T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 567
KARAR NO : 2020 / 586
KARAR TR : 26.10.2020
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : …Yapıİnş.Nakl.Eml.Sos.Hizm.San.ve Tic.Ltd.Şti.
Vekili : Av. M. B.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.D.A. U.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; 23.12.2016 tarihinde saat: 16:00 sıralarında müvekkili şirkete ait 31 …012 plakalı çekici ve çekiciye bağlı üzerindekonteynır yüklü 41 … 922 plakalı yarırömork aracın, Dilovası’nda D-100 Karayolu İstanbulistikametinden giriş yaptığı ve Eynerce Köprüüstüne doğru bağlantı yolundan seyir ettiğisırada, bağlantı yolu üzerinde -yoladökülmüş olan kaygan malzemenin de etkisiyle-bağlantı yoluna giriş yaptıktan 40 metre sonrasürücünün aracın direksiyon hakimiyetini kaybetmesiyleçekicinin, bağlı yarı römork ve römorkdayüklü konteynır ile birlikte solunda bulunan bariyerlerinüzerine sol tarafına devrildiğini; olay mahallinde tutulan''Maddi Hasarlı Trafik Kaza Tespit Tutanağında; meydana gelen bukazanın oluşumunda sürücünün “bukazanın oluşumunda herhangi bir kural ihlalininolmadığı kanaatine varılmıştır''denildiğini; bu kazanın, davalı kurumun yetki görev vesorumlulukları içerisinde yer alan “karayolunun süreklibakımı, temizliği” gibi görevlerini yerinegetirmemesinden kaynaklandığını; TaşımaSözleşmesi” uyarınca taşımadan kaynaklananzararlarının tazmininin müvekkili şirketten talep edilmesiüzerine, ilgili firma uğradığı ve toplamda10.633 TL olan tazminat bedelinin SS.154 Kooperatifiaracılığıyla ödendiğini ve bu ödemeninmüvekkili şirkete yansıtıldığını;aracın ticari faaliyet yürütmesi nedeniyle servistekaldığı süre zarfında 35 günlük işkaybı oluştuğunu; kaza nedeniyle aracın değerkaybına uğradığını ifade ederek; fazlaya dairhakları saklı kalmak kaydıyla; araç değer kaybıiçin şimdilik 10.000,00 TL, aracın tamir süresincekullanılamaması ile mahrum kalınan kazanç kaybıiçin 5.000 TL, taşıma sözleşmesinden kaynaklısorumluluk kapsamında dava dışı firmaya ödenen10.663.00 TL hasar bedelinin olay tarihinden itibaren işleyecek ticarifaiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
GEBZE5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 7.3.2019 gün ve E:2018/70, K:2019/66sayı ile, “(…)Dava; Hizmet kusuruna dayalı tektaraflı maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle tazminat talebineilişkindir.
(…)
DavalıKarayolları Genel Müdürlüğü kamu tüzelkişisi olup görmekle yükümlü bulunduğu kamuhizmeti sırasında verdiği iddia olunan zararlardan dolayısorumluluğu özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Kamutüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilengörev ve yetkilerini kullanırken oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanmakta olup, bu zararların tazminiamacıyla anılan idarelere karşı hizmet kusurlarınadayanılarak İdare Yargılama Usul Kanunu 2. Madde hükmüuyarınca İdari Yargı yerinde tam yargı davası ikamesigerekmektedir. (11.02.1959 günlü ve 17/15 sayılıYargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı)
Somut olayda,davacı vekili, hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerekdavalı Karayolları Genel Müdürlüğü'ne hizmetkusuruna dayalı olarak dava açmıştır.
Bunagöre, görev-yargı yolu yargılamanın heraşamasında resen dikkate alınacak hususlardan olduğundan,eldeki davada yargı yolu caiz olmadığından HMK'nın115/2. Maddesi gereğince dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar verilerek aşağıdakihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Davanın;"yargı yolunun caiz olması” na ilişkin davaşartı yokluğu nedeniyle DAVANIN USULDENREDDİNE…” karar vermiş ve istinaf yolunabaşvurulmaması üzerine bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
KOCAELİ2.İDARE MAHKEMESİ: 27.2.2020 gün ve E:2019/813 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 10.ve 110. maddesi hükümlerine yer verdikten sonra; "(...) Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmış olup, Gebze 5.Asliye HukukMahkemesinin E;2018/70 esas sayılı dosyasında verilen ve kesinleşengörevsizlik kararı da dikkate alındığında olumsuzgörev uyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Mahkemeniz'e gönderilmesi gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle; daha önce Gebze 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde aynı konudaaçılan davanın 07/03/2019 tarih ve E;2018/70; K:2019/66sayılı kararla görev yönünden reddedildiği dedikkate alınmak ve anılan dava dosyasının mahkemesindengetirtilmek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göregörevli yargı merciinin belirlenebilmesi için, UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 26.10.2020 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığınındoğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen trafik kazası nedeniyleoluştuğu ileri sürülen zararların, davalı idarenin hizmetkusurundan kaynaklandığından bahisle tazmin edilmesiistemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996-4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)(Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddeleri kapsamındatakoğraf ve çalışma-dinlenme süreleriyönünden karayolları denetim istasyonlarında denetim yapmakve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek,
l)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemel yaşamalanlarının bulunduğu bölgelerdeki karayollarındauyarıcı levhalara yer vermek,
o) BuKanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiş; Kanunun “Karayolu trafikgüvenliği” başlıklı 13.maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ilegörevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayoluyapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması,bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 31 …012plakalı çekici ve çekiciye bağlı üzerindekonteynır yüklü 41… 922 plakalı yarı römorkaracın, 23/12/2016 tarihinde Dilovası'nda D-100 Karayoluİstanbul istikametinden giriş yapıp Eynerce Köprüüstüne doğru bağlantı yolundan seyiri esnasındabağlantı yolu üzerinde, yola dökülmüş olankaygan maddenin de etkisiyle bağlantı yoluna girişyaptıktan 40 metre sonra trafik kazası meydana geldiği; meydanagelen kazada davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle şimdilikdeğer kaybı için 10.000,00 TL, aracın tamirsüresince kullanılamaması ile mahrum kalınan kazançkaybı için 5.000 TL’nin, taşımasözleşmesinden kaynaklı sorumluluk kapsamında davadışı firmaya ödenen 10.663.00 TL hasar bedelinin olay tarihindenitibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı idareden tahsiliistemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tümsorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kocaeli 2.İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Gebze 5.Asliye HukukMahkemesinin 7.3.2019 gün ve E:2018/70, K:2019/66 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Kocaeli 2.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Gebze 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 7.3.2019gün ve E:2018/70, K:2019/66 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2020gününde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Bilal
TUNÇ TOPUZ ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy