T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 472
KARAR NO: 2020 / 627
KARAR TR : 26.10.2020
ÖZET :Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyleaçtığı davanın, 2918 sayılı Kanun'un19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesigözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesigerektiği hk.
KARAR
Davacı : T. N. Sigorta Anonim Şirketi
Vekili : Av. E. G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. M.M. - Av. G.Ç.
O L A Y : Davacıvekilidavadilekçesindeözetle;müvekkili şirket nezdinde 13135776 Numaralı Kasko SigortaPoliçesi ile sigortalı bulunan 02... 956 plakalı aracın23.11.2017 tarihinde seyir halinde iken yeni yolçalışması için bulunan toprakyığınına çarparak tek taraflı yaralanmalımaddi hasarlı trafik kazasına karıştığı,kaza sonrası düzenlenen trafik tespit tutanağında kazaalanının öncesinde ve kaza alanında yolun trafiğekapalı herhangi bir işaretleme yapılmadığmdan yolunbakım ve onarımından sorumlu kuruma kusur atfedildiği,araçta meydana gelen hasar tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırıldığı,belirlenen hasar neticesinde sigortalısına 8.2.2018 tarihinde25.300,00 TL tazminat tediye olunduğu, sigortalıya ödenentazminatın rücuen tahsilini talep etme hakkıdoğduğundan bahisle, fazlaya ilişkin haklan saklı kalmakkaydıyla 18.975,00 TL tazminatın ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesiistemini belirterek adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: E:2018/411sayılı dosyasında, "… Dava, davalınınhizmet kusuruna dayalıoluştuğu ileri sürülen maddihasarlı trafik kazasında, tazminat istemine ilişkindir.
Anayasanın125 inci maddesinde, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı ödemekle yükümlü olduğununbelirtildiği, 2577 sayılı idari Yargılama UsulüKanununun 2'nci maddesinde idari dava türlerininsayıldığı, bu maddenin (1-b) bendinde de, idari eylem veişlemlerden dolayı hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davalarının, görüm veçözümünün idari yargının görevalanına giren idari dava türleri arasındagösterildiği; kamu hizmetini yürütmekleyükümlü kılınan kamu kuruluşunun, kamu hizmetiniyürütürken kişilere verdiği zararın tazminineilişkin davada kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuk kurallarınauygun olarak yürütülüp yürütülmediği,kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediği,sonuçta, hizmet kusuruna dayalı ve idarenin sorumluluğunugerektiren bir husus olup olmadığının tayin ve tespitininidari yargı yerlerine ait olduğu; uyuşmazlığın,yeniyol çalışması nedeni ileyol sonuna dökülentoprak yığınlarının fark edilmemesi neticesindemeydanageldiğiileri sürülen trafik kazasında,davalı idareninhizmet kusuru olup olmadığı ve davacının tazminatahakkazanıp kazanmadığının saptanmasına ilişkinbulunduğu; bu konulardaki saptamaların idare hukuku ilkelerinegöre yapılabileceği, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin2016/17827 Esas, 2019/6938 Karar sayılı ve 28/05/2019 tarihliilamı gibi sair kararlarda da benzer durumlarda idare mahkemeleriningörevli olacağı yönünde kararlar verildiği, 2577Sayılı Yasa'nın 2. Maddesi (b) bendi kapsamında tamyargı davası ile davanın görüm veçözüm yerinin idare mahkemeleri olduğu, görevhususunun kamu düzenine ilişkin olarak her aşamada nazaraalınabileceği anlaşıldığından HukukMuhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c ve 115/2 hükümlerigereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine,..." dair verilen 24.9.2019 gün ve K:2019/299 sayılıkararı, istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce, istinaf başvurusunun5.2.2020 tarihinde esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmişve hükmün kesinleştiğianlaşılmıştır.
Davacı vekili, bu kez aynı taleple idari yargı yerindedava açmıştır.
ADIYAMAN İDARE MAHKEMESİ: 28.4.2020 gün veE:2020/261 sayılı ara kararı ile "... davacışirkete sigortalı olan 02 KU 956 plaka numaralı aracın23.11.2017 tarihinde Adıyaman ili, Kahta ilçesi içerisindeseyir halinde iken kaza geçirdiği, kaza sonrası Kahta TrafikDenetleme Şube Müdürlüğü ekiplerincedüzenlenen 23.11.2017 tarihlikaza tespit tutanağınındüzenlendiği, kaza sorumluluğunun karayollarınınbakım ve onarımından sorumlu kurumda olduğunun tespitedildiği, sigorta eksperince hazırlanan 30.04.2012 tarihli kesinekspertiz raporuna istinaden sigortalıya ödenen hasar bedelinin,sigortalıya yapılan ödeme tarihinden itibaren rücuenödenmesi talebi ile Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde davaaçıldığı, Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin24.09.2019 tarihli ve E:2018/411; K:2019/299 sayılı kararı iledosyanın idari yargının görev alanına girdiğibelirtilerek görevsizlik kararı verildiği, bu kararın05.02.2020 tarihinde kesinleştiği, anılan karar üzerinemahkememizde bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. Maddesinde 'Adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısınavarırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler. Yargı merciince, önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.' hükmübulunmaktadır.
Yukarıdayer alan Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kapsamındayapılan değerlendirmede; bakılmakta olan davanın konusunuoluşturan uyuşmazlığın çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Öteyandan, benzer nitelikli bir davada Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü'nün 28.05.2018 tarihli, E:2018/286, K:2018/344sayılı ve 28.05.2018 tarihli, E:2018/320, K:2018/317 sayılıkararlarında da adli yargının görevli olduğuyönünde karar verilmiştir.
Açıklanannedenlerle; öncelikle Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.09.2019tarihli ve E:2018/411; K:2019/299 no.lu dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmek üzere istenilmesine,akabinde görevli merciin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, davanın incelenmesinin YüksekMahkeme kararı gelinceye kadar ertelenmesine ..." karar vererek,22.7.2020 gün, E:2020/261 sayılı yazı ile Mahkememizemüracaat etmiş, başvuru 19.8.2020 tarihinde kayıtaltına alınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan26.10.2020 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun’un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Kanun’un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarıödediğinden bahisle sigorta şirketinin, zararın idarecegiderilmesi istemine ilişkin bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun,"KarayollarıGenel Müdürlüğünün görev ve yetkileri"başlıklı 7. maddesinde; "Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarınıtespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüşbildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleriincelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göreverileri hazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici tekniktedbirleri almak veya aldırmak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğukarayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak,durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeritesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilentrafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik: 17/10/1996-4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerineaykırı hareket edenler hakkında suç veya cezatutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerindebelirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemekve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k) (Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddelerikapsamında takoğraf ve çalışma-dinlenmesüreleri yönünden karayolları denetim istasyonlarındadenetim yapmak ve trafik idari para cezası karar tutanağıdüzenlemek,
l) (Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m) (Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n) (Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemelyaşam alanlarının bulunduğu bölgelerdekikarayollarında uyarıcı levhalara yer vermek,
o) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmışolan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)"hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir"; Geçici 21. maddesinde de "Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz"denilmiştir.
2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: "… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…" (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158. maddesinin son fıkrasında"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158. maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmaküzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Adıyaman İdare Mahkemesi'nin22.7.2020 gün, E:2020/261 sayılı başvurusunun kabulüile Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin24.9.2019 gün ve E:2018/411,K:2019/299sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Adıyamanİdare Mahkemesi'nin 22.7.2020 gün, E:2020/261 sayılıBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin24.9.2019gün ve E:2018/411, K:2019/299 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2020 gününde,OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Bilal
TUNÇ TOPUZ ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy