T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/479
KARAR NO : 2020/626
KARAR TR: 26.10.2020
ÖZET: Avrasya Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümünde profesör kadrosunda görev yapan davacı tarafından, sözleşmesinin feshedilmesi sonucunda, iş akdinin feshi nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal haklarının işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : S.Ç.
Vekili : Av. İ.S.
Davalı : AvrasyaÜniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanlığı
Vekili : Av. A.Ş.İ.
O L A Y : Davacıvekilidavadilekçesindeözetle;Avrasya Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık FakültesiMimarlık Bölümünde profesör kadrosunda görevyapan davacı tarafından, sözleşmesinin feshedilmesineilişkin 11/03/2013 tarih ve 2013/36 sayılı işlemin;haklı fesih nedenlerinin oluşmadığı, okulyönetimi tarafından neden gösterilmeden verilençeşitli idari görevler alınarak mobbinguygulandığı, işlemin hukuki dayanağınınbulunmadığı iddialarıyla iptali ile iş akdinin feshinedeniyle yoksun kalınan parasal haklara karşılık olarak 122.705,00-TLalacağın 09.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
TRABZON İDARE MAHKEMESİ: 31.3.2014 gün veE:2013/490, K:2014/482 sayı ile, mahkemece ..."davacınınişlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarınİş Kanunu hükümlerine belirlenmesi gerektiğianlaşılmakla, davanın parasal hakları kısmıyönünden görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, davanın,sözleşmenin feshine ilişkin kısmı yönündenreddine, iş akdinin feshi nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarakarşılık olarak 122.705,00- TL alacağın 09.03.2013tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminikısmı yönünden ise davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, ödenmeyen 45 günlükücretinden şimdilik 500,00-TL ücretin tahsiline,müvekkilinin 2011-2012 güz yarı döneminde okuttuğu 184saat karşılığı saati 60,00-TL'den şimdilik100,00-TL ile 2011-2012 bahar döneminde okuttuğu 200 ders saatindenidari görevleri nedeni ile okutmak zorunda olduğu 84 saatindüşülmesi ile bakiye 116 saat ilave ders ücreti saatini60,00-TL'den şimdilik 100,00-TL olmak üzere, şimdilik toplam300,00-TL ders ücretinin tahsiline, 250,00-TL rektöryardımcılığı makam tazminatı ile 250,00-TLbölüm başkanlığı makam tazminatı olmaküzere şimdilik toplam 500,00-TL ücretinin tahsiline, son 8aylık ücreti tutarı 42.000-TL’nin UFE+TUFE toplamı%8,5'dan şimdilik 100,00-TL ücretinin tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
Trabzon 1. İş Mahkemesi: 31.12.2015 gün veE:2014/637, K:2015/496 sayı ile, "...Davanın KABULÜ ile;
Ücret alacağı talebinin KABULÜ ile, net 7.875,00TL'nin 500-TL'sine dava tarihi olan 06/08/2014 tarihinden, bakiye kısmınıslah tarihi olan 06/10/2015 tarihinden itibaren işleyecek vehesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıyaödenmesine,
Ek ders ücreti alacağı talebinin KABULÜ ile, net7.741,15 TL'nin 300 TL'sine davatarihi olan 06/08/2014 tarihinden, bakiyekısmın ıslah tarihi olan 06/10/2015 tarihinden itibarenişleyecek ve hesaplanacak vasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiliile davacıya ödenmesine,
-Makam tazminatı talebinin KABULÜ ile, net 8.556,14 TL'nin500 TL'sine dava tarihi olan 06/08/2014 tarihinden, bakiye kısmınıslah tarihi olan 06/1072015 tarihinden itibaren işleyecek vehesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıyaödenmesine,
-Yıllık zam farkı ücreti talebinin KABULU ile, net5.556,11 TL'nin 100 TL'sine dava tarihi olan 06/08/20T4 tarihinden, bakiyekısmın ıslah tarihi olan 06/10/2015 tarihinden itibarenişleyecek ve hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiliile davacıya ödenmesine..." karar vermiş, bu karardavalı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 4.12.2019 gün veE:2017/12966, K:2019/21732 sayı ile, somut uyuşmazlıkta;davacı, davalı Avrasya Üniversitesi ilekarşılıklı imzaladığı işsözleşmesi ile öğretim üyesi olarakçalışmakta iken iş sözleşmesinin feshedilmesinedeniyle ödenmeyen ücret, ek ders ücreti, makam tazminatı,ücret zammı farklarının tahsilini talep ettiği; budurumda ilke ve açıklamalar dikkate alındığındataraflar arasındaki uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğu; mahkemece“dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeniile usulden reddine” karar verilmesi gerekirkenuyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesininhatalı olduğu gerekçesiyle mahkeme kararınınbozulmasına karar vermiştir.
TRABZON l. İŞ MAHKEMESİ: 20.2.2020 gün ve E:2020/23,K:2020/117 sayı ile, taraflar arasındakiuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolduğundan, dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle HMK'nun 114/1-b ve 115/2 Maddesi uyarınca usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekiliidari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ veBilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan26.10.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdava dosyası ve adli yargı dosya aslının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve davacının talep ettiğiparasal haklarına ilişkin kısmı yönünden usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Avrasya Üniversitesi Mühendislik ve MimarlıkFakültesi Mimarlık Bölümünde profesör kadrosundagörev yapan davacı tarafından, sözleşmesinin11/03/2013 tarih ve 2013/36 sayılı işlemle feshedilmesisonucunda, iş akdinin feshi nedeniyle yoksun kalındığıileri sürülen parasal haklara karşılık olarak122.705,00-TL alacağın işleyecek yasal faiziyle birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Anayasanın “YükseköğretimKurumları” başlıklı 130. maddesinin birincifıkrasında, “Çağdaşeğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içindemilletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücüyetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalıçeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapmak,ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitlibirimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimselözerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunlakurulur.”; ikinci fıkrasında, “Kanunda gösterilenusul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamakşartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim vedenetimine tabi yükseköğretim kurumlarıkurulabilir.”; onuncu fıkrasında “Vakıflartarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali veidari konuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarınınsağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümleretabidir.” hükmüne yer verilmiş;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 5772sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemelergetiren Ek Madde 2'de, “Vakıflar; kazanç amacınayönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlardışında, akademik çalışmalar, öğretimelemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerindenbu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretimkurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birdenfazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknolojienstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonomininihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikliişgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleriçerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulukurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğinihaiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslekyüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesindegereksinim duyulması esastır."denilmiş; Ek Madde 5'de,“(Ek madde: 17/08/1983 - 2880/32 md.) (Değişikfıkra:28/12/1999-4498/1 md.) Vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetimorganı dışında en az yedi kişiden oluşan birmütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıfyönetim organı tarafından dört yıl içinseçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlamasıhariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en azüçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenimgörmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyelerikendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumununtüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileriYükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarakmütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet;vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğüölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretimkurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretimelemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarınıve görevden alınmalarını onaylar,yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamalarıizler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelikhükümlerine göre diğer görevleriyürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve kararalınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesihükmü uygulanır.” kuralına; aynı Yasadaki EkMadde 8'de ise, “(Ek madde: 17/08/1983-2880/32 md.) Vakıfçakurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar,Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibidüzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir.Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretimkurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerininaynıdır. Devlet Yükseköğretim kurumlarındaçalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluylabu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.”kuralına yer verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği’nin “Öğretim elemanları”başlıklı 23. maddesinde ise, “Öğretimelemanlarının seçimi, değerlendirilmesi,seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarlagörevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlüktekikanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıfyükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarıncayapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında,devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda arananşartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikleuygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretimelemanlarının atanmasında çalışma deneyiminesahip olması gözetilir.
Vakıf yükseköğretim kurumlarında görevalacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri içinöngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylıkve diğer özlük hakları bakımından ise 4857sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır.”kuralı yer almıştır.
Davalı Üniversitesite de anılan mevzuathükümleri çerçevesinde 2809sayılı“Yükseköğretim KurumlarıTeşkilatı Kanunu”nun Ek 53. maddesi ile vakıfyükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümleretabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip olarakkurulmuştur.
İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunanTürkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliğiidari yargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu TüzelKişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bunedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahipolmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğugibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altınaalınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahipolmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirkengüdülen amaç, yükseköğretiminçeşitli siyasal çevre ve baskı grupları iledüşünce kümelerinin etkisinin dışındatutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarınısağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurlarıolan yükseköğretim elemanlarının, görevleri,unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlükhaklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminataltına alınmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamuhizmetinde çalıştırdığıdavacının; statüsü, göreve alınması, hak veyetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamupersoneli olduğu açıktır.
Bununla birlikte, davacının sözleşmesinin feshineilişkin davalı işleminin idare hukuku anlamında bir idariişlem olduğunda kuşku bulunmamakla birlikte;davacınınsözleşmesinin feshedilmesi üzerineaçtığıişe iade davasında, Trabzon İdareMahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenmeyedevam edildiği, görev uyuşmazlığına konu edilendavanın ise; iş sözleşmesinin feshinden kaynaklanantazminat ve alacaklar olduğu görülmüştür.
Bu bağlamda, esasen; davacının sözleşmesininfeshine ilişkin idari işlemden kaynaklanan tazmin isteminin 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı" başlıklı 2. Maddesinin bfıkrasında belirtilen; “İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları”kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevliolduğundan; Trabzon 1. İdare Mahkemesinin 31.3.2014 gün veE:2013/490, K:2014/482 sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Trabzon1. İdare Mahkemesinin 31.3.2014 gün ve E:2013/490, K:2014/482sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.10.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Mehmet Birol
ÜSTÜN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Bilal
TUNÇ TOPUZ ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy