T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/367
KARAR NO : 2020/458
KARAR TR: 13.07.2020
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir okulda usta öğretici olarak çalışmış olan davacı tarafından, davalı idareden işçilik alacakları olduğundan bahisle bu alacaklarının faiziyle tahsili talebiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı:H. İ.
Vekilleri:Av. S.Ş.Y. - Av. S.Ş.
Davalı:Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. A.H.A.B.
OL A Y: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin davalı kuruma bağlı Çeşme Meslekive Teknik Anadolu Lisesi'nde Konaklama ve Seyahat Hizmetleri alanında ustaöğretici olarak 10.4.2003 - 15.11.2017 tarihleri arasındaaralıksız çalıştığı, okuldayaptığı işin tamamen hizmet ilişkisinedayandığı ve işçi statüsü ile çalıştığıen son 1.900,00 TL ücret aldığı, iş akdinin haklıbir gerekçe olmaksızın ihbarsız sona erdirildiği,bütün dönemlerde yasal çalışma süresininçok üzerinde çalışmasına rağmenkarşılığı ücretlerin ödenmediğindenbahisle işçilik alacaklarının faizi ile davalıdantahsiline karar verilmesi istemini belirterek adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR11. İŞ MAHKEMESİ: E: 2017/895 sayılıdosyasında verdiği, "... Davacı vekili müvekkilinindavalı kuruma bağlı Çeşme Mesleki ve Teknik AnadoluLisesinde Konaklama ve Seyahat Hizmetleri alanında usta öğreticiolarak 10/04/2003-15/11/2017 tarihleri arasında aralıksızçalıştığını, en son 1.900,00 TL ücretaldığını, iş akdinin haklı bir gerekçeolmaksızın ihbarsız sona erdirildiğini, okuldayaptığı işin tamamen hizmet ilişkisinedayandığını, işçi statüsü ile okuldaçalıştığını, yıllık izinlerinikullanmadığını, resmi ve dini bayram günlerinde, geneltatillerde çalıştığını, cumartesi ve pazargünleri çalışma yaptığını,çalıştığı bütün dönemlerde yasalçalışma süresinin çok üzerindeçalışmasına rağmenkarşılığı ücretlerin ödenmediğini beyanederek işçilik alacaklarının faizi ile davalıdan tahsilinitalep etmiştir.
Davalıvekili usta öğreticilerin görevlendirilmelerininaçık ve ayrıntılı bir düzenlemeye tabitutulduğunu, davacının ek derskarşılığı usta öğretici olarak görevyaptığını, kendisi ile herhangi bir sözleşme veyahizmet akdi imzalanmadığını, 2017-2018 eğitimöğretim yılında görev süresininuzatılması için olur almak istenildiğini ancak OrtaÖğretim Kurumları Yönetmeliğinin 70/A maddesi2.fıkrasındaki şartlarıtaşımadığından dolayı usta öğreticiolarak görevlendirilmesinin uygun bulunmadığını,davacının çalışmalarının İşKanunu kapsamında olmadığını,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğunu, dava şartıyokluğundan davanın usülden reddi gerektiğini, herhangi birkadroya bağlı olmadan ek ders ücretikarşılığı çalışması nedeniylekıdem tazminatı talep edemeyeceğini, yıllık izin,ulusay bayram ve genel tatil alacağı iddialarınıngerçek dışı olduğunu beyan ederek davanınreddini talep etmiştir.
Taraflararasındaki uyuşmazlık davaya bakma görevinin İşMahkemesine mi yoksa İdare Mahkemesine mi ait olduğuhususundadır.
Görevkonusu kamu düzenine ilişkin olup mahkemece kendiliğindendikkate alınır.
657Sayılı Devlet Memurları Kanununun 89.maddesinde 'Her derecedekieğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi( Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veyaöğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahutaçıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir.Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, dersgörevi, alacaklarının nitelikleri ve diğer hususlar ileilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu'nun kararı iletespit olunur' hükmü yer almaktadır.
Bumaddeye dayanılarak çıkarılan TC. Milli EğitimBakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek DersGörevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta ÖğreticilerHakkında Yönetmeliğin 5/2.maddesinde Uzman ve UstaÖğreticilerin 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun89.maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılıBakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren TC MilliEğitim Bakanlığı Öğretmen ve YöneticilerininDers ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ekders görevi verilebileceği belirtilmiştir.
7036Sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5.maddesi uyarınca5953 Sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 Sayılı Kanuna tabigemi adamları, 22/05/2003 tarihli ve 4857 Sayılı İşKanununa veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 Sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeni ile sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarındaçözüm yeri İş Mahkemeleridir.
DavacınınSosyal Güvenlik Hukuku yönünden Sosyal Sigortalarkapsamında bulunması iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Tümdosya kapsamı ile davacının 657 Sayılı Yasanın89.maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik onayı ilegörevlendirildiği, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, taraflar arasındakiilişkinin Statü Hukukuna tabi olduğu, aralarındaişçi-işveren ilişkisi olmadığı, ilkekararı niteliğinde olmayan Uyuşmazlık Mahkemesininçözüm yerinin Adli Yargı olduğuna ilişkinkararının bağlayıcı nitelikte olmaması nedeni ileuyuşmazlığın çözüm yerinin İdariYargı olduğu kanaatine varılarak ... Davanın yargıyolu yanlışlığı nedeniyle dava şartıyokluğundan reddine ..." dair 8.5.2018 gün, K:2018/208sayılı kararına karşı istinaf kanun yolunabaşvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi'nce, istinaf başvurusunun 30.12.2019 tarihinde esastanreddine kesin olmak üzere karar verilmiş ve hüküm aynıtarihte kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR5. İDARE MAHKEMESİ: E: 2020/434 sayılı dosyasında,"...Olayda, davacıyla idare arasındaki ilişkinin biriş ilişkisi olduğu, talep edilen tazminatın İşKanunundan kaynaklanan hak olduğu anlaşılmakta olup,yukarıda anılan düzenlemeler uyarıncauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin(iş mahkemelerinin) görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle adli yargının görev alanına giren davanın2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarıncagörev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine ..." 6.4.2020günü karar vermiş, 10.6.2020 gün ve E:2020/434sayılı yazı ile Mahkememize müracaat etmiş,başvuru 17.6.2020 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan13.7.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;İzmir 5. İdare Mahkemesi'nce, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının, kesinleşmiş adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nindavada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir okulda ustaöğretici olarak çalışmış olan davacıtarafından, davalı idareden işçilik alacaklarıolduğundan bahisle bu alacaklarının faiziyle tahsili talebiyleaçılmıştır.
506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…" denilmiş, aynı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"Başlıklı 134. maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür"hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı Kanunhükümleri 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79. madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş;101. maddesinde "Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bukanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür" denilmiştir.
Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan"İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususunaKanunun 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir.
Diğertaraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren, 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun;
"İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde,
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."denilmiş,
"Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde;
"(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayananişçi veya işveren alacağı ve tazminatı ileişe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev"başlıklı 5. maddesinde;
"(1) İş mahkemeleri;
a)5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b)İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c)Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğubelirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlerebakar" denilmiştir.
AynıKanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde;
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2)Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3)Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla işmahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler,iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4)İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Somutolayda, davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin başvurusununkabulü ile İzmir 11. İş Mahkemesi'nce verilen 8.5.2018gün ve E:2017/895, K:2018/208 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulü ileİzmir 11. İş Mahkemesi'nce verilen 8.5.2018 gün veE:2017/895, K:2018/208 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 13.7.2020 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy