T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 291
KARAR NO : 2020 / 377
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : “Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı” sözleşmesi ile sözleşmeli olarak, atölye elemanı unvanıyla görev yapan davacının; fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı, hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.B.
Vekili : Av. H.F. K.
Davalı : Samsun Devlet Opera ve BalesiMüdürlüğü/ Devlet Opera ve Balesi Genel
Müdürlüğü
Vekili : Av. A.Ö.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin 23.9.2009 tarihinde şirket işçisi olarakdavalı kurumda çalışmayabaşladığını, 2011 tarihinden itibaren “YerliMisafir Sanatçı” unvanı ile sözleşmeli olarakdavalı kurumda çalışmasınısürdürdüğünü; müvekkilinin işsözleşmesinin her yıl zincirleme şekilde yenilenmeye devamedildiğini, müvekkilinin kadrolu çalışanlarlaaynı şartlarda ve 30 tam gün boyuncaçalışmasına rağmen prim gününün eksikyatırıldığını, ücretli yıllık izinve ücretli hafta tatili hakkı olmasına rağmen buhaklarının müvekkilinekullandırılmadığını, müvekkilininçalıştığı süre boyunca haftanın 6günü çalışma yaptığını veprograma göre haftada en az 60 saat çalışmayaptığını, bunun 80 saate kadarulaştığını, ancak ücretlerinin kendisineödenmediğini ileri sürerek; öncelikle müvekkili iledavalılar arasında akdedilen iş sözleşmesinin veiş ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespiti, 1.000,00-TLfazla mesai ücreti, 750,00-TL UBGT(Ulusal Bayram ve Genel Tatil)alacağı, 750,00-TL hafta tatili alacağı, 750,00-TL farkücret alacağı, 750,00-TL ikramiye alacağının faiziylebirlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
SAMSUN 1.İŞ MAHKEMESİ: 14.3.2019 gün, E:2018/854, K:2019/193sayı ile, konu ile ilgili Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin E:2018/1927K:2018/4677 sayılı ilamı ile Yargıtay 9. Hukuk DairesininE:2016/12461, K:2016/13666 sayılı ilamına yer verdikten sonra; "…davalı kurum nezdinde sözleşmeli olarak misafirsanatçı olarak istihdam edilen davacının BakanlarKurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifive Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü üzerine Maliye Bakanlığıncavizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olaraksözleşme ile çalıştırılmasına kararverilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlilerindenolduğu ve görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğukanaati ile davanın idari yargının görevli olmasınedeni ile HMK'nın 114/1 -b, 115/2 md.leri gereğince davaşartı bulunmadığından davanın usuldenreddine…” karar vermiş, bu karara karşı davacıvekili istinaf isteminde bulunmuştur.
SamsunBölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi: 13.9.2019 gün, E:2019/1471,K:2019/2098 sayı ile, ilk derece mahkemesi kararının yasal vehukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere veözellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlikbulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastanreddine kesin olmak üzere karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, “müvekkili ile davalı arasında akdedileniş sözleşmesinin ve iş ilişkisinin muvazaalıolduğunun tespiti” istemine yer vermeden, diğeralacaklarına ilişkin olarak idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Samsun 3.İdare Mahkemesi, 20.11.2019 tarihinde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğününhasım mevkiine alınmasına karar vermiştir.
SAMSUN 3.İDARE MAHKEMESİ: 24.2.2020 tarih ve E:2019/253 sayı ile, 506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.,"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı 134.; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunun 3., 101.maddelerine; 4857sayılı İş Kanununun 1., 8. maddelerine; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun; 1. maddesihükümlerine yer verdikten sonra; “Bakılan davada;davacının çalışma biçimi ile idareyleimzalanan sözleşme hükümlerine bakıldığında;davacı ile davalı kurum arasındaki hukuki ilişkide hizmetakdinin denetim, gözetim, zaman, bağımlılık veücret unsurlarının bulunduğu, davacının çalışmalarının506 ve 5510 sayılı Yasalar kapsamındagerçekleştiği, sigortasının bu kapsamdayatırıldığı, taraflar arasında, idarisözleşmenin asli unsurları olan, idarenin tek taraflı,üstün hak ve yetkilerle donatılmasına yönelikkuralların bulunmadığı; taraflar arasında hizmetilişkisinin mevcut olduğu, sözleşmeleriniçeriğinde davacının, 657 sayılı Yasaya tabiolduğu yönünde ibarenin bulunmadığı,davacının tazminat taleplerinin davacının idare ileyapmış olduğu iş akdinden kaynaklanan biruyuşmazlık olduğu, davadaki istemlerin 4857 SayılıYasa kapsamına girdiği, davanın görüm veçözümünde İş Mahkemelerinin görevliolduğu sonucuna ulaşıldığından, Samsun 1.İş Mahkemesinin 14.03.2019 tarih ve E:2018/854 K:2019/193sayılı kararı görev ret kararınınkaldırılması için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle adli yargının görev alanına giren davanın2577 sayılı Yasanın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarıncagörev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası ile birlikte dava dosyalarının,görevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 22.6.2020 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, her iki yargı yerinde ortaktalep olan, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatilalacağı, hafta tatili alacağı, fark ücretalacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikteödenmesi istemi yönünden olumsuz görevuyuşmazlığının doğduğu; idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurum bünyesinde 2009 yılındaçalışmaya başlayarak, 2011 yılından itibaren“Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı”sözleşmesi ile sözleşmeli olarak, atölye elemanıunvanıyla görev yapan davacının; işsözleşmesinin ve ilişkisinin muvazaalı olduğununtespiti ile fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatilalacağı, hafta tatili alacağı, fark ücretalacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmış; idari yargı yerindeaçılan davada ise davacı ile davalı arasındaakdedilen iş sözleşmesinin ve iş ilişkisininmuvazaalı olduğunun tespiti” istemine yer verilmemiştir.
1309sayılı Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanunun;
4. maddesi:"a a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefiniteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları,başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, korosanatçıları, opera solistleri, orkestrasanatçıları, koro şefi ve yardımcıları,başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar,kordöbale şefi ve yardımcıları, baleöğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri,Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler,başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitörDevlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b) Repetitörler,korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknikmüdür, başrealizatör, başışıkuzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü(Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleriDevlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c)Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahneuzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler,kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahnemakinistleri, kopistler, sahne müdürü veyardımcıları, akortçular, desinatörler,makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamiratelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcısınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafındangörevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunanelemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adınıalırlar."
8. maddesi:" Devlet Opera ve Balesinde Devlet Konservatuvarı mezunlarıdışından da sanatkar istihdam edilebilir. Bu gibi sanatkarlar,teknik kurul tarafından sınava tabi tutularak gösterecekleribaşarı ve kabiliyet derecesine göre kurulca tespit edilecekücretlerle sanatkar olarak ve idari sözleşme ile hizmetealınırlar.(…)"
10. maddesi:" Genel Müdürlükte genel müdürle,müdürlüklerde müdürle sanatkarlar,uygulatıcı uzman memurlar ve sair sözleşmeligörevliler arasında yapılacak idari sözleşmelernoter huzurunda yapılmış sözleşmelerhükmündedir ve hiçbir harç, vergi ve resme tabideğildir."
12. maddesi:" a) Devlet Opera ve Balesi sanatkarları, uygulatıcı uzmanmemurlar ile uzman memurları ve stajiyerler tespit edilecek ehliyet veiktidarları nazarı itibara alınarak aşağıdagösterilen ücretlerleçalıştırılırlar.
Stajiyer ayda 1200 TL.
Uzmanmemurlar ayda 800 TL. - 3 500 TL.
Uygulatıcıuzman memurlar ayda 1 000 TL. - 4 250 TL.
Sanatkarmemurlar ayda 1 500 TL. - 5 500 TL.
b) DevletOpera ve Balesi Genel Müdürü ile Opera ve Balemüdürlerine en yüksek sanatkar memur ücretine ilave olarak,Cumhurbaşkanınca tayin edilecek miktarda idare ve temsilödeneği verilir.
c) DevletOpera ve Balesi sanatkarları, içkili gazino ve benzeri yerlerdeçalışamazlar. Aksi halde, genel müdürlük vemüdürlüklerce re'sen sözleşmeleri feshedilir."
Hükümleriniiçermektedir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının, 23.09.2009tarihinde, şirket işçisi olarak davalı Kurumdaçalışmaya başladığı, 14.9.2011yılından itibaren birer yıllık sözleşmelerle"Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı”sözleşmesi ile Atölye Elemanı ünvanı iledavalı kurumda görev yapmaya devam ettiği, tarafınayapılması gereken bir kısım ödemelerinyapılmadığı iddia edilerek; adli yargı yerindedavacı ile davalılar arasında akdedilen işsözleşmesinin ve iş ilişkisinin muvazaalıolduğunun tespiti, 1.000,00-TL fazla mesai ücreti, 750,00-TLUBGT(Ulusal Bayram ve Genel Tatil) alacağı, 750,00-TL hafta tatilialacağı, 750,00-TL fark ücret alacağı, 750,00-TLikramiye alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsiliistemiyle dava açılmış; davanın görevsizliknedeniyle reddedilmesi üzerine idari yargı yerinde açılandavada ise yalnızca doğduğu iddia edilen alacaklarınıntahsili istemine yer verildiği görülmüştür.
Öteyandan, davacı ile davalı Kurum arasında yenilenen“Türk Uyruklu Misafir SanatçıSözleşmeleri” irdelendiğinde; davacınınTemsil Başına Çalışma Grubu pozisyonunda, AtölyeElemanı ünvanında ve sigortalı olduğu; görevikarşılığı, kanuni kesintiler yapıldıktansonra temsil başına belirlenen günlük ücretin tahakkukettirilerek ödeneceği; İdarenin, yurtiçinde veyurtdışında yapılacak etkinlikler için (temsiller,konserler, turneler, festivaller vb.) sanatçıyı, Devlet Operave Balesi Genel Müdürlüğüsanatçılarına uygulanan esaslar çerçevesinde(yolluk vererek) görevlendirebileceği; sanatçının,sözleşme süresinde, idarenin yürürlükte bulunankanun, yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabul edeceği, sanatçının, sözleşme süresi içindeidarenin izni olmadıkça başka kurum ve kuruluşlardaözel veya resmi görev alamayacağı,sanatçının görevinde ve hizmetinyürütülmesinde, mesai saatlerine ve çalışmaprogramına uyumda, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüsanatçılarına ait sözleşmenin devam ve disiplin ileilgili hükümlerinin uygulanacağı; tarafların,sözleşmenin devamı sırasında iptaline kararverdiklerinde bu kararlarını bir ay öncesinden birbirlerineyazılı olarak bildirmek zorunda oldukları; sanatçınınartistik yetenekleri veya Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü bünyesi içindeki diğerdavranışları ve sanatsalçalışmalarının idarece yeterligörülmediği durumlarda 1 aylık süre beklenmeksizin busözleşmenin idarece iptal edilebileceği; bu durumun,sanatçı için herhangi bir yasal itiraz hakkıdoğurmayacağı, sözleşmelerin süre sonunda herhangi bir bildirime gerek kalmadan sona ereceği hususlarına yerverildiği, sözleşmenin davacı “Sanatçı”ile İdare adına “Müdür ve Sanat Yönetmeni”tarafından karşılıklı imza altınaalındığı görülmüştür.
İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığıidari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Davacınınçalışma biçimi ile idareyle imzalanansözleşme hükümlerine bakıldığında;idarenin 1309 sayılı Yasanın yukarıda yer verilenhükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak veyetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idarinitelikte olduğu tartışmasızdır. Zirasözleşmede davacının serbest iradesinden sözedilemeyeceği gibi ücretlendirmenin dahi yasal düzenleme ilebelirlendiği açıktır. Kaldı ki Yasakoyucusözleşmenin idari nitelikte olduğunu Kanundaaçıkça belirtmiştir.
Bunagöre; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri vedavacının statüsü ile sözleşmenin niteliğidikkate alındığında, uyuşmazlığın,idare hukuku hükümlerine göre görüm ve çözümündeidari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümü idariyargı yerinin görevine girdiğinden, Samsun 3. İdareMahkemesinin 24.2.2020 gün ve E:2019/253 sayılıbaşvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3. İdare Mahkemesinin24.2.2020 gün ve E:2019/253 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 22.6.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy