T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/389
KARAR NO : 2020/463
KARAR TR: 13.07.2020
ÖZET: Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün 35211520 - 208.01.01 _ 12759/50131 sayı ve 28.3.2019 tarihli yazısı sebebiyle, 31.3.2019 günü yapılmış olan yerel seçimlerde tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan oy kullanma hakkının hukuka aykırı olarak engellendiğinden bahisle, idari işlemin iptali ile lehine tazminata karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : E.A.
Davalı: Adalet Bakanlığı
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle; Cezave Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün35211520-208.01.01_12759/50131 sayı ve 28.3.2019 tarihli yazısısebebiyle, 31.3.2019 günü yapılmış olan yerelseçimlerde tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan oy kullanmahakkının hukuka aykırı olarak engellendiğinden bahisle,idari işlemin iptali ile lehine tazminata karar verilmesi istemleriyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA18. İDARE MAHKEMESİ: E: 2019/940 sayılı dosyasında17.5.2019 gün, K:2019/1051 sayılı kararında "...4675sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 'Amaç ve Kapsam'başlıklı 1.maddesinde, bu Kanunun amacının, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklularhakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarlaverilen diğer görevleri yerine getirmek olduğubelirtilmiştir.
Aynı Kanunun 4. maddesinin 1. bendinde ise, hükümlüve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabuledilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri,temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsalsağlıklarının korunması amacıyla muayene vetedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve kararabağlamak İnfaz Hakimliklerinin görevleri arasındasayılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının,Kırıkkale Sulh Ceza Hakimliği'nin 01/08/2016 tarihli kararıile tutuklandığı ve halen de tutuklu olarak Keskin T TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutulduğu, 08/02/2019 tarihinde,mahalli idare seçimlerinin yapılacağı 31/03/2019tarihinde oy kullanacağı sandığa götürülerekoy kullanmasının sağlanması istemiyle AdaletBakanlığı Ceza ve Tevfikevleri GenelMüdürlüğü'ne yaptığı başvurunun28/03/2019 tarihli ve 35211520-208.01.01-12759/50131 sayılı Ceza veTevfikevleri Genel Müdürlüğü işlemi ile reddiüzerine bu işlemin iptali ile işlemden dolayı lehinetazminata hükmedilmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelerkarşısında dava konusu uyuşmazlığın; KeskinT Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunandavacının, mahalli idare seçimlerininyapılacağı 31/03/2019 tarihinde oy kullanacağısandığa götürülerek oy kullanmasınınsağlanması talebiyle davalı idareye yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklandığıanlaşılmakla, tutuklu ve hükümlerinindışarıyla ilişkilerine ilişkin infazaşamasında tesis edilen bir işlemin idari işlem olarakkabulüne hukuken imkan bulunmadığından, işbuuyuşmazlığın, idari yargının görevalanı dışında kaldığı ve yukarıdaanılan Kanun hükmü uyarınca İnfaz Hakimliğinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddine ..." dair verilen karara karşı istinaf kanun yolunabaşvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12.İdari Dava Dairesi'nce istinaf başvurusunun reddine kararverilmiş ve hüküm 17.12.2019 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı taleple adli yargı yerinemüracaat etmiştir.
KIRIKKALE İNFAZ HÂKİMLİĞİ:E:2020/57 sayılı dosyasında, " ...hükümlünün söz konusu 31/03/2019 tarihliseçimlerde oy kullanabilmek için Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne başvurudabulunmuş olduğu, hükümlünün iptal işleminitalep ettiği Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 28/03/2019 tarihli35211520-208.01.01.-12759/50131 sayılı yazısında da ;seçimlerin başlamasından bitimine kadar seçimindüzen içinde yönetimi ile ilgili bütünişlemleri yapmak veya yaptırmak, süresince ve seçimdensonra seçim konularıyla ilgili şikayet ve itirazlarıincelemek ve kesin olarak karara bağlamak, seçmenkütüğünün oluşturulması,güncellenmesi,yönetilmesi ve denetimine ilişkin usul veesasları belirlemek YSK'nun görev ve yetkisindir şeklindebelirtilmiş olduğu, kaldı ki infaz hakimliğininyetkilerinin 4675 4. Maddesinde düzenlendiği;
Buna göre;
' Madde 4 - İnfaz hakimliklerinin görevlerişunlardır :
1. Hükümlü vetutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmaları,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri,temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsalsağlıklarının korunması amacıyla muayene vetedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve kararabağlamak.
2. Hükümlülerincezalarının infazı, müşahadeye tabi tutulmaları,açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil vetahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veyafaaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak.
3. Hükümlü ve tutuklularhakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, tüzük veya yönetmelikhükümleri ile genelgelere aykırı olduğuiddiasıyla yapılan şikayetleri incelemek ve kararabağlamak.
4. Ceza infaz kurumları vetutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına girenceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarakdüzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsaşikayet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5. Kanunlarla verilen diğergörevleri yapmak şeklinde belirtilmiştir. Buna göre infazhakimliğinin görev alanının kurum idaresince yapılanişlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerle sınırlıolduğu, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 28/03/2019 tarihli35211520-208.01.01.-12759/50131 sayılı yazısınıniptalinin,hükümlünün oy kullanamaması nedeniyletazminat ve adli yardım talebinin hakimliğimiz görevalanında olmadığı ve bu hususta hakimliğimizce birkarar verilemeyeceği anlaşılmış, bu nedenle talebeilişkin aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Hükümlü Erhan Akbaba'nın başvuru vetaleplerinin hakimliğimizin görev alanına girmediğianlaşılmış olduğundan hakimliğimizin GÖREVYÖNÜNDEN REDDİNE, ..." dair verilen 24.2.2020 gün, K:2020/405sayılı kararın kesinleştiğianlaşılmıştır.
Davacı tarafından olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için 3.3.2020tarihli dilekçeyle Mahkememize müracaat edilmiş, başvuru22.6.2020 tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan13.7.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılıKanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün 35211520- 208.01.01 _ 12759/50131 sayı ve 28.3.2019 tarihli yazısısebebiyle 31.3.2019 günü yapılmış olan yerelseçimlerde tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan oy kullanmahakkının hukuka aykırı olarak engellendiğindenbahisle, idari işlemin iptali ile lehine tazminata karar verilmesiistemleriyle açılmıştır.
Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylemve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış olup,bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu birhizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindenesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olaraktanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veyahiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bununidarenin tazmin yükümlülüğünündoğmasına yol açtığında kuşkubulunmamaktadır.
Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan"idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlartarafından açılacak tam yargı davası"kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağıaçıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Keskin T Tipi KapalıCeza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunan davacıya 31.3.2019 tarihindeyapılan seçimlerde oy kullandırılmayarak seçmehakkının ihlal edildiğinden bahisle, Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün yukarıda gün vesayısı belirtilen yazısıyla tesis edildiği belirtilenidari işlemin iptaline, ve tazminata karar verilmesi istemiyle AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'ne karşı açılandavada, anılan Genel Müdürlüğün söz konusuyazısında belirtilen hususların kamu hizmeti yöntemine vehukuk kurallarına uygun olup olmadığının,dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunupbulunmadığının belirlenmesinde İdare Hukukuilkelerinin uygulanmasının zorunlu olduğu, dolayısıylauyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu açıktır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Ankara 18. İdare Mahkemesi'nin 17.5.2019 gün veE:2019/940, K:2019/1051 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 18.İdare Mahkemesi'nin 17.5.2019 gün ve E:2019/940, K:2019/1051sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.7.2020gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy