T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 452
KARAR NO: 2020 / 569
KARAR TR : 28.9.2020
ÖZET :Davacılar murisine ait taşınmaz üzerinde yapılanıslah imar planı uygulaması neticesindetaşınmazın ada ve parsel numaralarınındeğiştirildiği, düzenleme ortaklık payı kesintisisonucu hakkı olan alandan daha azının kendisineverildiğinden bahisle, kamulaştırmasız el atma bedelinindava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın,İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar:1- H. N. N.
2- S. Y.N.
Vekilleri: Av. B.K – D.P.A.
3- H.T.N.
Vekili : Av. B.K.
Davalı : İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekilleri : Av. N. A. Y. - O. A. - Av. E. E.
OL A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkillerinin murisinin, İzmir İli, Karşıyakaİlçesi, Turan Mahallesi, 2037 ada, 37 parselde kayıtlı484.885,25 m² yüzölçümlü taşınmazdan300/53010 hisse satın aldığını, hissenin 2.744,1m²'ye tekabül ettiğini, davalı tarafından anılantaşınmaz üzerinde ıslah-imar planı uygulamasıyapıldığını, uygulama sonucunda taşınmazın36917 ada, 8 parsel olarak değiştirildiğini, murise 300/803520hisse verildiğini, 960 m²'lik DOP kesintisi sonrasında 1.784m² verilmesi gerekirken, sadece 118 m²'lik yer verildiğini,1.666 m²'nin eksik olduğunu, müvekkillerinin mülkiyethakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, eksik 1.666m²'lik kısma ilişkin olarak şimdilik 10.000,00 TLkamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemleriyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıidare vekili, davanın idari yargı yerinde görülmesigerektiğini ileri sürerek görev itirazındabulunmuştur.
İZMİR11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: E:2016/477 sayılıdosyasında davanın idari yargı yerinde görülmesigereken tam yargı davasına konu olabilecek hususlardan olduğu,adli yargı yerlerinin görevli bulunmadığından bahisledava şartı yokluğundan dava dilekçesinin usulden reddinedair 15.2.2018 gün, K:2018/82 sayılı kararınakarşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerineİzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nce adli yargıgörevli olduğundan bahisle istinaf başvurusunun kabulüne,İzmir 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin söz konusu kararınınkaldırılmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmeküzere mahkemesine gönderilmesine 30.11.2018 tarihinde kesin olarakkarar verilmiştir.
İzmir11. Asliye Hukuk Mahkemesi E:2018/562 sayı ile kaydedilendosyasında 2.3.2020 günlü karar ile; davanın adliyargının görev alanında olduğundan bahisle davalıvekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalıvekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemli dilekçesi üzerine davadosyası Danıştay Başsavcılığınagönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: "... 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanunun 3290 sayılı Kanun iledeğişik 10. maddesinin (c) bendinde, 'İmar mevzuatınaaykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veyaözel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseliolabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasızarsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletinhüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeyebunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yenidendoğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapısahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerinemüstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına görevermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemidışında kalanların hisselerini 2942 sayılıKamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşinödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapusicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir.'hükmü yer almıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, 'İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları' idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden, davacılar tarafından,murislerinin Bayraklı İlçesi, Turan Mahallesi, 2037 ada, 37parsel sayılı taşınmazdan 300/53010 pay satınaldığı, 1987 yılında davalı belediyetarafından yapılan ıslah imar planı uygulaması sonucundataşınmazdaki paylarına karşılık Bayraklıİlçesi, Gümüşpala Mahallesi 36917 ada, 8 parselsayılı taşınmazın 300/803520 m2' lik hisseverildiği, taşınmazdaki 2744,1 m2 paylarındandüzenleme ortaklık payı kesildikten sonra 1784 m2 yer verilmesigerekirken sadece 118 m2'lik yer tahsis edildiği önesürülerek, gerçek paylarının değiştirildiğinintespiti ile eksik verildiği belirtilen miktarın bedelininödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı; davalı idare tarafından ise,davacıların taşınmazda sahip olduklarını önesürdükleri payın ve bu paya ilişkin taşınmazmiktarının hatalı olduğu, bölgede 1954yılından itibaren yapılan hisseli satışlarsırasında hisse oranlarında hatalaryapıldığı, bu konunun Tapu Kadastro GenelMüdürlüğü Müfettişlerince düzenlenenraporda da belirtildiği, anılan raporda belirtilen hisseoranları dikkate alınarak yapılan ıslah imar planıuygulamasının hukuka uygun olduğunun önesürüldüğü anlaşılmaktadır.
Olayda,uyuşmazlık, davacıların uygulama öncesinde hak sahibioldukları paya karşılık ıslah imar planıuygulaması sonucunda yapılan tahsisin 2981 sayılı Yasayauygun olup olmadığının ve bu işlem nedeniylezararlarının bulunup bulunmadığının tespitineilişkin olup, hatalı düzenlendiği belirtilen tapukayıtlarının düzeltilmesi de istenilmediğinden,uyuşmazlığın tazminata ilişkin kısmının2981 sayılı Yasa uyarınca tesis edilen parselasyonişleminden kaynaklandığı açıktır.
Budurumda, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlıbiçimde yapılan uygulama sonucunda uğranılan zararıntazminine ilişkin bulunan davanın bu bölümünün,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 -bmaddesinde yer alan 'İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları' kapsamında imarmevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargıyerince çözümlenmesi gerekmektedir. ..." şeklindekigerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesi uyarıncaolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın Mahkememizegönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, BurhanÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler: ŞükrüBOZER, Birol SONER, Suna TÜRE, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan28.9.2020günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; davalı İzmirBüyükşehir Belediye Başkanlığı vekilininanılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde Davalıvekilince başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davanın,davacılartarafından murisleri Ali Faruk Nişli'nin İzmir İli,Karşıyaka İlçesi, Turan Mahallesi, 2037 ada, 37 parseldekayıtlı 484.885,25 m² yüzölçümlütaşınmazdan 19.3.1955 tarihinde 300/53010 hisse satınaldığı, hissenin 2.744,1 m²'ye tekabül ettiği,davalı tarafından 1987 yılında anılantaşınmaz üzerinde ıslah-imar planı uygulamasıyapıldığı, uygulama sonucunda taşınmazın36917 ada, 8 parsel olarak değiştirildiği, murise 300/803520hisse verildiği, 960 m²'lik DOP kesintisi sonrasında 1.784m² verilmesi gerekirken, sadece 118 m²'lik yer verildiği, 1.666m²'nin eksik olduğu, müvekkillerinin mülkiyet hakkınınihlal edildiğinden bahisle, eksik kısma ilişkin olarak şimdilik10.000,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemleriyle açıldığıanlaşılmıştır.
3194sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesinde, "İmarhududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazilerimalikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın,birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya belediyelereait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya vere'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir"hükmü;
24.2.1984gün ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanun’un 22/5/1986 gün ve 3290 sayılıKanun’un 4. maddesi ile değişik 10. maddesinin (c) bendinde,"İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış,hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde,imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda,binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yolfazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındakiyerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellereayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseliiçinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanlarıdiğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyetiesaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescilişlemi dışında kalanların hisselerini 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecekbedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotektesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resenyetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastromüdürlüklerince de kullanılır.
Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisseüzerindeki temliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945tarih ve 4753, 19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil,uygulamayı durdurmaz. Bu gibi işlemlerde takyitler hisse sahibineisabet edecek müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılan işlemMedeni Kanunun 927 nci maddesine göre hak sahibine bildirilir. Islah imarplanı ile düzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yenisahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumunagöre düzenleme ortaklık payı alınabilir.
Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyonplanı, ıslah imar planı olabilecek nitelikte olduğubelediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirdeaynen kabul edilerek tescil edilir.
Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerler valiliğin talebi üzerine, belediyeveya özel idareler adına resen tapuya tescil edilir. Islah imarplanlarında genel bütçeye dahil dairelerinihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılanveya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlugörülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya oişe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarla geriverilir.
Islah imar planı yapılmış ve yapılacakbölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilenhazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızınaynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyeleredevredilir." hükmü;
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlığınıtaşıyan 2. maddesinin 1. fıkrasında "(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."hükmü yer almıştır.
Buna göre, uyuşmazlığın, davacılarınuygulama öncesinde hak sahibi oldukları belirtilen payakarşılık ıslah imar planı uygulaması sonucundayapılan tahsisin 2981 sayılı Kanun'a uygun olupolmadığının ve bu işlem nedeniylezararlarının bulunup bulunmadığının tespitineilişkin bulunduğu; hatalı düzenlendiği belirtilen tapukayıtlarının düzeltilmesinin dedava konusuyapılmadığıgözetildiğinde;uyuşmazlığın 2981 sayılıKanun uyarınca tesis edilen parselasyon işlemindenkaynaklandığı açıktır.
Bu durumda, idarece kamu gücü kullanılarak, re'sen vetek yanlı biçimde tesis edilen uygulama işlemlerindenkaynaklanan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-bmaddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları" kapsamında imarmevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargıyerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı İzmirBüyükşehir Belediye Başkanlığı vekilininyaptığı yargı yolu itirazının reddine ilişkinİzmir 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2.3.2020 tarihli ve E:2018/562sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle EDanıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı vekilinin yaptığı yargı yoluitirazının reddine ilişkin İzmir 11. Asliye HukukMahkemesi'nin 2.3.2020 tarihli ve E:2018/562 sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 28.9.2020 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Birol Suna
ÜSTÜN BOZER SONER TÜRE
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy