T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 350
KARAR NO : 2020 / 439
KARAR TR : 13.7.2020
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. S.A.Ş.
Vekili : Av. M. K.D.
Davalı : KarayollarıGenel Müdürlüğü
Vekili : Av.M.Ş. H.
O L A Y: Davacıvekili dilekçesinde; müvekkili şirket nezdinde sigortalıbulunan 34 ..7237 plakalı aracın 21.09.2018 tarihinde, Sakarya ili,Hendek İlçesi’nde karayolunun 4+100 km’sinde Düzceistikametine seyir halinde iken, davalı idarenin yolungüvenliğine ilişkin tedbirleri almaması nedeniyle yolüzerinde bulunan lastik kaplama parçasına çarpmasıneticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini; tespitedilen hasar bedelinin yetkili servislere ödendiğini,müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu; kazanınmeydana gelmesinde davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 4.467,98 TLninödeme tarihi olan 13.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasalfaizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA23.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.12.2019 gün ve E:2019/289,K:2019/580 sayı ile, “(…) Dava, davacı sigortaşirketinin dava dışı sigortalısına poliçe gereğinceödediği tazminatın rücuen davalıdan tahsili istemineilişkindir. (…)
Yapılanyargılama sonucunda toplanan delillerden; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1-b bendinde, idari eylem veişlemlerden dolayı hakları zarara uğrayanlar tarafındanaçılacak tam yargı davalarının, idariyargının görev alanına giren idari dava türleriarasında gösterilmesine, kamu hizmetim yürütmekleyükümlü kılman kamu kuruluşunun, kamu hizmetiniyürütürken kişilere verdiği zararın tazminineilişkin davada kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuk kurallarınauygun olarak yürütülüp yürütülmediği,kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediği,sonuçta, hizmet kusuruna dayalı ve idarenin sorumluluğunugerektiren bir husus olup olmadığının tayin ve tespitininidari yargı yerlerine ait olmasına, uyuşmazlığın,davalı idarenin trafik düzeninin gerektirdiği güvenliktedbiri ve önlemleri alıp almadığı, davacıya aitaracın hasarlanmasında, davalı idarenin hizmet kusuru olupolmadığı ve davacının tazmine hak kazanıpkazanmadığının saptanmasına ilişkinbulunması, bu konulardaki saptamaların idare hukuku ilkelerinegöre yapılabilmesi, 2577 Sayılı Yasa'nın 2/1-b bendikapsamında tam yargı davalarının görüm veçözüm yerinin İdare Mahkemeleri olması ve görevhususunun kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle Mahkememizcedavalı idare yönünden uyuşmazlığınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu benimsenerek yargı yolu bakımından mahkememizingörevsizliği nedeni ile HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğincedava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kararverilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Dava konusuuyuşmazlık idari yargı görev alanında olduğundandava dilekçesinin dava şartı yokluğundan usuldenreddine…” karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
SAKARYA2.İDARE MAHKEMESİ: 20.3.2020 gün ve E:2020/273 sayı ile, “(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 106. maddesinde;"Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeliidarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisaditeşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorluaraçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanununişletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleriuygulanır." düzenlemesi mevcuttur.
Ayrıca;19.01.2011 gün ve 27820 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Tebligat Kanunu veBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un14. maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesi, "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." olarakdeğiştirilmiş olup, anılan hükümle getirilen yenidüzenleme uyarınca, Karayolları Trafik Kanunu'na dayalıolarak açılan sorumluluk davalarında adli yargı mercileriningörevli oldukları açıktır.
(…)
Yukarıdayer verilen mevzuat hükümlerine göre, 2918 sayılıYasa'nın 110. maddesinde yapılan söz konusu değişikliksonrası, Karayolları Trafik Kanunu'na dayalı olarak Yasadeğişikliğinin yürürlüğe girdiği19.01.2011 tarihi sonrasında açılan sorumlulukdavalarında adli yargı mercileri görevli olduğuhükmü karşısında 05/03/2020 tarihinde Mahkememizdeaçılan iş bu davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Öteyandan, 2918 sayılı Kanunun 110. maddesi hükmününiptali istemiyle idare mahkemesince yapılan başvuruyu, mahkemesininyetkisizliği nedeniyle reddeden, Anayasa Mahkemesinin 8/12/2011 tarih veE:2011/124, K:2011/160 sayılı kararındaki; "2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesininbirinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir." yolundaki gerekçe dikkatealındığında, anılan yasada yer alan görevkuralının idarelerin hizmet kusurundan kaynaklanan davaları dakapsadığının kabulü gerekmektedir.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesinin 02/03/2015 tarih ve E:2015/105, K:2015/122sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle; uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna ulaşılan dava dosyasının, 2247sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli yargımerciinin belirlenmesi için öncelikle Ankara 23. Asliye HukukMahkemesi'nin E.2019/289, K.2019/580 sayılı dosyası teminedilerek, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, davakonusu uyuşmazlığın esasının incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesi tarafından karar verilinceye değinertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 13.07.2020günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirketin sigortalamış olduğuaracın trafik kazası sonucu hasara uğramasında davalıidarenin kusuru bulunduğundan bahisle sigortalıya ödenen miktarınbir kısmının, faiziyle birlikte, davalı idareden rücuentazmini istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma,yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik:17/10/1996-4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev veyetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65inci maddeleri hükümlerine aykırı hareket edenlerhakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 ncimaddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespitihalinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekli işleminyapılması için en yakın trafik kuruluşuna teslimetmek,
k)(Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddeleri kapsamındatakoğraf ve çalışma-dinlenme süreleriyönünden karayolları denetim istasyonlarında denetim yapmakve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek,
l)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemel yaşamalanlarının bulunduğu bölgelerdeki karayollarındauyarıcı levhalara yer vermek,
o) Bu Kanunlave bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yerverilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyasınınincelenmesinden, davacı şirkettarafından sigortalı bulunan 34 …7237 plakalı aracın21.09.2018 tarihinde, Sakarya ili, Hendek İlçesi’ndekarayolunun 4+100 km’sinde Düzce istikametine seyir halinde iken,davalı idarenin yolun güvenliğine ilişkin tedbirlerialmaması nedeniyle yol üzerinde bulunan lastik kaplamaparçasına çarpması neticesinde maddi hasarlıtrafik kazası meydana geldiği; kazanın meydana gelmesinde maddihasarın oluşmasında, davalı idarenin kusur ve sorumluluğubulunduğundan bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla 4.467,98 TL.nin ödeme tarihi olan 13.11.2018tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden rücuen tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacaksorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Sakarya 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 23.Asliye HukukMahkemesinin 12.12.2019 gün ve E:2019/289, K:2019/580 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 23.Asliye HukukMahkemesinin 12.12.2019 gün ve E:2019/289, K:2019/580 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 13.07.2020 gününde, Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Hicabi
DURSUN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
KARŞI OY
İdarenin kendi kuruluş kanunundabelirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden,yani; yol yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğinisağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerindenkaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarınagöre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktakiaraç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalıidare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerinegetirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerinkusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusurubulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.13.07.2020
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy