T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 422
KARAR NO: 2020 / 572
KARAR TR : 28.9.2020
ÖZET :Davacının Van Edremit Halk Eğitim Merkezi bünyesinde ustaöğretici olarak çalışmış olduğu, hakettiği kıdem tazminatı ödemelerininyapılmadığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 2.500,00-TL kıdem tazminatınınhak ettiği tarihten itibaren tarafına ödenmesi, yargılamagiderleri ve vekalet ücretinin davalı idareden tahsili istemiyleaçılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı :L. M.
Vekili :Av. G.Ü.
Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. M.B.
OL A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin Van Edremit Halk Eğitim Merkezi bünyesinde17.10.1988 - 24.4.2014 tarihleri arasında 1860165 sigorta sicilnumarası ile usta öğretici olarak görevyaptığı, toplam 5300 gün prim ve 20 yıl sigortalıolarak çalıştığı, 24.4.2014 tarihinde emekliyeayrıldığı, müvekkilinin kıdem tazminatıalmaya hak kazandığı, 1475 Sayılı Kanun'unyürürlükte olan 14. maddesinde belirtilen tümşartları sağladığı, ancak Edremit HalkEğitim Merkezi Müdürlüğü'neyaptığı başvuruların sonuçsuzkaldığı, hak ettiği kıdem tazminatıödemelerinin yapılmadığından bahisle, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.500,00-TLkıdem tazminatının hak edildiği tarihten itibarentarafına ödenmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinindavalıdan tahsili istemlerini belirterek adli yargı yerinde davaaçmıştır.
VAN1. İŞ MAHKEMESİ: E: 2014/781 sayılı dosyaüzerinden görülen davanın kabulüne dair verilen karar,temyiz kanun yolu başvurusu üzerine Yargıtay 22. HukukDairesi'nce davada idari yargının görevli olduğundanbahisle 12.12.2018 tarihinde bozulması üzerine E: 2019/101sayılı dosyasında görülen davada, "... Davaişçilik haklarından kaynaklı alacak ve tazminat talebineyöneliktir.
657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesinde“Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ileÜniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veyayaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlardaöğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halindeöğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğermemurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek dersgörevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerininsayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğerhususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararıile tespit olunur," hükümleri yer almaktadır.
Bumaddeye istinaden çıkarılan, T.C. Milli EğitimBakanlığı kurumlarında sözleşmeli veya ek dersgörevi ile görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilerhakkında Yönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman veUsta Öğreticilerin 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89 uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğekonulan T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen veYöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslardabelirtilen miktarda ek ders görevi verilebileceği belirtilmiştir.
Görevkonusu kamu düzenine ilişkin olup, Mahkemece kendiliğindendikkate alınmalıdır.
İşmahkemelerinin görev alanını hakim, tarafların iddia vesavunmalarına göre değil, yasal düzenlemeleri esas alarakbelrileyecektir.
Kararverildiği tarihte yürürlükte bulunan 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir.
Davacınınsosyal güvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacınındosya içeriğinde bulunan 25.10.2013 tarihli ve kurs açma vegörevlendirme onayı konulu yazıya istinaden İlçeMilli Eğitim Müdürlüğü onayı ilegörevlendirildiği görülmektedir. Davacı iledavalı arasında iş sözleşmesi bulunmamaktadır.Taraflar arasındaki ilişki statü hukukundan kaynaklanmakta olup,4857 sayılı Kanun kapsamına giren bir işsözleşmesi bulunmadığındanidariyargıgörevlidir.
Tümbu nedenlerle davanın dava şartı yokluğundan reddine..." dair 3.4.2019 gün, K:2019/159 sayılı kararınakarşı temyiz kanun yoluna başvurulması üzerineYargıtay 22. Hukuk Dairesi'nce, hükmün onanmasına 13.6.2019tarihinde karar verilmiş ve hüküm aynı tarihtekesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA23. İDARE MAHKEMESİ: E: 2019/2237 sayılıdosyasında, "... davacıyla idare arasındaki ilişkininbir iş ilişkisi olduğu, talep edilen tazminatlarınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklar olduğu anlaşılmaktaolup, yukarıda anılan düzenlemeler uyarıncauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin (iş mahkemelerinin) görevli olduğu sonucunavarılmaktadır.
NitekimUyuşmazlıkMahkemesinin 28.05.2018 tarihli ve E:2018/328, K:2018/345sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle Mahkememizin görevsizliğine, Mahkememiz ile Van 1.İş Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlığının giderilmesi ve görevli yargıyerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiuyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadardosya hakkındaki incelemenin ertelenmesine ..." 20.12.2019günü karar vermiş, Mahkememize intikal eden başvuru9.7.2020 tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Birol SONER, Suna TÜRE, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan28.9.2020günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıdeğerlendirildiğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının Van Edremit Halk Eğitim Merkezi bünyesinde ustaöğretici olarak çalışmış olduğu, hakettiği kıdem tazminatı ödemelerininyapılmadığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 2.500,00-TL kıdem tazminatınıhak ettiği tarihten itibaren tarafına ödenmesi, yargılamagiderleri ve vekalet ücretinin davalı idareden tahsili talepleriyleaçılmıştır.
506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…" denilmiş, aynı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"Başlıklı 134. maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür"hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı Kanunhükümleri 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79. madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde "Bu kanunda aksine hüküm bulunmayanhallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür" denilmiştir.
Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan "İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi" hususuna Kanunun 8. maddesi ve devamında, kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğertaraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren, 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde,
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."denilmiş,
"Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde;
"(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayananişçi veya işveren alacağı ve tazminatı ileişe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev"başlıklı 5. maddesinde;
"(1) İş mahkemeleri;
a)5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b)İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c)Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"denilmiştir.
AynıKanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde;
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2)Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3)Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla işmahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler,iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4)İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Somutolayda, davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Ankara 23. İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulüile Van 1. İş Mahkemesi'nce verilen 3.4.2019 gün ve E:2019/101,K:2019/159sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 23.İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Van 1. İşMahkemesi'nce verilen 3.4.2019 gün ve E:2019/101,K:2019/159sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.9.2020 gününde Üye Suna TÜRE'nin KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Birol Suna
ÜSTÜN BOZER SONER TÜRE
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 47. maddesindeyer alan, “Örgün ve yaygın eğitim kurumlarındave hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarındauzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarakgörevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göreuzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacakşartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespitedilir.” hükmü uyarıca çıkarılan; MilliEğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeliveya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve UstaÖğreticiler Hakkında Yönetmeliğin, 5. maddesinde; ”Uzmanve Usta Öğreticiler aşağıdaki şekillerdegörevlendirilirler.
1-Geçici personel olarak: Geçici personel olarakgörevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacaksözleşme esasları 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 15/05/1975 gün ve 1897 sayılı Kanunun 1 inci maddesiile değiştirilen 4 üncü maddesine göreBakanlıkça hazırlanır.
2-(Değişik; 29.08.2009/27334 RG) Ek ders göreviverilmesi yoluyla:
4 . maddede belirtilen esaslara göre ek ders görevi verilmesiyoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca01/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ileyürürlüğe konulan Millî Eğitim BakanlığıYönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerineİlişkin Kararda belirtilen miktarda ek ders göreviverilebilir."düzenlemesinin yer aldığı;
Anılan Yönetmeliğin muhtelif maddeleriyle, bugörevlilerin; göreve alınmaları ve görevlerininsonlandırılması, çalışma süresi,çalışma saati, bu kapsamda çalışanlarınnitelikleri, sorumlulukları çalışmakoşullarının, yapılacak ödemelerin kamu idaresinceönceden düzenlendiği;
Milli Eğitim Bakanlığı kurumlarında,sözleşmeli veya ek ders görevi ile usta öğreticileringörev yapabileceği, bunların çalımakoşullarının statü hukuku içindedüzenlendiği, idarenin göreve alma ve görevisonlandırma gibi konularda üstün yetkilerinin bulunduğugörülmektedir.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1.maddesinde; İş Kanununa göre işçi sayılankimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdindenveya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarındandoğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümyeri iş mahkemeleri olduğu kurala bağlanmıştır.
Van Edremit Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde usta öğretici olarak görevyaparak emekli olan davacı tarafından, kıdem tazminatıödenmesi istemiyle adli yargı yerinde açılan davanıngörev yönünden reddi üzerine, idari yargı yerindeaçılan davada: “ davacı ile idare arasındaki ilişkininbir iş ilişkisi olduğu, talep edilen tazminatlarınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklar olduğuanlaşılmakla uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği anlaşılmaktadır.
Davacının statü hukukuna tabi olduğu,görevlendirmesinin iş sözleşmesi, başka birdeyişle işçi-işveren ilişkisi olaraknitelenemeyeceği Sosyal Güvenlik Hukuku açısındanprimlerin Sosyal Güvenlik Kurumu’nca ödenmesi,davacının özel hukuk kapsamında sözleşme ileçalıştığım göstermiyeceği ücret,çalışma saati, süreleri ve benzeri bir çokesaslı çalışma koşulunun statü hukukuiçinde önceden düzenlendiği ve idareye üstünyetkiler tanınması karşısında;
Davanın görüm ve çözümününidari yargıya ait bulunduğu oyu ile davanınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu ve adli yargı yerinin görevsizlik kararınınkaldırılması yolunda verilen karara katılmıyorum.28.09.2020
ÜYE
Suna TÜRE
Full & Egal Universal Law Academy