T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/402
KARAR NO : 2020/449
KARAR TR: 13.07.2020
ÖZET : Davacının öğretim görevlisi olarak çalıştığı davalı idareden yüksek lisans ders ücreti alacağı ile kıdem tazminatının tarafına ödenmesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.Ü.
Vekili : Av. S.Y.
Davalı : Haliç Üniversitesi
Vekili : Av. C.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin davalı Haliç Üniversitesinde21.10.2009-05.02.2016 tarihleri arasında öğretim görevlisiolarak tam gün sözleşmesi kapsamındaçalıştığını, en son net 7.500,00-TLücret aldığını, ücretlerin bankadanödendiğini, davacının ayrıca Eylül-Aralık2015 arası dönemde 185 saatlik yüksek lisans derslerinegirdiğini ve ders başına 90,00-TL ödenmesigerektiğini, buna rağmen karşılığı olanücretin ödenmediğini, iş akdinin davacıtarafından, ücretlerinin ödenmemesi nedeniylefeshedildiğini, fesih bildirimin noter kanalıylayapıldığını ileri sürerek, neticede yükseklisans ders ücret alacağının, aylık ücretalacağının ve kıdem tazminatının davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul 14. İş Mahkemesi: 12.9.2017 gün veE:2016/162, K:2017/725 sayı ile, dosya kapsamında bulunan HizmetDökümünde her ne kadar davacının işe giriştarihi 17.11.2009 olarak gözükmekte ise de, gerek taraflar arasındaakdedilen iş sözleşmesinde davacının fiilen işebaşlama tarihinin 21.10.2009 olarak belirtilmesi gereksedavacının Garanti Bankası’ndaki 6665702 No’lu bankahesabına,20.10.2009 tarihinde 7.000,00 TL tutarında “MaaşÖdemesi” yapılması karşısındadavacının 21.10.2009 tarihinde işe başladığıanlaşılmakla davacının hizmet süresinin21.10.2009-05.02.2016 tarihleri arasında 6 yıl 3 ay 14 gün,ücretinin ise net 7.500,00 TL, brüt ve giydirilmiş brüt10.490,84 TL olduğu, davacıya Eylül-Aralık 2015arasındaki döneme ait yüksek lisans ders ücretlerininödendiğine dair dosya kapsamında bir delilinbulunmadığı, ödememe süresinin de 20 günüaştığı nazara alındığında;Mahkemelerince, iş akdinin davacı tarafından, İşKanunu’nun 24/II-e bendi uyarınca haklı nedenlefeshedildiği sonucuna varıldığı ve mahkemelerincebenimsenen bilirkişi raporunda hesaplanan kıdem tazminatındandavalı taraf faizleri ile birlikte sorumlu tutulduğu;davacının 2014 yılı Eylül ve 2015 yılıAralık ayları arası döneme ilişkin yüksek lisansders alacağına ilişkin talebinin değerlendirilmesinde, davacıgibi profesör olarak görev yapan öğretim üyelerinin,yüksek lisans ek derslerine akşamları girdiklerinin ve dersbaşına 90,00 TL ücret aldıklarının, bizzatdavalı işveren tanıklarının beyanlarıylaanlaşıldığı; davacı vekili tarafından davadilekçesinin ekinde sunulan ve davacının görevyaptığı Fen Bilimleri Enstitüsü’nde,2014-2015Eğitim Öğretim Yılı Ders YüküÇizelgelerinin incelenmesinde davacının; toplam 183 saatYüksek Lisans Ek Derse girdiği ancak bu çalışmakarşılığı ücretlerin davacıyaödendiğine dair dosya kapsamında bir delilinbulunmadığı anlaşılmakla, Mahkemelerince benimsenenbilirkişi raporunda hesaplanan ders ücreti alacağındandavalı taraf faizleri ile birlikte sorumlu tutulduğu; davacıtaraf her ne kadar aylık ücret alacağı talebinde bulunmuşise de davacının bu talebine konu alacağınındavalı işverenlikçe dava açıldıktan sonraödendiği anlaşıldığından,davacının bu talebi hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar vermek gerektiği gerekçesiyle,tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporunun birliktedeğerlendirilmesi neticesinde, Mahkemelerince davanın kısmenkabulü yönünde karar vermiş, bu karara karşıdavalı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 24. HUKUKDAİRESİ: 11.4.2019 gün ve E:2018/2437, K:2019/1258 sayıile, somut olayda davacı bir vakıf üniversitesindeöğretim görevlisi olarakçalıştığı ve iş akdinin sona ermesinedeniyle işçilik alacaklarını talep ettiği;Yargıtay ilamında belirtildiği gibi davacının DevletÜniversitelerinde olduğu gibi idari bir sözleşme ileçalıştığının kabulü gerektiği veuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu nedeniyle usulden reddi gerekirken esastan kararverilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, HMK’nın353/l-b-2.maddesine göre mahkeme kararının ortadan kaldırılmasıile davanın esası hakkında yeniden karar verilerek;HMK’nın 114. ve 115. maddelerine göre yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
Davacı vekilibu kez 16.470,00-TL yüksek lisans ders ücretialacağı ile 25.539,00-TL kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 5.6.2020 gün veE:2019/1199 sayı ile, davalı vakıf üniversitesinin, mali veidari konuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarınınsağlanması ve güvenlik yönlerinden, devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilenhükümlere tabi olması, davacının işsözleşmesi ile çalışma olgusunu ortadankaldırmayacağı, davalı vakıf üniversitesininidari sözleşme ile elemançalıştırmasının söz konusuolamayacağı, davacı ile davalı üniversitearasında iş ilişkisi bulunduğu; 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarıncauyuşmazlığın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılıKanunun 19. maddesine istinaden görevli yargı merciin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına,Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Hicabi DURSUN’un Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan13.07.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının öğretim görevlisi olarakçalıştığı davalı idareden olan16.470,00-TL yüksek lisans ders ücreti alacağı ile25.539,00-TL kıdem tazminatının tarafına ödenmesinekarar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasanın “Yükseköğretim Kurumları”başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarınadayanan bir düzen içinde milletin ve ülkeninihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmekamacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitlidüzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye veinsanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerdenoluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğesahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; ikincifıkrasında, “Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre,kazanç amacına yönelik olmamak şartı ilevakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabiyükseköğretim kurumları kurulabilir.”; onuncufıkrasında “Vakıflar tarafından kurulanyükseköğretim kurumları, mali ve idari konularıdışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretimkurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.”hükmüne yer verilmiş;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 5772sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemelergetiren Ek Madde 2'de, “Vakıflar; kazanç amacınayönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlardışında, akademik çalışmalar, öğretimelemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerindenbu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlıbirimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversiteveya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlıolmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlardayüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, buKanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıylameslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzelkişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ilekurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitimbölgesinde gereksinim duyulması esastır.(1)((1) 2/7/2018 tarihlive 703 sayılı KHK’nin 135 inci maddesiyle, bu fıkrada yeralan “Yükseköğretim Kurulunun görüşüalınarak Bakanlar Kurulu” ibaresi“Cumhurbaşkanı” şeklindedeğiştirilmiştir.)” denilmiş; Ek Madde 5'de,“(Ek madde: 17/08/1983 - 2880/32 md.) (Değişikfıkra:28/12/1999-4498/1 md.) Vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetimorganı dışında en az yedi kişiden oluşan birmütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetimorganı tarafından dört yıl için seçilir,süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyetüyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuruolma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisininlisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmasıgerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından birbaşkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumununtüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileriYükseköğretim Kurulunun olumlu görüşüalınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelliheyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerineuygun gördüğü ölçüde yetkilerinidevredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecekyöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelinsözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevdenalınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumununbütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıcavakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerinegöre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve kararalınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesihükmü uygulanır.” kuralına; aynı Yasadaki EkMadde 8'de ise, “(Ek madde: 17/08/1983-2880/32 md.) Vakıfçakurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar,Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibidüzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir.Öğretim elemanlarının nitelikleri Devletyükseköğretim kurumlarındaki öğretimelemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet Yükseköğretimkurumlarında çalışmaları yasaklanmış veyadisiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmışkişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarındagörev alamazlar.” kuralına yer verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği’nin “Öğretim elemanları”başlıklı 23. maddesinde ise, “Öğretimelemanlarının seçimi, değerlendirilmesi,seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarlagörevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlüktekikanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıfyükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarıncayapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında,devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda arananşartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalıderslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarınınatanmasında çalışma deneyimine sahip olmasıgözetilir.
Vakıf yükseköğretim kurumlarında görevalacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri içinöngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylıkve diğer özlük hakları bakımından ise 4857sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır.”kuralı yer almıştır.
2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun"Amaç" başlıklı 1. Maddesinde; "Bu Kanununamacı, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanununda yer alan öğretimelemanları tanımına giren personelisınıflandırmak, aylıklarını ve ekgöstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademeilerlemesinin şekil ve şartları ile, sosyal haklardanyararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev vegeliştirme ödeneklerinin miktarını tespit etmek, emekli veyabancı öğretim elemanlarının sözleşmeliolarak çalıştırılma usul ve esaslarınıbelirlemektir." hükmüne,
"Kapsam" başlıklı 2. Maddesinde; "BuKanun 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı YükseköğretimKanununa tabi üniversite öğretim elamanlarınınaylık, ödenek ve sair özlük haklarınıkapsar." hükmüne yer verilmiştir.
Davalı Haliç Üniversitesi de anılan mevzuathükümleri çerçevesinde 2809sayılı“Yükseköğretim KurumlarıTeşkilatı Kanunu”nun Ek 48. maddesi ile vakıf yükseköğretimkurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere, kamutüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunanTürkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliğiidari yargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu TüzelKişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bunedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahipolmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğugibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altınaalınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları”bir diğer ayrıcalığıdır. Üniversitelerdebilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç,yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre vebaskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinindışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler vegereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bunedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olanyükseköğretim elemanlarının, görevleri,unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlükhaklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminataltına alınmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamuhizmetinde çalıştırdığıdavacının; statüsü, göreve alınması, hak veyetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamupersoneli olduğu açıktır.
Bu bağlamda, esasen; davacının ders saati ücretineilişkin idari işlemden kaynaklanan tazmin isteminin 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı" başlıklı 2. Maddesinin bfıkrasında belirtilen; “İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları”kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevliolduğundan; İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 5.6.2020 gün veE:2019/1199 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 5.6.2020 gün ve E:2019/1199sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 13.07.2020 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy