T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 420
KARAR NO: 2020 / 565
KARAR TR : 28.9.2020
ÖZET :Satın aldığı aracın motor şasi numarasındadeğişiklik yapılmış olduğunun belirlendiği,davalı idarenin kusuru nedeniyle zarara uğradığındanbahisle belirtilen zararın, 19.9.2019 tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı :A. Ç.
Vekili : Av. K. C.
Davalı : Konya Valiliği
Vekili : Av. E. B.
OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 6.2.2018tarihinde satın aldığı 42... 78 plakalıaracının motor şasi numarasında değişiklikyapılmış olduğunun belirlendiği, emniyetin tescilişlemi yaparken belgelerin doğruluğunu araştırmakzorunda olduğu, davalı idarenin kusuru nedeniyle 38.500 TL zararauğradığından bahisle belirtilen zararın, davalıidarenin -kusuru olmadığı yönündeki- cevap tarihi olan19.9.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemleriyle idari yargı yerindedava açmıştır.
Davalıidare vekili verdiği savunma dilekçesinde;uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesigerektiği görüşüyle davanın görevyönünden reddi gerektiğini savunmuştur.
KONYA1. İDARE MAHKEMESİ: 3.3.2020 gün, E:2019/1182sayılı kararında, "... davada, davacının iddiaettiği zararın bir kamu kurumu olan ve kamu gücüotoritesine bağlı olarak idari işlemler tesis eden davalıidarece tesis edildiği, dolayısıyla iddia edilen zararın biridari işlemden kaynaklandığı, hâl böyle oluncada mezkur idari işlemden kaynaklanan zararın tazmini istemiyleaçılan iş bu davanınbir tam yargı davasıolması hasebiyle İdare Mahkemesinin görevinde olduğusonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davalı idarenin görev itirazının reddine,uyuşmazlığı çözümlemeye mahkememizingörevli olduğuna, ..." şeklindeki gerekçe iledavalı idarenin görev itirazının reddine kararvermiştir.
Davalıidare tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; "... Bilindiği gibi,Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem veişlemlerine karşı yargı yolunun açıkolduğu, aynı maddenin son fıkrasında ise idarenin kendieylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kuralına yer verilmiş; 129/5.maddesinde, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerinikullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminatdavalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunungösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idarealeyhine açılabileceğine işaret edilmiş; 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 13. maddesinde de,kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarakuğradıkları zararlardan dolayı, bu görevleri yerinegetiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine davaaçacakları ve kurumun genel hükümlere göre sorumlupersonele rücu hakkının saklı olduğu hükmebağlanmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 'İdariDava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı'kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır.
Öteyandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 'Emniyet GenelMüdürlüğünün, merkez, bölge, il veilçe trafik kuruluşları, görev ve yetkileri'başlıklı 5. maddesinin 'kuruluş' başlıkla (a) altbendinde, araçlara ve sürücülere ilişkinişlemleri yapmak, plaka ve belgelerini vermek ve bu amaca yönelikhizmetleri yürütmek üzere her ilde ve gerekli görülenilçelerde tescil şube veya büroları kurulacağıbelirtilmiş; aynı maddenin 'görev ve yetkiler' altbaşlıklı (b) bendinin 7. fıkrasında'Araçların tescil işlemlerini yaparak belge veplakalarını vermek', 8. fıkrasında 'Ülkeçapında taşıtların ve sürücülerinsicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukukîdeğişiklikleri işlemek, işlettirmek, istatistikselbilgileri toplamak ve değerlendirmek' görevleri, oluşturulacakbu şube ve bürolara bırakılmıştır.
2918sayılı Kanunun 'Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar'başlıklı 22. maddesinde, 1. fıkrada bentler halindesayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescileyönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğüveya bağlı trafik tescil kuruluşlarıncayapılacağı, Emniyet GenelMüdürlüğünün ilk tescili yapılacakaraçların tesciline esas teşkil edecek işlemlerielektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı;'Araçların muayenesi' başlıklı 34. maddesine, trafiğeçıkarılacak motorlu araçların teknik şartlarauyup uymadığının belirli zamanlarda muayene edilerek tespitedileceği, motorlu araçların muayenelerinin, yönetmeliktebelirtilen süreler içinde yaptırılmasınınzorunlu olduğu; 'Muayeneye yetkili kuruluşlar' başlıklı35. maddesinde ise, araçların muayenelerinin UlaştırmaBakanlığına ait muayene istasyonlarında veya buBakanlık tarafından işletme yetki belgesi ile yetki verilmesihalinde ise, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere aitmuayene istasyonlarında yapılacağı, yetki verilengerçek veya tüzel kişilerin, bu yetkileriniUlaştırma Bakanlığının onayı ile altişleticilere aynı standartları sağlamak koşulu iledevredebilecekleri, bu devrin, yetki verilen gerçek ve tüzelkişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı,bu istasyonların yönetmelikler doğrultusunda aranan nitelik veşartlara uygunluğunun saptanması sonucunda işletmebelgesinin Ulaştırma Bakanlığı tarafındanverileceği düzenlenmiştir.
Bu düzenlemeler kapsamında dava konusuolay ele alındığında, davaya konu aracın, orijinalşasi numarasının yer aldığı motor bloğununbaşka bir araçtan nakledilmek suretiyledeğiştirildiğinin anlaşıldığı,aracın tescil ve muayene işlemlerinin 2918 sayılı Kanunhükümlerine aykırı şekilde yapıldığı,söz konusu aracı alan davacının bu nedenle maddi zararauğradığını iddia ederek zararını olayda kusurubulunan davalı idareden tazmin etmek için eldeki davayıaçtığı anlaşılmıştır. Buaçıklamalar ışığında, kanunun veyönetmeliğin emredici hükümlerine aykırışekilde gerçekleştirilen işlemler nedeni ileuğranıldığı ileri sürülen zararıntazmini istemi ile açılan davada, yine aynı kanunungöreve ilişkin düzenlemesinin dikkate alınması vegörevli yargı yerinin bu kapsamda belirlenmesi gerekmektedir.
Bilindiğigibi, 2918 sayılı Kanunun 6099 sayılı Kanunun 14.Maddesiyle değişik 110. maddesinde, 'İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafık kazalarında da buKanun hükümleri uygulanır. /... ' denilmek sureti ile 2918sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan zararlarıntazmini istemi ile açılacak sorumluluk davalarında adliyargı yerlerinin görevli olacağı açıkçabelirtilmiştir.
Herne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet vereneylemler, kamu görevlilerinin kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetinkötü işlemesi kapsamında değerlendirilebileceknitelikte eylemler ise de, davaya konu zarardan doğan sorumluluğun2918 sayılı Kanunda düzenlenen araçların tescilineve muayenesine ilişkin hükümlere aykırı hareketedilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918sayılı Kanundan kaynaklanan sorumluluk davalarının adliyargı yerinde çözümleneceğininaçıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idareesaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyendiğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle kamugörevlilerinin eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konuuyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiğisonucuna varılmıştır.
UyuşmazlıkMahkemesinin 08/07/2019 tarihli ve E.-K.2019/220-471 sayılıkararında da bu tür davaların görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın daözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği düşünülmektedir...." şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanunun 10ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vererek 6.5.2020 gün ve 2020/44349sayılı görüş yazısı ile Mahkememize müracaatetmiş, başvuru 14.5.2020 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ünBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Birol SONER, Suna TÜRE, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan28.9.2020günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Kanunun10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;satın aldığı aracın motor şasi numarasındadeğişiklik yapılmış olduğunun belirlendiği,davalı idarenin kusuru nedeniyle 38.500 TL zararauğradığından bahisle belirtilen zararın, davalıidarenin 19.9.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun"Emniyet Genel Müdürlüğünün, merkez,bölge, il ve ilçe trafik kuruluşları, görev veyetkileri" başlıklı 5. maddesinin "kuruluş"başlıkla a alt bendinde; "(Değişik: 17/10/1996 -4199/3 md.) Bu Kanunla, Emniyet Genel Müdürlüğüneverilen görevler, Emniyet Genel Müdürlüğünebağlı olarak kurulan Trafik HizmetleriBaşkanlığınca yürütülür. TrafikHizmetleri Başkanlığı, Emniyet Genel MüdürYardımcısı tarafından yürütülür.Emniyet Genel Müdürlüğünün merkez bölge, ilve ilçe trafik zabıta kuruluşları Trafik HizmetleriBaşkanlığına bağlı olarak çalışır.
Araçlara ve sürücülere ait işlemleri yapmak,plaka ve belgelerini vermek ve bu amaca yönelik hizmetleriyürütmek üzere her ilde ve gerekli görülenilçelerde tescil şube veya büroları kurulur.
Tescil şube veya bürolarında emniyet hizmetlerisınıfı personelinden ayrı olarak teşkilat vekadrolarında gösterilen sayıda genel idare ve teknik hizmetlersınıfında personel ile sözleşmeli personelçalıştırılabilir." denilmek sureti ilearaçlara ve sürücülere ilişkin işlemleriyapmak, plaka ve belgelerini vermek ve bu amaca yönelik hizmetleriyürütmek üzere her ilde ve gerekli görülenilçelerde tescil şube veya büroları kurulacağıbelirtilmiş;
Aynı maddenin "görev ve yetkiler" altbaşlıklı b bendinin 7. fıkrasında"Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarınıvermek", 8. fıkrasında "(Değişik:25/6/2010-6001/35 md.) Ülke çapında taşıtlarınve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknikve hukukî değişiklikleri işlemek, işlettirmek,istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek” görevlerioluşturulacak bu şube ve bürolarabırakılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun"Araçların satış, devir ve tescili ile buişlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20.maddesinde,
"Tescilsüreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ileilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1.(Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tesciliyapılacak olan araçların satın alma veyagümrükten çekme tarihinden itibaren üç ayiçinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesihâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgilitrafik tescil kuruluşuna veya Emniyet GenelMüdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veyakuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzelkişilerine başvurmak,
2.(Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veyasilinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmeliktebelirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
Zorundadırlar.
b)Araçların giriş işlemlerini yapan gümrükidareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyanettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.
c)Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine,hurdaya çıkarılmasına veya araçta,yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadargeçerli sayılır.
d)(Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçlarınher çeşit satış ve devirleri, satış ve devriyapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi,gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezasıborcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıtüzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcıherhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araçsahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescilkayıtları esas alınarak noterler tarafındanyapılır. Noterler tarafından yapılmayan herçeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzereüç işgünü içerisinde ilgili trafik tescilkuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birliktealıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmişsayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleriuyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikinvergi mükellefiyeti başlar.
Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterlertarafından yeni malik adına bir ay süreyle geçerlitescile ilişkin geçici belge düzenlenir.
197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alansorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılanmaddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamdayaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye,elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelirİdaresi Başkanlığı ve Emniyet GenelMüdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış,devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesiiçin gerekli elektronik veri akışını sağlarlar.Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemlersırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirdeTürk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarıncacezalandırılırlar.
Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren biraylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veyaEmniyet Genel Müdürlüğünün uygungördüğü kamu kurum veya kuruluşlarıtarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek eldenveya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesininbir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumlulukyüklenemez.
Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri hertürlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenenkâğıtlar damga vergisi ve değerli kâğıtbedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malikadına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerlikâğıtların bedelleri, satış ve deviresnasında noterler tarafından tahsil edilir ve 1512 sayılıNoterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir.Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veyaaidat ödenmez.
1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenenücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin hertürlü işlem karşılığında toplam 20Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusuücret, her takvim yılı başından geçerli olmaküzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının oyıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarıncatespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranındaartırılması suretiyle hesaplanır.
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle;icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri,milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum vekuruluşları tarafından satışı yapılanaraçların satış tutanağının birörneği aracın kayıtlı olduğu trafik tescilkuruluşlarına üç işgünü içerisindegönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgelerisağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisindeadlarına tescil belgesi almak zorundadırlar.Alıcıların tescil belgesi almak için süresindebaşvurmamaları halinde bu araçlarıalıcıları adına re’sen kayıt ve tescil ettirmeyeEmniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarıbelirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıklarıyetkilidir.
e) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satınalıp, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1)numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafıhükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayanalıcılara 130 Türk Lirası, (d) bendi hükümlerineuymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000 TürkLirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğeçıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadartrafikten men edilir." denilmek sureti ile ülkeye gümrükkanalı ile giriş yapan araçların ilk tescilişlemlerinin araç sahiplerinin gümrüktengeçişi yapılan araçların tescili içingümrükten çekme tarihinden itibaren üç ayiçinde tescili için; ilgili trafik tescil kuruluşuna veyaEmniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceğikamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuktüzel kişilerine başvurmaları gerektiği, busırada araçların giriş işlemlerini yapangümrük idarelerinin bu durumu 15 gün içinde araçsahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekleyükümlü oldukları, tescil edilmişaraçların her çeşit satış ve devirlerinin,satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlutaşıtlar vergisinin, gecikme faizinin, gecikme zammının,vergi cezası ve trafik idari para cezası borcubulunmadığının tespit edilmesi ve taşıtüzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcıherhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araçsahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescilkayıtları esas alınarak noterler tarafındanyapılacağı ve araç satın alıp, bu maddeninbirinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendineuymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafı hükümlerinegöre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara130 Türk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlereise her bir işlem için 1.000 Türk Lirası idari paracezası verileceği ve tescil yapılmadan trafiğeçıkarılan araçların tescil yapılıncayakadar trafikten men edileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun "Belge ve plaka vermeye yetkilikuruluşlar:" başlıklı 22. maddesinde;
"Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk SilahlıKuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitlianlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunankuruluşlara ait araçların tescilleri Türk SilahlıKuvvetlerince,
b) Raylı sistemle çalışan araçlarıntescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğukuruluşlarca,
c) İş makinesi türünden araçlarıntescilleri;
1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgilikuruluşlarınca,
2. (Değişik: 17/10/1996 - 4199/10 md.) Özel veyatüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlarziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanlarındışında kalan ve sanayi, bayındırlık vediğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesioldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, İl TrafikKomisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuztaşıtlardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyelerce,
Yapılır, belge ve plakaları verilir.
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/57 md.) Birinci fıkradasayılanlar dışında kalan bütünaraçların tescilleri, araca ait belgelerin düzenlenmesi,kişiselleştirilmesi, kişiselleştirilen belgelerinbasımı ve ilgililerine elden veya posta aracılığıile teslimi işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğüveya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır.Emniyet Genel Müdürlüğü; ilk tescili yapılacakaraçların tesciline esas teşkil edecek işlemlerielektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapmak üzere,elektronik ortamda oluşturduğu bir ay süre ile geçerlitescile ilişkin geçici belgeyi basmak ve araç sahibinevermek üzere kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veyaözel hukuk tüzel kişilerini yetkilendirebilir. Yetkilendirilenbu gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri,yapacakları işlemleri aralarında düzenleyecekleri protokolçerçevesinde başka gerçek veya özel hukuktüzel kişilerine de yaptırabilirler. Araca ait kişiselleştirilenbelgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta yoluyla teslimi, EmniyetGenel Müdürlüğü tarafından belirlenen kamu kurumveya kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine deyaptırılabilir. Bu işlemlerin yapılmasına dair usul veesaslar yönetmelikte belirlenir.
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescil belgesinin bir ay içindeteslim edilememesi hâlinde, buna ilişkin olarak araç sahibinesorumluluk yüklenemez.
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/57 md.) Genel hükümlerdenkaynaklanan sorumlulukları saklı kalmak üzere, ikinci fıkrahükmüne göre yetkilendirilmiş gerçek veya özelhukuk tüzel kişilerine, belirlenen usul ve esaslara aykırıhareket etmeleri halinde tespitin yapıldığı yerinmülki amiri veya bu konu ile ilgili olarak yetkilendireceği trafiktescil birim amiri tarafından on bin Türk Lirası idarîpara cezası verilir.
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescile ilişkingeçici belge, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunununuygulanmasında resmî belge sayılır" denilmek sureti1. fıkrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalanaraçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet GenelMüdürlüğü veya bağlı trafik tescilkuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet GenelMüdürlüğünün ilk tescili yapılacakaraçların tesciline esas teşkil edecek işlemlerielektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağıdüzenlenmiştir.
Davanın açıldığı tarihte yürürlüktebulunan 1.5.2010 gün ve 27568 sayılı Resmi Gazete'deyayınlanan yönetmelikle değişik 18.7.1997 tarih ve 23053sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarakyürürlüğe giren Karayolları TrafikYönetmeliği’nin "Yeni Kayıt"başlıklı 31. maddesinde;
"(Değişik:RG-9/9/2011-28049)
Tescilizorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların tescilişlemleri; aracın satın alınma veya gümrüktençekilme tarihinden itibaren üç ay içinde araçsahibinin ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet GenelMüdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veyakuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzelkişilerine müracaat etmeleri suretiyle yapılır.
(Değişik ikinci fıkra:RG-19/2/2014-28918) Tescilişleminin yapılabilmesi için sahiplik belgesi, uygunlukbelgesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ve özeltüketim vergisi ödeme belgesinin aslının ibraz edilmesizorunludur. Ancak bu belgelere ait bilgilerin Emniyet GenelMüdürlüğünce ilgili kamu kurum veya kuruluşlarıile gerçek veya diğer özel hukuk tüzel kişilerininelektronik verileri üzerinden alınabilmesi veya teyidi halinde, ibrazzorunluluğu aranmayabilir.
Tescile tabi ve Türkiye’de tescil edilecek olanaraçları imal veya ithal edenler; bu araçların uygunlukbelgesi bilgileri ile Emniyet Genel Müdürlüğüncegerekli görülen diğer bilgilerini, güvenli elektronik imzakullanarak Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindekibilgi sistemine elektronik ortamda kaydetmek zorundadırlar. Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenecek tarihten itibaren bilgisistemine kayıtlı olmayan araçların tescil işlemiyapılmaz.
İthalatçı veya imalatçı tarafındanEmniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki bilgisistemine elektronik ortamda kaydedilen araçların, tesciledileceği safhaya kadar el değiştirmesi veya üzerindetadilat yapılması halinde, bu değişikliklerin bilgi sistemineişlenmesi amacıyla bildirim zorunluluğu getirmeye ve buşekilde yapılacak bildirimlerin usul ve esaslarını tespitetmeye, Maliye Bakanlığınıngörüşünü almak suretiyle Emniyet GenelMüdürlüğü yetkilidir.
Araç imal veya ithalatçıları, kamu kurum veyakuruluşları ile gerçek veya özel hukuk kişileri,içeriği Emniyet Genel Müdürlüğütarafından belirlenerek bilgi sisteminde oluşturulantaahhütnameleri güvenli elektronik imzaları ileimzalamaları halinde yetkilendirilmiş sayılırlar. Bunailişkin diğer usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünün resmi internet sitesindeyayımlanır.
Emniyet Genel Müdürlüğü; ilk tesciliyapılacak araçların tesciline esas teşkil edecekişlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapmaküzere, elektronik ortamda oluşturduğu bir ay süreylegeçerli Ek-46’daki tescile ilişkin geçici belgeyibasmak ve araç sahibine vermek üzere kamu kurum veyakuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzelkişilerini, belirleyeceği usul ve esaslar doğrultusundayetkilendirebilir. Yetkilendirilen gerçek veya özel hukuktüzel kişileri, yapacakları işlemleri, kendiaralarında noterde düzenleyecekleri protokolçerçevesinde başka gerçek veya özel hukuktüzel kişilerine de yaptırabilirler. Düzenlenenprotokolün bir nüshası Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir. Elektronik ortamdagönderilmesi halinde, protokol ayrıca yazılı olarakgönderilmez.
Emniyet Genel Müdürlüğünce yetkilendirilengerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin,yapacakları işlemler için başka gerçek veyaözel hukuk tüzel kişilerine yetki vermeleri halinde, yetkiverilecek gerçek veya tüzel kişinin oda sicil kaydı(ticaret odası, sanayi ve ticaret odası, ilgili esnaf odası vebenzeri) ve vergi kaydının bulunması gerekir. Ayrıca, yetkiverilecek kişinin gerçek kişi olması halinde ilgili kişinin,tüzel kişilik olması halinde ise, şirketi temsile yetkiliolan kişi ile bilgi sistemi üzerinde işlem yapmaya yetkiverecekleri kişinin; malvarlığına, topluma, kamugüvenliğine, kamunun sağlığına, kamubarışına, ulaşım araçları veya sabitplatforma, genel ahlaka, millete ve devlete, devletin güvenliğine,anayasal düzen ve bu düzenin işleyişine karşısuçlardan hüküm giymemiş olmaları şarttır.Buna ilişkin diğer usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünün resmi internet sitesindeyayımlanır.
Tescil işlemlerinde; gerçek kişiler için KimlikPaylaşımı Sisteminde yer alan yerleşim yeri adresi,yerleşim yeri adresi yurtdışında olan Türkvatandaşlarının Kimlik Paylaşımı Sisteminde yeralan diğer adresi, tüzel kişiler için ise ticaret sicilgazetesi, tüzük veya diğer resmi kayıt belgelerindebelirtilen adresi esas alınır. Yabancılar için tescileesas adres bilgisi ise Emniyet Genel Müdürlüğüncebelirlenir.
Tescil edilen her araca, sahibinin tescile esas adresininbulunduğu yerdeki trafik tescil kuruluşunun il kodu, harf ve rakamgrubunu içeren bir tescil plakası tahsis edilir. Kamu kurum veyakuruluşlarınca finansal kiralama yoluyla kiralanan ve ilk defatescili yapılacak araçlara, kiracının tescile esasadresinin bulunduğu yerdeki trafik tescil kuruluşunun il kodu, harfve rakam grubunu içeren tescil plakası da tahsis edilebilir.
23/9/2004 tarihli ve 25592 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanan Araç Muayene İstasyonlarınınAçılması, İşletilmesi ve Araç MuayenesiHakkında Yönetmelikte belirtilen ilk muayene süresini geçirmişaraçlar, bir aylık muayene süresi verilmek suretiyle tesciledilir.
Tescil müracaatının;
a) Trafik tescil kuruluşlarına yapılması halinde;
1) Tescil işlemi, araç sahibinin tescile esas adresininbulunduğu yerdeki trafik tescil şube veya bürosunda yapılır.
2) (Değişik:RG-19/2/2014-28918) Araçların ilktescilleri, ibrazı mecburi belgelerin gösterilerek üzerindekibilgilerin tam, okunaklı, örneğine uygun olarakdoldurulmuş, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan “AraçTrafik Tescil Müracaat ve İşlem Formu” (ek-1) veyaişlemi yapan trafik tescil kuruluşunca elektronik ortamdadüzenlenen araç tescil işlem formlarının (ek-43/A,ek-43/B) trafik tescil şube veya bürolarında yetkili memurunönünde imzalanması suretiyle yapılır.
3) Araç sahibince beyan edilen bilgilerden araca ait olanlaribraz edilen belgelerle, kişiye ait olanlar ise nüfus hüviyetcüzdanı ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri GenelMüdürlüğü Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi kayıtlarındankarşılaştırılarak yetkili memurca tasdik edilir.
4) Araca ait ibraz edilen belgelere "............... plakayatescil yapılmıştır" kaşesi vurulur ve bubelgelerden gerekli görülenler muhafaza edilmek üzerearaç sahibine iade edilir.
5) Araca ve tesciline dair bilgiler Emniyet GenelMüdürlüğünce elektronik ortamda tutulur. Ayrıca,tescile dair müracaat formları (Ek-1, Ek-43/A-B) ve gereklidiğer belgelerin saklanacağı dosya oluşturularak, tescilplaka numarasına göre arşivlenir. Araç dosyasınakonulacak belgeler Emniyet Genel Müdürlüğüncebelirlenir.
6) Tescili yapılan araçların tescille birlikteaynı anda trafikten çekilmesi talebinde bulunulması halinde,öncelikle tescil işlemi yapılır, ancak motorlu araçtrafik belgesi düzenlenmez ve tescil plakası bastırılmaz.Tescil işlemini takiben 41 inci madde hükümleridoğrultusunda trafikten çekme işlemi yapılır.
b) Emniyet Genel Müdürlüğü tarafındanyetkilendirilen kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veyaözel hukuk tüzel kişilerine yapılması halinde;
1) Yetki verilenler, satışı yapılan aracıntescili amacıyla, araca ve sahibine ait bilgiler ile gerekligörülen diğer bilgileri, Emniyet GenelMüdürlüğü bünyesindeki bilgi sisteminegüvenli elektronik imzalı olarak bildirirler.
2) Bu bildirim üzerine, aracın tescilinde herhangi birsakınca olmadığının anlaşılması halindetescil işlemi elektronik ortamda gerçekleştirilir.
3) Tescil işleminin gerçekleşmesiyle birlikte EmniyetGenel Müdürlüğünce elektronik ortamda bir aysüreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge ve plakabasım talep belgesi oluşturulur. Belgeler, tescil bildirimindebulunanlarca iki suret olarak basılır. Belgelere kaşe veyamühür basılarak yetkilendirilen kişi tarafındanimzalanır. Belgelerin birer sureti araç sahibine verilir, birersureti ise, diğer belgelerle birlikte beş yıl süreylemuhafaza edilir.
4) Araç sahibi adına yapılacak tescil nedeniyledüzenlenmesi gereken değerli kâğıtlarınbedelleri,yetki verilenlerce tahsil edilebilir. Buna dair usul ve esaslarMaliye Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüncebelirlenir.
5) Araç tescil belgesi ve motorlu araç trafik belgesininbir ay içerisinde teslim edilememesi halinde, araç sahibinesorumluluk yüklenemez.
6) Araç tescil belgesinin araç sahibine teslim edilmesiile birlikte tescile ilişkin geçici belge hükümsüzsayılır.
7) Araç imal veya ithal edenler ile tescile ilişkingeçici belgeyi basmak ve araç sahibine vermek üzereyetkilendirilen gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin,araçların tesciline ilişkin olarak yapacaklarıişlemler, müracaat sırasında ibraz edilmesi zorunlubelgeler,tescile ilişkin geçici belgenin basılmasına vearaç sahiplerine teslim edilmesine ilişkin usul ve esaslar ilemuhafaza edilmesi gereken belgeler Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir.
8) Yetkilendirilen gerçek veya özel hukuk tüzelkişileri, yapacakları işlemleri, aralarındayapacakları protokol çerçevesinde başka gerçekveya özel hukuk tüzel kişilerine yaptırmaları halinde;muhafaza edilmesi gereken belgeler protokolün taraflarınca beşyıl süreyle muhafaza edilmek üzere yeterli sayıdadüzenlenir.
(Değişik onikinci fıkra:RG-19/2/2014-28918) EmniyetGenel Müdürlüğü, araç imal veya ithal edenlerile yetki verilenler tarafından araç tesciline ilişkinyapılacak işlemlerle ilgili düzenleme yapmaya, zorunlulukgetirmeye ve yapılan işlemlerin, belirlenen usul ve esaslara uygunolarak yapılıp yapılmadığını denetlemeyeyetkilidir." denilmek sureti ile, ilk kaydı yapılacakaraçlara ilişkin usuli prosedür ayrıcadüzenlenmiş, bu maddede de tescil işlemlerinin 2918sayılı Kanun’un 5. maddesi gereğince oluşturulacaktrafik tescil şube ve büroları aracılığıylagerçekleştirileceği bir kez daha ortaya konulmuştur.
Bu açıklamalarışığında, kanunun ve yönetmeliğin emredicihükümlerine aykırı şekilde işlemlergerçekleştirildiğinden bahisle uğranıldığıileri sürülen zararın tazmini istemi ile açılandavada, 2918 sayılı Kanun'un göreve ilişkindüzenlemesinin dikkate alınması ve görevli yargıyerinin bu kapsamda belirlenmesi gerekmektedir.
Nitekim 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 günlü ResmiGazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde"…bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür" Geçici 21. maddesinde de "Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz" denilmek suretiile 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklananzararların tazmini istemi ile açılacak sorumlulukdavalarında adli yargı yerlerinin görevli olacağıayrıca ve açıkça belirtilmiştir.
2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: "… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…" (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158. maddesinin son fıkrasında"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen,bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’yaaykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariylegörev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın158. maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğeryargı organları bakımından da uyulması zorunlu birkarar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun’unuygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarınıkapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla 2918 sayılı Kanun’un uygulanmasındandoğan sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
2918 sayılı Kanun’un 110. maddesinde, maddeayrımı yapılmaksızın 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargıyerinde çözümleneceğinin açıkçabelirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarınailişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğerkanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle, idareajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi, davaya konuuyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiğikanaatine ulaşılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ileKonya 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 3.3.2020 gün ve E:2019/1182sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Konya 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 3.3.2020 gün veE:2019/1182 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 28.9.2020 gününde Üyeler Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Burhan Şükrü Birol Suna
ÜSTÜN BOZER SONER TÜRE
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
Uyuşmazlık;satın aldığı aracın motor şasi numarasındadeğişiklik yapılmış olduğunun belirlendiği,davalı idarenin kusuru nedeniyle 38.500 TL zararauğradığından bahisle belirtilen zararın, davalıidarenin 19.9.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.
Adlive İdari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarınedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığıüzerine sayın çoğunluk görüşüdoğrultusunda "Uyuşmazlığınçözümünün 2918 sayılı yasanın 110.maddesi gereğince adli yargının görev alanındabulunduğu" gerekçesiyle adli yargının görevliolduğuna karar verilmiştir.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesine 6099sayılı Kanunla eklenen 1. fıkra ile "İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır." hükmü getirilmiştir.
Eldekiuyuşmazlık ise anılan yasa hükmü kapsamındakalmamaktadır.
Zira,2918 sayılı Kanunun 85. maddesinde açıkçabelirtildiği üzere yasa motorlu araçlarınişletilmesinden doğan zararlar nedeniyle araç işletenininhukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Oysa ki somutuyuşmazlıkta davacı, davalı emniyetin tescil işlemiyaparken buna ilişkin belgelerin doğruluğunuaraştırmak zorunda olduğu halde bu araştırmayıyapmadığı, trafik tescil kayıtlarına güvenilerekyapılan işlemin idarenin kusurundan kaynaklandığındanbahisle uğradığı zararda davalı idarenin hizmet kusurubulunduğunu ileri sürmektedir.
Anayasanın125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerinekarşı yargı yolunun açık olduğu belirtildiktensonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmıştır.
İdarekural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellikbağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup;idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar İdare Hukukukuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuzsorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdareninyürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda,düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel niteliklibozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmetkusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veyahiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenintazmin yükümlülüğünün doğmasınayol açmaktadır.
DavalıKonya Valiliği'nin kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak,işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. Somut olayda, budavalının yasa ile kendilerine verilmiş bulunan görevlerigereği gibi yerine getirmedikleri ilerisürülmüştür. Görevin hiç veya gereğigibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. İdare’ninhizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı, İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince İdare’yekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir.
Trafiktescil ve büro amirliği tarafından araç tescilineilişkin olarak yapılan işlemlerin idari nitelikte oluphiç yapılmaması, geç yapılması ya dagereği gibi yapılıp yapılmadığı hususununidari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre 2577sayılı İ.Y.U.K 2/1-b maddesinde sayılan davaçeşitlerinden olan eldeki tam yargı davasındauyuşmazlığın çözümünde idariyargı görevlidir.
Bugerekçelerle uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevlikabul eden sayın çoğunluğun görüşünekatılmıyoruz. 28.9.2020
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy