T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/863
KARAR NO : 2020/447
KARAR TR: 13.07.2020
ÖZET : İstanbul İli, Kartal İlçesi, Maltepe Mevkii, 10 ada, 18 parsel sayılı taşınmazın Maliye Hazinesi adına olan tapu kaydının iptali ile davacıların mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında adlarına tescili istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : Ü.A.Mirasçıları
1- H.A.
2- M.A.
3-Y.A.
Vekili : Av. M.K.Ş.
Davalılar:1- Maliye Hâzinesine İzafeten İstanbul MuhakematMüdürlüğü
Vekili : Av. E.A.
2-M.E.Y.Mirasçısı Ş.D.
Vekili : Av. U.M.
İhbarolunan : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. M.E.A.
Dahili Davalı:G.Y.
Vekili : Av. A.A.D.
O L A Y : Davacılar vekili davadilekçesinde özetle; davacıların miras bırakanıÜ.A. ile davalı Ş.D.'in murisi M.E.Y. arasında imzalanansözleşme ile İstanbul İli, Kartal İlçesi,Maltepe Mevkii 10 ada, 18 parsel sayılı taşınmazındavacıların murisine satıldığını,satış vaadine konu taşınmazın satıcı M.E.Y.’a775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca tahsis edildiğini,Yasanın 34.maddesi gereğince taşınmaz mallarınıntahsisinden itibaren 10 yıl süre ile devir ve temlikolunamayacağını ve gayrimenkul satış vaadisözleşmesine konu edilemeyeceğini, bu nedenle aralarında buşekilde sözleşme yapıldığını,müvekkillerinin murisinin sözleşme gereğince tümödemeleri yaptığını, Maltepe Belediyesinebaşvurarak imar mevzuatına aykırı yapılara uygulanacakhükümlerden yararlanmak istediğini, taşınmazıntemel teskeresinin 19.03.1975 tarihinde alındığını,davalının murisinin, İstanbul 12.Noterliğincedüzenlenen 19.10.1978 gün ve 31310 yevmiye no’lu vekaletnameile miras bırakan Ü.A.'ı vekil tayin ettiğini,taşınmazın satın alındığı tarihten buyana müvekkillerinin murisinin vefatı ile müvekkillerininzilyedliğinde olduğunu, emlak vergilerinin müvekkillerinceödendiğini, elektrik, doğalgaz, su aboneliklerininmüvekkilleri tarafından tesis edildiğini ileri sürerek,dava konusu taşınmazın diğer davalı Hazine adınaolan tapu kaydının iptali ile mirasçılıkbelgesindeki payları oranında davacılar adına tapuyakayıt ve tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı TOKİ vekili, süresi içinde verdiğicevap dilekçesinde,davanın idari yargı yerindeçözülmesi gerektiğinden bahisle görevitirazında bulunulmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:13.7.2017gün ve E:2015/198 sayı ile, davanın tapu iptali ve tesciltalepli dava olduğu, davalının yargı yoluitirazının reddine karar vermiş, davalı Toplu Konutİdaresi Başkanlığı vekilince süresi içindeverilen dilekçe ile DanıştayBaşsavcılığınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemindebulunulmuştur.
İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.3.2018gün ve E:2015/198, K:2018/104sayı ile, dosya kapsamı, incelenentüm belgeler, tahsis belgeleri, taahhütname, vekaletname, adiyazılı sözleşme örneği, tanıkanlatımları, tapu kaydı ve bilirkişi raporu ile, davalılarG.Y. ile Ş.D.'in murisi M.E.Y.'ın, 775 Sayılı Yasagereğince kendisine tahsis edilen ve 10 yıl süre ile deviryasağına tabi bulunan arsasını, davacılarınmurisi Ü.A.'a haricen sattığı ve teslim ettiği, birtakım resmi işlemlerin yapılmasını sağlamakbakımından da murisi vekil olarak atadığı,davacıların murisi tarafından Belediyeye başvurularakinşaat izni alındığı ve üzerinde halendavacılarca konut olarak kullanılan binanınyapıldığı ve uzun yıllardırkullanıldığı, davalıların murisi adına olmasınarağmen arsa bedeli ile ödenmesi gereken vergi veharçların davacıların murisi tarafındanödendiği, taşınmazın zilyedinin 20 yıldançok uzun süredir davacı taraf olduğuanlaşıldığından, davacılarıntaşınmazı edinmeleri için gerekli tümkoşulların gerçekleştiği düşüncesiile tapu kayıt maliki TOKİ yönünden davanınkabulüne, dava konusu taşınmaz davalılar G.Y. ve Ş.D.adına veya murisleri adına kayıtlı olmadığıgibi davanın açılmasından önce Hazinetarafından devredildiğinden, davalı Hazine ve davalıŞ.D. ile G.Y.'a husumet yöneltilemeyeceğinden, aleyhlerineaçılan davanın husumet nedeni ile reddine, davalıTOKİ zorunlu davalı olduğundan ve davaaçılmasına sebebiyet verdiği anlaşılamadığından,davanın niteliği gereği yapılan yargılama giderinindavacı üzerinde bırakılmasına ve davacıyararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına kararvermiş, bu karara karşı davalı TOKİ vekili,davalı Ş.D. vekili ve davacılar vekiliistinaf istemindebulunmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi:7.2.2019 gün ve E:2018/1460, K:2019/196 sayı ile, davalıTOKİ'nin 17/07/2017 tarihli başvuru dilekçesi üzerine2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun 12. Maddesine göre işlemyapmadığı anlaşılmakla bu husus kamu düzenine deaykırılık teşkil ettiğinden davalı TOKİ'ninbu yöndeki istinaf sebebinin kabulü ile tarafların diğeristinaf sebepleri incelenmeksizin resen yapılan inceleme sonunda İDMkararının HMK'nun 353/1 -a/4 maddesi uyarıncakaldırılmasına, dosyanın dairemiz kararına uygun işlemyapılmak üzere yerel mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
İSTANBUL ANADOLU 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:24.9.2019 gün ve E:2019/116 sayı ile, davalı TOKİ vekiliningörev uyuşmazlığına ilişkin dilekçesi ilebirlikte dosya örneğinin görev uyuşmazlığıçıkarılması amacı ile dosyanınDanıştay Başsavcılığına gönderilmesineve sonucunun beklenilmesine karar vermiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: "... 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 10'uncu ve 12'nci maddelerine göre, yetkiliBaşsavcının Uyuşmazlık Mahkemesinden istektebulunabilmesi için, görev itirazının, hukukmahkemelerinde en geç birinci oturumda yapılmışolması; görev itirazında bulunan kişi veya makamın,itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten,şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde, uyuşmazlıkçıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmaküzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargımerciine vermesi; bu yargı merciinin, dilekçenin birnüshasını ve varsa eklerini yedi gün içindecevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ etmesi;yargı merciinin, itiraz dilekçesi üzerine verdiğiitirazı red kararım kaldırarak görevsizlik kararıvermediği takdirde, yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilendilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlikitirazının reddine ilişkin kararı, dava dosyasımuhtevasının her bir sayfasının ayrı ayrıonaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarmaisteminde bulunmaya yetkili makama göndermesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, tapu iptali ve tescil istemiyleaçılan bakılmakta olan dava devam ederkenuyuşmazlığa konu taşınmazın Hazinetarafından TOKİ'ye devredilmiş olduğununanlaşılması üzerine, mahkemenin 14/02/2017 tarihlioturumunda, TOKİ'nin davaya dahil edilmesine karar verildiği, karargereğince dava dilekçesinin 09/03/2017 tarihinde TOKİ'yetebliğ edilerek duruşma gününün bildirildiği,TOKİ tarafından 13/03/2017 tarihinde cevap verme süresininuzatılmasının istenildiği, mahkemece 12/04/2017 tarihindebu istemin kabul edilerek cevap verme süresinin iki haftauzatıldığı, ancak avans yatırılmamışolması nedeniyle bu kararın tebliğ edilemediği, bu tarihtensonraki 04/05/2017 tarihli celseye TOKİ vekilinin katılarakyazılı beyan için süre istediği ve cevap vedelilleri sunması için iki hafta süre verildiği, bukarardan sonra TOKİ tarafından verilen 09/05/2017 tarihli cevapdilekçesinde görev itirazında bulunulduğuanlaşılmakla, görev itirazının yasal süresi içerisindeyapılmış olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, davalı TOKİ'nin görevitirazının reddi üzerine verilen 14/07/2017 tarihli olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemine ilişkin dilekçenin karşı tarafa tebliğedildiği yolunda dosyada bilgi ve belge bulunmamakta ise de; adliyargı yeri tarafından olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemine ilişkin dilekçeüzerine 2247 sayılı Yasanın 12. maddesi hükmünegöre işlemler tamamlanmaksızın esas hakkında verilenkarara karşı TOKİ tarafından yapılan istinafbaşvurusuna davacılar tarafından verilen cevapdilekçesinde, davanın adli yargıda görülmesigerektiğinin belirtildiği anlaşıldığından,olumlu görev uyuşmazlığı istemine ilişkinbaşvurunun tekemmül ettiği kabul edilerek, işin esasıincelendi:
2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleribaşlıklı 8. maddesinde tespit kapsamına, temelinşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmenişyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarakkullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imarmevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükmebağlanmıştır.
Aynı Yasanın 9. maddesinin b) fıkrasının18/5/1987 tarihli 3366 sayılı yasa ile ek 3.fıkrasında"775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan veyaGecekondu önleme Bölgelerinde olup da, hak sahiplerine tahsis edilenarsa ve konutlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarihe kadar, noterler vasıtası ile düzenlenen harici satışveya satış vaadi senediyle başkalarına yapılansatış ve devir işlemleri geçerlidir. Daha öncebedeli tamamen ödenen arsa veya konutlar, satış veya devriyapılanlar adına valilik veya belediyelerin talebi üzerinetapuda tescil edilir. Bedelin ödenmeyen kısmı için 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanun hükümleri uygulanır." hükmü yeralmış, 14. maddesinde ise bu kanun hükümlerindenyararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.
775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 34. maddesinde, bu Kanunhükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar,yapılar ve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelentaşınmaz malların, tahsis tarihinden itibaren 10 yılsüre içinde devir ve temlik olunamayacağı, rehin, vediğer ayni haklarla takyid edilemeyeceği, satış va'disözleşmesine konu teşkil edemeyeceği, taksim vesatış suretiyle şüyuun giderilmesi talebine konuolamayacağı, haczedilemeyeceği ve işgalolunamayacağı; 41. maddesinde de, bu kanunun uygulanması gerekenyerlerde, diğer kanunların bu kanuna aykırıhükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.
Anılan yasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibiolduğu saptanan kişilere tapu vermek konusundaki yetkisi idarinitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucuolarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
Olayda, İstanbul İli, Kartal İlçesi, MaltepeMevkii, 10 ada, 18 parsel sayılı (yeni 65/2 pafta, 2052 ada, 41parsel) hazineye ait olup gecekondu önleme bölgesinde kalan vesonradan Toplu Konut İdaresi Başkanlığına bedelsizdevredilen taşınmazın, mülga Bayındırlık veİskan Bakanlığı tarafından 775 sayılı Kanunkapsamında 1968 tarihinde davalı Ş.D. ve dahili davalımurisi M.E.Y. adına tahsis edildiği, taşınmazın 1978tarihinde davacıların murisine hususi akit sözleşmesisenedi ile satıldığı ve adı geçen kişiyeverilen vekaletname ile taşınmazda yapılacak inşaat ileilgili işlemler konusunda yetki verildiği, taşınmazdayapılan yapı nedeniyle 09/06/1983 tarihinde vekil tarafından afbaşvurusunda bulunulduğu, ancak gerek 775 sayılı Yasagerekse 2981 sayılı Yasa uyarınca verilmiş herhangi birtapu veya tapu tahsis belgesinin bulunmadığıanlaşılmaktadır. Davacılar tarafından, satışvaadi sözleşmesine dayanılarak satın alınantaşınmaza ilişkin bütün ödemelerinyapıldığı, yasal şartların yerinegetirildiği, sözleşme tarihinden bu yana zilyedi olduklarıtaşınmazın davalı Maliye Hâzinesi (TOKİ)adına olan tapu kaydının iptal edilerek adlarına tesciliistemiyle bakılan dava açılmıştır. DavalıTOKİ tarafından ise, 775 sayılı Yasanın 34. maddesineaykırı olarak yapılan satışın geçerliolmadığı, davacıların tapu tahsis belgesiolmadığı ve taşınmazda işgalci oldukları,ayrıca taşınmazın gecekondu önleme bölgesindebulunması nedeniyle 2981 sayılı Yasanınuygulanamayacağı iddia edilmektedir.
Bu durumda, davacıların dava açmaktaki asılamacı, taşınmazın Medeni Kanun hükümleriuyarınca adlarına tescilini sağlamak değil, 775 ve 2981sayılı Yasada öngörülen hak sahipliğihükümleri uyarınca taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi olduğundan, davacıların istemininanılan Yasa hükümlerine uygun olupolmadığının belirlenmesinden kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
SONUÇ : Açıklanan nedenle, 2247 sayılıYasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, durumunanılan Mahkemeye bildirilmesine ..." şeklinde kararvermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: " ... 20/07/1966tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun "Kapsam ve tarif"kenar başlıklı 1. maddesinde "Mevcut gecekondularınıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımının önlenmesive bu amaçlarla alınması gereken tedbirler hakkında bukanun hükümleri uygulanır."; aynı kenarbaşlıkta yer alan 2. maddesinde ise, "Bu kanunda sözügeçen (Gecekondu) deyimi ile, imar ve yapı işlerinidüzenleyen mevzuata ve genel hükümlere bağlıkalınmaksızın, kendisine ait olmayan arazi veya arsalarüzerinde, sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsizyapılar kastedilmektedir." hükümlerine yerverilmiştir.
Aynı Kanunun, "Tahsis amacına aykırıdavranışların önlenmesi"başlığında yer alan 34. maddesinde, "Bu Kanunhükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar,yapılar ve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelentaşınmaz mallar, tahsis tarihinden itibaren 10 yıl süreiçinde: a) Devir ve temlik olunamaz. / b) Rehin, ve diğer aynihaklarla takyidedilemez. / c) Satış va'di sözleşmesine konuteşkil edemez. / d) Taksim ve satış suretiyle şüyuungiderilmesi talebine konu olamaz. / e) Haczedilemez ve işgalolunamaz./..." hükmüne; 41. maddesinde ise "Bu kanununuygulanması gereken yerlerde, diğer kanunların bu kanunaaykırı hükümleri uygulanmaz." hükmüne yerverilmiştir.
Öte yandan, 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanunun "Tespit vedeğerlendirme işlemleri” başlıklı 8/2.maddesinde, "Bu tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapılar dahildir." hükmü; "Uygulamaişlemleri" başlıklı 9/b-3. maddesinde ise, "775sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan veya Gecekonduönleme Bölgelerinde olup da, haksahiplerine tahsis edilen arsa vekonutlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihekadar, noterler vasıtası ile düzenlenen harici satışveya satış vaadi senediyle başkalarına yapılansatış ve devir işlemleri geçerlidir. Daha öncebedeli tamamen ödenen arsa veya konutlar, satış veya devriyapılanlar adına valilik veya belediyelerin talebi üzerinetapuda tescil edilir. Bedelin ödenmeyen kısmı için 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanun hükümleri uygulanır." hükmü yeralmıştır.
Anılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesisonucunda, öngörülen koşullara uygunluğu saptananilgililere arsa veya hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescilettirmek, koşulları taşımayanların istemlerini isereddetmek yetkisine sahip olan idarenin bu mevzuattan kaynaklananişlemleri, kamu gücüne dayalı, re’sen ve tekyanlı nitelik taşımakta olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125/son maddesinde, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1.b maddesinde, idari eylem veişlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Bu durumda uyuşmazlık, Medeni Kanun hükümlerinedayanılarak taşınmaz kaydında değişiklikyapılmasına değil; 775 ve 2981 sayılı Kanundabelirlenen hak sahipliği hükümleri uyarıncataşınmazın tescili talebine ilişkin olduğundan,davanın görüm ve çözümünde idaremahkemelerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanunun 10.maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulüile İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/07/2017 tarihli veE.2015/198 (bozmadan sonra E.2019/116) sayılı görevlilikkararının kaldırılmasına karar verilmesigerekmektedir... " yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ veAhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan13.07.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin, anılan Yasa'nın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı'nca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbul İli, Kartal İlçesi, MaltepeMevkii, 10 ada, 18 parsel sayılı taşınmazın MaliyeHazinesi adına olan tapu kaydının iptali iledavacıların mirasçılık belgesindeki hisselerioranında adlarına tescili istemiyleaçılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılartarafından, daha önce hâzineye ait olup gecekondu önlemebölgesinde kalan ve sonradan TOKİ Başkanlığına bedelsizdevredilentaşınmazın, Bayındırlık ve İskanBakanlığı tarafından 775 sayılı Gecekondu Kanunukapsamında 1968 tarihinde davalı Ş.D. ve dahili davalımurisi M.E.Y. adına tahsis edildiği, taşınmazın 1978yılında davacıların murisine hususi akit senediylesatıldığı, taşınmazda yapılan yapınedeniyle 09/06/1983 tarihinde davacılar murisinin vekili tarafındanaf başvurusunda bulunulduğu, ancak 775 ve 2981 sayılıKanunlar uyarınca verilmiş herhangi bir tapu veya tapu tahsisbelgesinin bulunmadığı, davacılar tarafından,satış vaadi sözleşmesine dayanılarak satınalınan taşınmaza ilişkin bütün ödemelerinyapıldığı, yasal şartların yerinegetirildiği gerekçesiyle, sözleşme tarihinden bu yanazilyedi oldukları taşınmazın davalı MaliyeHâzinesi (sonradan dahili davalı TOKİBaşkanlığı) adına olan tapu kaydının iptaledilerek adlarına tescili istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği vedavanın açıldığı tarih itibariyleyürürlükte bulunan 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanun,imar ve gecekondu mevzuatınaaykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütünyapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve buişlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama veduyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemekamacını taşımakta olup, valilik veya belediyelerce yetki vesorumluluk alanlarında ıslah imar düzenlemeleri yapılmaksuretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesiiçin temin edilecek arsaların ve muhafazası mümküngörülen gecekonduların Yasa’da öngörülenusul ve esaslara göre hak sahipliği belirlenen kişilereverilmesine olanak sağlamıştır.
Nitekim, anılan Yasa’nın “Tapu Verme”başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine,belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir. Taputahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder. (Ek: 18/5/1987-3366/4md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastro planları ilebelirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudantapuları verilebilir” denilmektedir.
Buna göre, Yasa’da öngörülen usul vekoşullara uygunluğu saptananlara hak sahipliğiölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsisedilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da,yapılmış olan tahsis esas alınarak idarece hak sahiplerinetapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre,idarenin haksahiplerine "tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendindebelirtildiği gibi hak sahibi olmadıkları anlaşılanlaraverilmiş olan "tapuları resen iptal etmek" şeklindekibu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinindoğrudan bir sonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekildekurulan mülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışındave özel bir kanun hükmü gereğince idari tesciledayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idariişlemin icrası niteliğinde olmasıkarşısında, uyuşmazlığın sözüedilen uygulama işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenlemeçerçevesinde çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır.
20/07/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun"Kapsam ve tarif" kenar başlıklı 1. maddesinde"Mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekonduyapımının önlenmesi ve bu amaçlarlaalınması gereken tedbirler hakkında bu kanun hükümleriuygulanır."; aynı kenar başlıkta yer alan 2.maddesinde ise, "Bu kanunda sözü geçen (Gecekondu) deyimiile, imar ve yapı işlerini düzenleyen mevzuata ve genelhükümlere bağlı kalınmaksızın, kendisine aitolmayan arazi veya arsalar üzerinde, sahibinin rızasıalınmadan yapılan izinsiz yapılar kastedilmektedir."hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun, "Tahsis amacına aykırıdavranışların önlenmesi"başlığında yer alan 34. maddesinde, "Bu Kanunhükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar,yapılar ve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelentaşınmaz mallar, tahsis tarihinden itibaren 10 yıl süreiçinde: a) Devir ve temlik olunamaz. / b) Rehin, ve diğer aynihaklarla takyidedilemez. / c) Satış va'di sözleşmesine konuteşkil edemez. / d) Taksim ve satış suretiyle şüyuungiderilmesi talebine konu olamaz. / e) Haczedilemez ve işgal olunamaz./..."hükmüne; 41. maddesinde ise "Bu kanunun uygulanması gerekenyerlerde, diğer kanunların bu kanuna aykırıhükümleri uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan yasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibiolduğu saptanan kişilere tapu vermek konusundaki yetkisi idarinitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucuolarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
Bu durumda, davacıların dava açmaktaki asılamacı, taşınmazın Medeni Kanun hükümleriuyarınca adlarına tescilini sağlamak değil, 775 ve 2981sayılı Yasada öngörülen hak sahipliğihükümleri uyarınca taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi olduğundan, davacıların istemininanılan Yasa hükümlerine uygun olupolmadığının belirlenmesinden kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, DanıştayBaşsavcısı'nca yapılan başvurunun kabulü iledavalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkinİstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.7.2017 gün veE:2015/198 (Bozmadan sonra E:2019/116) sayılı kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı'nca yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddineilişkin İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.7.2017gün ve E:2015/198 (Bozmadan sonra E:2019/116) sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 13.07.2020 günündeOY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy