T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/295
KARAR NO : 2020/451
KARAR TR: 13.07.2020
ÖZET : Davacı tarafından Yalova İcra Müdürlüğü dosyasında ihale yoluyla satın aldığı araç için yüklenilen ve Yalova İcra Müdürlüğü'nün beyanı ile tahakkuk ettirilen, davacı şirket tarafından ödenen %18 oranındaki KDV'nin %1 oranının üzerinde tahakkuk ettirilen kısmının iptali ve fazla ödenen Katma Değer Vergisinin iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı:H.A.
Vekili:Av. E.P.B.
Davalı : Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresiBaşkanlığı
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle;Yalova İcra Müdürlüğü'nün 2018/1006sayılı dosyasında ihale yoluyla satın aldığı16 ..... 61 plakalı araç için yüklenilen ve Yalovaİcra Müdürlüğü'nün beyanı ile tahakkukettirilen, davacı şirket tarafından ödenen %18 oranındakikatma değer vergisinin %1 oranının üzerinde tahakkukettirilen kısmının iptali ve fazla ödenen katma değervergisinin iadesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı vekili, süresi içinde verdiği cevapdilekçesinde,davanın adli yargı yerindeçözülmesi gerektiğinden bahisle görevitirazında bulunmuştur.
BURSA 1. VERGİ MAHKEMESİ: 31.1.2020 gün veE:2019/1017 sayı ile, dava konusu uyuşmazlık, Yalova İcraMüdürlüğü tarafından ihale yoluyla satılanaraç için uygulanacak katma değer vergisi oranınailişkin olup, 2576 sayılı Kanununun 6. Maddesinin (a)fıkrası kapsamında bulunduğundan, davanıngörüm ve çözümünde görevli mahkemeninvergi mahkemesi olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın görüm veçözümünde idari yargının görevli olmasınedeniyle davalı idarenin görev itirazının reddine kararvermiştir.
Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: 2004 sayılıİcra ve İflas Kanunu ile 2576 sayılı Bölge İdareMahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu veGörevleri Hakkında Kanununun ilgili hükümlerindensözederek; "... Bu itibarla, İcra Müdürlüğütarafından yürütülen takibe ilişkin olarakyapılan ihale sonucunda alınan araca ilişkin, icramüdürlüğünce verilen % 18 oranında KDVödenmesine dair kararın kanuna aykırılığıiddiası şikayet yolu ile İcra Mahkemesindeçözümlenecektir. Mahkeme incelemeyi söz konusu icradosyası üzerinde yaparak, işlemin kanuna uygun olupolmadığı hususunda karar verecektir. Adli yargılamanınbir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği kanaatine varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 23/10/2017 tarihli veE.-K.-2017/223-600 sayılı kararında da aynı hususlarınvurgulandığı görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, açılan davanın adliyargı yerinde görüm ve çözümügerekmektedir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247sayılı Kanunun 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine..." şeklinde karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nında yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ile 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunununilgili maddelerinden sözederek;"... Yukarıda yer alan Yasa maddelerinin birliktedeğerlendirilmesinden; İdari işlemin, idari makamların kamugücü kullanarak ve idari usuller uygulamak suretiyle idareişlevine ilişkin olarak yaptıkları, çeşitli hakve yükümlülükler doğuran, doğrudan uygulanabilen,kesin ve yürütülmesi zorunlu, tek yanlı iradeaçıklaması olduğu, katma değer vergisinin ise; kamuhizmetlerinden yararlananların, hizmetin maliyetine birölçüde katılmak üzere kanuna dayalı olarakkatılmak zorunda oldukları kamusal bir mükellefiyet olduğuve vergi dairelerince tahsil edileceği anlaşılmaktadır.
3065 sayılı Kanunun 1, 8 ve 17. maddeleri gereğince,davacının katma değer vergisi mükellefi olupolmadığı, mükellef ise yapılan satışişlemi itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıpyararlanamayacağı ya da vergiden muaf kabul edilip edilmeyeceğikonularında, inceleme yapma görevi, 213 sayılı Vergi UsulKanunu ve 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun maddeleri uyarınca Vergi Mahkemesi'neverildiğinden, davacının katma değer vergisine ilişkintalebi yönünden görevli yargı yerinin idari yargıolduğu sonucuna varılmıştır.
Devletin icra hukukundaki faaliyetlerine karşılıkalınmış olan ihtilaf konusu vergi; icramüdürlüğü tarafından sorumlu sıfatıylatahsil edilmiş olup, süresi dahilinde hâzineye intikalettirilmiştir. Sözkonusu tahsilat işlemi; mali idarenin birişlemidir. Yasanın icra müdürlüğüneverdiği görev doğrultusunda tahsil edilmiş olmasıişlemin idari işlem olma niteliğini değiştirmez. Buişleme karşı, 2004 sayılı İcra İflasKanunu’nun 16. maddesinde öngörülmüş bulunanşikayet yolunun işletilmesi söz konusu olamaz. Zira; anılanYasa maddesinde yer verilen şikayet yolu; bu Kanunun hallini mahkemeyebıraktığı hususlar müstesna olmak üzere, icra veiflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanunamuhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayıtanınmış olup, 2004 sayılı İcra İflas Kanunuhükümlerinin uygulanmasıyla sınırlı tutulmuştur.Başka bir ifadeyle; Yasa gereği sorumlu sıfatıyla yerinegetirilen vergi tahsili görevinin İcra İflas Kanunununuygulanmasıyla bir ilgisi bulunmamaktadır. Kaldı ki, 213sayılı Vergi Usul Kanunu'nun, "KanununŞümulü" başlıklı 1. maddesinde de, bu Kanunhükümlerinin, ikinci maddede yazılı olanlardışında genel bütçeye giren vergi, resim veharçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim veharçlar hakkında uygulanacağı açıkçabelirtilmiş, vergi hatalarında düzeltme ve reddiyatın hangihallerde ve hangi usullerle yapılacağı 116 ncı vedevamı maddelerinde açıklanmıştır.
Bu durumda, idarenin tek yanlı olarak ve kamu gücükullanarak kamu hizmetinden yararlanma karşılığında,davacıdan tahsil ettiği katma değer vergisi mahiyeti gereğibir idari işlem olup, 3065 sayılı Kanunun ilgili maddelerindebelirtilen hükümler uyarınca, hazine adına ilgili vergidaireleri, muhasebe müdürlükleri, malmüdürlükleri hesabına yatırılmak üzeresorumlu sıfatıyla icra müdürlüğünce tahsiledildiğinden, ödenen katma değer vergisinin iadesi istemiyleaçılan davanın, görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasanın 2. ve 2576sayılı Yasanın 6. maddesi uyarınca idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılıYasa'nın 13. maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddigerektiği düşünülmektedir." yolundadüşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan13.07.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin, anılan Yasa'nın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı tarafından Yalova İcraMüdürlüğü'nün 2018/1006 sayılıdosyasında ihale yoluyla satın aldığı 16 ..... 61plakalı araç için yüklenilen ve Yalova İcraMüdürlüğü'nün beyanı ile tahakkuk ettirilen,davacı şirket tarafından ödenen %18 oranındaki KDV'nin%1 oranının üzerinde tahakkuk ettirilen kısmınıniptali ve fazla ödenen Katma Değer Vergisinin iadesiistemiyleaçılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun“Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.maddesinde; “(Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.) Kanunun hallinimahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzereİcra ve İflas dairelerinin yaptığı muamelelerhakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygunbulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir.Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi güniçinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsizsürüncemede bırakılmasından dolayı her zamanşikayet olunabilir.” hükmüne;
“Şikayet üzerine yapılacak muameleler”başlıklı 17. maddesinde; “Şikayet icra mahkemesince,kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir.
Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiğiişlerin icrası emrolunur.” hükmüne;“Tetkikmercii” başlıklı 4. maddesinde ise;“Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcrave iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılanşikâyetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesihâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafından yapılır. İş durumunungerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulunun olumlu görüşü ile AdaletBakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir.Bu durumda icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcramahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde işdağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesihâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet KomisyonuBaşkanlığınca dönüşümlü olarakbağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelikşikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetimve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerinekarşı vuku bulacak şikayet ve itirazların icra mahkemesi omahkemenin hakimidir.” hükmüne yer verilmiştir.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanunun "Vergi Mahkemelerinin Görevleri"başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde, İcra Müdürlüğütarafından yürütülen takip kapsamında yapılanihale sonucunda alınan araca ilişkin, icra müdürlüğünceverilen % 18 oranında KDV ödenmesine dair kararın, kanunaaykırılığı iddiasının şikayet yolu ileİcra Mahkemesinde çözümleneceği,mahkemeninincelemeyi,söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılanişlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda kararvereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın birparçasını oluşturan bu uyuşmazlığın,İcra Müdürlüğünün tesis ettiği birişlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, buişlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargıyerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü iledavalı vekilinin yaptığı görev itirazınınreddine ilişkin Bursa 1. Vergi Mahkemesinin 31.1.2020 gün veE:2019/1017 sayılı görevlilik kararınınkaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin yaptığı görevitirazının reddine ilişkin Bursa 1. Vergi Mahkemesinin 31.1.2020gün ve E:2019/1017 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 13.07.2020 gününde, Üyeler Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri HakkındaKanun’un; "Vergi mahkemelerinin görevleri"başlıklı 6. maddesinde, vergi mahkemelerinin; genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun un uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Davacı;icra müdürlüğünden satın aldığıaraç için % 18 nispetindeki Katma Değer Vergisini,( sorumlusıfatıyla) icra müdürlüğüaracılığıyla ödemiş ardından, vergioranının % 1 olması gerektiği, bu oranı aşankısmının tarafına iadesi istemiyle, vergi dairesinekarşı dava açmıştır. Bu aşamada, icramüdürlüğünün sorumlu sıfatı sonaermiştir. Bu davada; 3065 sayılı Kanun’un, gereğince,davacının katma değer vergisi mükellefi olupolmadığı, mükellef ise yapılan satışişlemi itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıpyararlanamayacağı ya da vergiden muaf kabul edilipedilmeyeceği... gibi hususlar incelenecektir. Vergi davalarınıçözümleme görevi ise 2576 sayılı Kanunuyarınca idari yargı içerisinde yer alan, vergi mahkemelerineait bulunmaktadır.
2004sayılı İcra İflas Kanunu’nun 16. maddesindeöngörülmüş bulunan şikayet yolu, anılanKanun’un hallini mahkemeye bıraktığı hususlarhariç olmak üzere ve 2004 sayılı İcra İflasKanun’u hükümlerinin uygulanmasıylasınırlıdır.
Budurumda, davacıdan tahsil edilen katma değer vergisinin kısmeniadesi istemiyle açılan davanın, görüm veçözümünde idari yargı içerisinde yer alanvergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarıldığından, davanın çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu yolunda verilen kararakatılamıyoruz.
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy