T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 275
KARAR NO : 2020 / 371
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari para cezalarından kaynaklanan ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davanın; aynı Kanunun 88. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. K.
Vekili :Av. T.Ö.
Davalı :Beykoz Sosyal Güvenlik Merkezi/SGK Başkanlığı
Vekilleri :Av. A. G., Av.G.A.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin KHK ilekapatılan B. AŞ’de yönetim kurulu üyesiolduğunu, kanuni temsilci ve imza yetkilisiolmadığını; idari para cezalarının muhatabıolmadığını; Şirket 17 Temmuz 2016 tarihinde KHK ilekapatıldıktan kısa bir süre sonra yetkilileri veyönetim kurulu üyeleri tutuklandığından, yetkileri deKHK ile aynı anda sona erdiğinden cezaların ve kararlarınyerine getirilmesine imkân bulunmadığını; idareyeyapılan itirazlarının reddedildiğini; müvekkilinin,şirkette yetkili temsilci olmadığı halde, hatta tutukluykenverilen 15 günlük sürede 2010-2015 seneleribordrolarının ibraz edilmemesinden sorumlu tutularak dava konusu paracezasının muhatabı kabul edildiğini belirterek; dilekçeninbaşında talep konusu olarak; 08/04/2019 tarih ve 5354434sayılı ödeme emrinin iptali, borçlubulunmadıklarının tespiti; Miktarı:33.758,48 TL, Tebellüğ: 15/04/2019; Takip Dosya Nosu DönemiVergi /Ceza; 36499 2018/031446 2013/7-8;İdari para cezası 2017/11;dilekçenin sonunda ise; talep konusu ödeme emirlerininiptali, dava konusu para cezasından borçlubulunmadıklarının tespiti istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
İSTANBULANADOLU 20.İŞ MAHKEMESİ: 26.11.2019 gün ve E:2019/270,K:2019/338 sayı ile, “(…)Dava SGK tarafından uygulananidari para cezasına itiraza yöneliktir.
SGKtarafından davacının 5510 sayılı yasanın 11.Maddesinde belirtilen bildirgeyi süresi içinde usule uygunşekilde SGK'ya vermediğinden bahisle aynı yasanın 102.Maddesinin birinci fıkrasının b bendi uyarınca idari paracezası uygulandığı görülmüştür.
5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 102.maddesi uyarınca, SGK tarafından uygulanan idari paracezalarına karşı cezanın tebliğ tarihinden itibarenöncelikle onbeş gün içinde idari para cezasınıtebliğ eden Kuruma itiraz edilebilir, itiraz idari paracezasının tahsiline ilişkin takibi durdurur. Kurumcaitirazı reddedilenler, itiraz kararının kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezasıkesinleşir.
İlgiliyasanın 101. maddesinde her ne kadar sözkonusu yasadan kaynaklıuyuşmazlıklarda İş Mahkemelerinin görevli olduğubelirtilmiş ise de 102. Maddede ayrıksı bir durumgözetilerek sadece 102. Maddeden kaynaklı idari para cezalarındaidare Mahkemelerini görevli kılmıştır.
Tüm bunedenle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine dair aşağıdakihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM/Gerekçesi Yakanda İzah Edildiği Üzere;
1-Davanın,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartıyokluğundan usulden REDDİNE(…)” karar vermiş, bukarar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İstanbul5. İdare Mahkemesi; 17/01/2020 tarih, E:2020/48, K:2020/71 sayı ile;ödeme emrinin mi, yoksa para cezasının mı iptalinin talepedildiğinin anlaşılamadığı gerekçesiyledava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacıvekili dilekçesini yenileyerek; müvekkilime KHK ile kapatılanBarika Eğitim İşletmeleri Anonim Şirketiyönetim kurulu üyeliği nedeni ile yansıtılan idaripara cezaları nedeni ile gönderilen ödeme emrinin iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL5.İDARE MAHKEMESİ: 7.2.2020 gün ve E:2020/253 sayı ile,“(…)5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanununun 88. maddesinde; "Kurumun prim vediğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacakuyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumunalacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir."hükmü, 101.maddesinde ise; Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür." hükmü yer almıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; KHK ile kapatılan Barika Eğitimİşletmeleri A.Ş. yönetim kuruluğu üyeliğinedeni ile tanzim edilen 08.04.2019 tarihli toplam 33.758,48-TL tutarlıödeme emirlerinin haksız ve hukuka aykırı olduğundanbahisle İstanbul Anadolu 20. İş Mahkemesinin E:2019/270esasına kayden dava açıldığı, Mahkemesince görevyönünden reddine karar verildiği, işbu kararın23.12.2019 tarihinde kesinleştiği, bunun üzerine de KHK ilekapatılan Barika Eğitim İşletmeleri A.Ş. yönetimkuruluğu üyeliği nedeni ile tanzim edilen 08.04.2019 tarihlitoplam 33.758,48-TL tutarlı ödeme emirlerinin iptali istemiylebakılmakta davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkkonusu olayda, kurum alacağının tahsili amacıyladavacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptaliistenildiğinden, bu haliyle davanın görüm veçözümü yukarıda metnine yer verilen 5510sayılı Yasa maddeleri uyarınca iş mahkemesinin görevalanında kalmaktadır.
Açıklanannedenlerle, uyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargı merciilerinin görevalanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19. maddeleriuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilkgörevsizlik kararını veren İstanbul Anadolu 20.İş Mahkemesinin E:2019/270 esasına kayıtlı davadosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 22.6.2020 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari paracezalarından kaynaklanan -gecikme zammı dahil toplam- 33.758,48 TLtutarlı 08/04/2019 tarih ve 5354434-535443sayılı(2018/31446-31667takip numaralı) ödeme emirlerininiptali isteminden ibarettir.
506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu’nun 140. maddesinin 9.5.2007 gün ve 5655 sayılıKanun’un 2. maddesi ile değişik 4. fıkrasında,“İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekletahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumunilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumcaitirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idarî para cezasıkesinleşir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip vetahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun80 inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezasıve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. İdarî paracezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yolunabaşvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde ödenmesi halinde, bunun dörtteüçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî paracezalarına karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yolunabaşvurma hakkını etkilemez. Ancak, Kurumca itirazınreddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, dahaönce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza tutarı, 80inci madde hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir”denilmiş; 80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurumalacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılıKanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğuyer İş Mahkemesi yetkilidir" hükmüne yerverilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü, bu düzenlemelere göre, idarî paracezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği vetebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumaödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesineitiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumcaitirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idaremahkemelerinin görevli oldukları, kurum alacaklarınıntahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmaksuretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşıaçılacak davalara bakma görevinin, 80. maddenin yedincifıkrasında açıkça belirtildiği gibi SigortaMüdürlüğünün bulunduğu yer işmahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.
Ancak, 506 sayılı Kanun’unyukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006 günve 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu’nun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102.maddesinde, “(…)İdarî para cezaları ilgiliyetebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarınayatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itirazedilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler,kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz güniçinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halinde,idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının,Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan öncetebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşinödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir.Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargıyoluna başvurma hakkını etkilemez. (İptalüçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 28/11/2013tarihli ve E:2013/40, K:2013/139 sayılı Kararı ile.) (…)Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip vetahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu maddehükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikmezammı ile birlikte tahsil edilir.(…)” denilmiş; 88.maddesinde ise, “(…)Kurumun süresi içindeödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsûlüHakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç,diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanununuygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurumve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. (Ekcümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkanı, Kurumun 6183sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları içinanılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyleprim yükümlüsü olup son üç yıliçerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerindevermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi biryılı geçmemiş borcunu borç ödemedehüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememişolanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularınıbelirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler: 28/11/2017-7061/87 md.) 6183sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre MaliyeBakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyatyapılması durumunda anılan maddenin birinci fıkrasınagöre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğeralacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsilettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkaksahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonraMaliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olanmuaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretleyapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veyaalacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihteödeme yapılmış sayılır. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıile Kurum tarafından müştereken belirlenir.
Kurum, 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere hertürlü alacağın teminatını teşkil etmeküzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimiüzerinden ticari işletme, taşınır ve/veyataşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almayayetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları ammealacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumuntaraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmenveya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflasKanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulmasıalacakların takip ve tahsilini durdurmaz.(…)”hükmüyer almıştır.
Öte yandan, 5502sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37. maddesininüçüncü fıkrasında, “Süresiiçinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlıksigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarîpara cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurumalacağına dönüşür ve bu alacaklarıntahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariçdiğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasaylakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Dava dosyalarının incelenmesinden;Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Beykoz SosyalGüvenlik Merkezi tarafından, Barika Eğitimİşletmeleri A.Ş. adına 5510 sayılı yasauyarınca, işyerine ait defter, kayıt ve belgelerin tam olarakibraz edilmemesinden ötürü idare para cezasıkesildiği, para cezalarının ödenmediğindenbahisle gecikme zammı dahil toplam 33.758,48 TL tutarlı2018/31446-31667 takip numaralı ödeme emirlerinindüzenlendiği, 08/04/2019 tarih ve 5354434-535443 sayılıişlemlerle davacıya tebliğ edilmesi üzerine; davacı vekili tarafından, idari para cezasındankaynaklanan bu ödeme emirlerinin iptali istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu ödeme emirlerinekarşı açılan davada, 5510 sayılıYasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde İşMahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 5.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, İstanbul Anadolu 20.İş Mahkemesinin, 26.11.2019gün ve E:2019/270, K:2019/338 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle İstanbul 5.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Anadolu 20.İşMahkemesinin, 26.11.2019 gün ve E:2019/270, K:2019/338 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22.6.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy