargınıngörev alanına girdiği sonuç ve kanaatinevarıldığı gerekçesiyle, davanın yargıyoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olangörevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ün Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan26.10.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Antalya Şoförler, Otomobilciler, Kamyoncular veKamyonetçiler Esnaf ve Sanatkarlar Odasına kayıtlı olarak07 T .... plakalı aracın maliki olan davacı tarafından,davalı odanın 21.01.2018 tarihli Olağan Genel KurulToplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafındanbağış alınan paraların iade edilmemesine oyçokluğu ile karar verilmiştir." içerikli"n" gündem maddesinin; usulsüz ve hukuka aykırıolarak karara bağlandığı, kendilerinden"bağış" adı altında alınanparaların mevzuatta yeri olmadığı, yeni durağakaydolabilmek için herkesten ayrı miktarlarda para alındığı,bazı taksicilerden hiç para alınmadığı ilerisürülerek iptali ile kendisinden alınan 35.000,00-TL'ninödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı135.maddesinin birinci fıkrasında “Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları ve üstkuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanlarınmüşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekifaaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygunolarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarınınbirbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerindedürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzeremeslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulanve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilenusullere göre yargı gözetimi altında, gizli oylaseçilen kamu tüzelkişilikleridir.” hükmüne;
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar MeslekKuruluşları Kanunu’nun “ Amaç”başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; esnaf vesanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanlarınmeslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak,meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genelmenfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekîeğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyleve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü vegüveni hâkim kılmak, meslek disiplini veahlâkını korumak ve bu maksatla kurulan tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf vesanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşu olanbirlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışma usûl veesaslarını düzenlemektir.” Hükmüne;
“Tanımlar” başlıklı 3.maddesinde;“Bu Kanunun uygulanmasında;(…) d) Oda: Esnaf vesanatkârların kuracakları ihtisas ve karma esnaf vesanatkârlar odalarını,(…) İfade eder.”Hükmüne yer verilmiş;
“Odaların organları” başlıklı9.maddesinde; “Oda organları şunlardır:
a) Genel kurul: Genel kurul toplantı tarihinden en az altı ayönce odaya kaydolmuş ve Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veritabanından, ilgili esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşutarafından alınacak, genel kurul toplantısına katılacaklarlistesine dahil olan üyelerden oluşur.
b) Yönetim kurulu: Başkan dahil olmak üzere, üyesayısı 1000'den az olan odalarda yedi, üye sayısı1000-2000 olanlarda dokuz, 2000'den fazla olan odalarda onbir kişidenoluşur ve genel kurul üyeleri arasından dört yılsüreyle görev yapmak üzere seçilir. Aynı sayıdayedek üye seçilir.(…)” hükmüne;
“Oda genel kurulunun görev ve yetkileri”başlıklı 10.maddesinde; “Oda genel kurulunun görev veyetkileri şunlardır: (…)j) Bağlı olduğubirliğin muvafakati alınmak şartıyla kuruluşamacını gerçekleştirmeye yönelik gayrimenkul ve hertürlü taşıt alım ve satımına, gayrimenkulkarşılığında ödünç paraalınmasına karar vermek.(…)”hükmüne;
“Oda yönetim kurulunun görev ve yetkileri”başlıklı 11. Maddesinde; “Oda yönetim kurulunungörev ve yetkileri şunlardır:
a) Oda işlerini mevzuat ve genel kurul kararlarına uygunolarak yürütmek.
b) Bakanlığın mevzuat gereği vereceğigörevleri yerine getirmek.
(…)
f) Oda üyelerinin çalışma konularına girenhususlarda haklarını korumak için resmî ve özelkuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunmak, üyelerininmeslekî menfaatlerini ilgilendiren konularda, adli ve idari yargımercileri önünde oda başkanı marifetiyle odayı temsiletmek.
(…)
h) Üyelerin, çalışma konularına girenişlerde gelişmelerini sağlamak ve ihtiyaçlarınıkarşılamak bakımından, gerekli tedbirleri almak, kurslardüzenlemek ve bu konuda ihtiyaç duyulan tesisleri kurmak üzeregenel kurula teklifte bulunmak, bu bilgileri Bakanlık e-esnaf vesanatkâr veri tabanında güncelleyerek takip etmek.
(…)” hükmüne;
“Odaların gelirleri” başlıklı 14.maddesinde; “Odaların gelirleri şunlardır:
a) Kayıt ücreti.
b) Yıllık aidat.
c) Konfederasyonca belirlenen tarife ücretlerikarşılığında düzenlenecek ve onanacak belgelerile yapılan hizmetler karşılığında alınacakücretler.
d) Meslekî yeterlik belgesi ücretleri.
e) Yayın gelirleri.
f) Sınav ücretleri.
g) Oda amacını gerçekleştirmek içinkurulacak kuruluşların ve iştiraklerin gelirleri.
h) Oda tarafından düzenlenecek danışmanlık,eğitim, kurs ve sosyal faaliyet gelirleri.
ı) Muhasebe işlerinin yapılmasından elde edilengelirler.
j) Faiz ve diğer gelirler.
k) Bağış ve yardımlar.” hükmüne yerverilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı OdaBaşkanlığının 06.03.2015 tarih ve 2sayılıYönetim Kurulu kararının 8. maddesiyle "2016yılında faaliyete geçmesi planlanan Expo taksidurağı için yapılan başvurularındeğerlendirmeye alınmasına, şehir merkezindeki trafiksıkışıklığını azaltmak, duraklardafaaliyet gösteren ticari taksi sahiplerinin başvurularınaöncelik tanınmasına, taksi durağı içinyapılacak başvurularda 5362 sayılı Yasa’nın 14.maddesi gereğince başvuru sahiplerinden kendi istek vearzularıyla yapacakları bağışların kabuledilmesine, bağışların 14. madde uyarınca Oda’yagelir olarak kaydına, bu bağışların ayrı hesaptatoplanarak hizmet binasının bulunduğu arsanın VakıflarGenel Müdürlüğünden alımı içinkullanılmasına" karar verildiği;07 T .... plakalıticari aracın maliki olan davacı tarafından, aracınıExpo 2016 durağına kaydettirmek maksadıyla 17.03.2015 tarihindedavalı idarenin Halk Bankası'nda bulunan hesabına 35.000,00-TLyatırıldığı, çeşitli konularda davalıodaca usulsüz işlemler yapıldığıyönündeki şikayetler üzerine Gümrük ve TicaretBakanlığı Müfettişliğince yapılanteftiş sonucu 13.12.2017 tarih ve 338-C/06-01 sayılıİnceleme Raporu düzenlendiği, raporda; "odanın bankahesabına bağış adı altında muhtelif tarih vetutarlarda para yatıran kişilerin bu paraları taksiplakalarını Expo 2016'da kurulacak taksi durağına kaydedebilmesikarşılığında yatırdığı,dolayısıyla da karşılıksızolmadığı, Oda tarafından her ne kadar bağışgeliri olarak gösterilse de esasen bu paraların bağışolmadığı, Esnaf ve Sanatkârlar MeslekKuruluşları Kanunu'nun Oda gelirleri başlıklı 14.maddesinin 1-k bendindeki bağış ve yardımlardansayılamayacağı, Oda'nın yapacağı ilk genelkurulda, plakasını Expo taksi durağına kaydetmekisteyenlerden başvuru sırasında bağış adıaltında para alındığı hususunun gündemealınarak Odanın yönlendirmesi üzerine Expo taksidurağında çalışmak için taksidurağını değiştirmek amacıylabağış adı altında Odanın banka hesabına parayatıran taksici esnafının yapmış olduğuödemelerin iadesi için Odaya yazılı olarakbaşvurabileceği gibi sonuç alamaması halinde veyadoğrudan yargı yoluna da başvurulabileceğinin üyelerinbilgisine sunulması, plakanın bir taksi durağınakaydedilmesi veya taksi durağının değiştirilmesiamacıyla bağış adı altında taksiciesnafından alınan paraların iade edilip edilmeyeceğiningörüşülmesi ve alınacak karara göre hareketedilmesi gerektiği" yönünde kanaatbelirtildiği;yatırılan meblağın iadesi içinyapılan başvuruların davalı odanın 21.01.2018 tarihliOlağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan"....oda tarafından bağış alınan paralarıniade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir."içerikli "n" gündem maddesiyle reddedildiği,anılan maddenin iptali ile davacıdan alınan 35.000,00 TL'ninödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikteödenmesi istemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmış; davalıtarafından Mahkemeye sunulan cevap dilekçesinde ise; YönetimKurulu Kararı uyarınca bir kısım üyelerin kendi istekve arzularına göre Oda’ya, bu amaçla kullanılmaküzere ve karara uygun olarak ayrı hesapta tutulmak üzereyapılan bağışların kabul edildiği, kararda usulve Yasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı;Oda’nın davacı ya da bir başkasına EXPO taksidurağına geçiş yapılması için ve bununlailgili bağış yapılması için bir zorlamasıya da dayatmasının olmadığı; bir kısımüyelerinverdikleri bağışı geri talep etmeleriüzerine;21.01.2018 tarihinde, 5362 Sayılı Kanunun 45.maddesindegöre öngörülen toplantı nisabınınsağlanması ile Olağan Genel Kurul Toplantısıyapılarak gündem maddeleriningörüşüldüğü, alınan kararların“n” maddesinde üyelere okunup yapılan oylama neticesinde,Oda tarafından bağış alınan paraların iadeedilmemesine karar verildiği; kararda usul ve yasaya aykırı biryön bulunmadığı ileri sürülerek, davanınreddinin gerektiği savunulmuştur.
Buna göre, davalı Oda’nın, idari yapıiçinde, kamu hizmeti gören bir birim olduğu; kamu kurumuniteliğindeki kuruluş olan davalıya husumet yöneltilerek,Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan"....oda tarafından bağış alınan paralarıniade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir."içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile"bağış" adı altında yatırılanparanın iadesi amaçlandığına göre,talep veişlemin idari nitelik taşıdığını kabul etmekgerekmektedir.
Dolayısıyla açılan davanın, idarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevliolduğundan, Antalya 4. İdare Mahkemesince verilen 5.12.2018 günve E:2018/122, K:2018/917 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya4. İdare Mahkemesince verilen 5.12.2018 gün ve E:2018/122, K:2018/917sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.10.2020günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Bilal
TUNÇ TOPUZ ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy