T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 137
KARAR NO : 2020 / 376
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : “Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı” sözleşmesi ile sözleşmeli olarak, atölye elemanı unvanıyla görev yapan davacının; fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı, hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. E.
Vekili : Av. H.F.K.
Davalı : Samsun Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü
Vekili : Av. A.Ö. Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin12.3.2011 tarihinde şirket işçisi olarak davalı kurumdaçalışmaya başladığını, 22.12.2015tarihinden itibaren “Yerli Misafir Sanatçı”unvanı ile sözleşmeli olarak davalı kurumda"atölye personeli ( sahne makinisti )” görevini yürüttüğünü;müvekkilinin iş sözleşmesinin her yıl zincirlemeşekilde yenilenmeye devam edildiğini, müvekkilinin kadroluçalışanlarla aynı şartlarda ve 30 tam günboyunca çalışmasına rağmen primgününün eksik yatırıldığını,ücretli yıllık izin ve ücretli hafta tatili hakkıolmasına rağmen bu haklarının müvekkilinekullandırılmadığını, müvekkilininçalıştığı süre boyunca haftanın 6günü çalışma yaptığını veprograma göre haftada en az 60 saat çalışmayaptığını, bunun 80 saate kadarulaştığını, ancak ücretlerinin kendisine ödenmediğiniileri sürerek; öncelikle müvekkili ile davalılararasında akdedilen iş sözleşmesinin ve işilişkisinin muvazaalı olduğunun tespiti, 1.000,00-TL fazla mesaiücreti, 750,00-TL UBGT(Ulusal Bayram ve Genel Tatil) alacağı,750,00-TL hafta tatili alacağı, 750,00-TL fark ücretalacağı, 750,00-TL ikramiye alacağının faiziylebirlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
SAMSUN 1.İŞ MAHKEMESİ: 21.3.2019 gün, E:2018/857, K:2019/208sayı ile, konu ile ilgili Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin E:2018/1927K: 2018/4677 sayılı ilamı ile Yargıtay 9. Hukuk DairesininE:2016/12461, K:2016/13666 sayılı ilamına yer vererek"davalı kurum nezdinde sözleşmeli olarak misafirsanatçı olarak istihdam edilen davacının idarisözleşme ile istihdam edildiği, statü hukukuna tabiolduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaişçi niteliğinin bulunmadığı,dolayısı ile görevli yargı yerinin idare mahkemeleriolduğu kanaati ile HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğincedava şartı bulunmadığından davanın usulden reddinekarar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
SamsunBölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi: 27.6.2019 gün, E:2019/1521,K:2019/1778 sayı ile, ilk derece mahkemesi kararının yasal vehukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere veözellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlikbulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastanreddine kesin olmak üzere karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, “müvekkili ile davalı arasında akdedileniş sözleşmesinin ve iş ilişkisinin muvazaalıolduğunun tespiti” istemine yer vermeden, diğeralacaklarına ilişkin olarak idari yargı yerinde davaaçmıştır.
SAMSUN 1.İDARE MAHKEMESİ: 20.1.2020 tarih ve E:2019/1065 sayı ile, 506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.,"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı 134.; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunun 3., 101.maddelerine; 4857sayılı İş Kanununun 1. maddesine; 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun; 2., 3., 5. ve Geçici1. maddesi hükümlerine yer verdikten sonra; “ Yukarıda yerverilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulmak suretiyleçalışan davacı tarafından talep edilen kıdem veihbar tazminatı alacağının, İş Kanunundankaynaklanan haklardan olduğu, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 28/05/2018 tarih ve E:2018/286, K:2018/344sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasa'sının 15/1-a. maddesi uyarınca Mahkememizingörevsizliğine, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, işbudavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 22.6.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu; her iki yargı yerinde ortaktalep olan, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatilalacağı, hafta tatili alacağı, fark ücret alacağıve ikramiye alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyönünden olumsuz görev uyuşmazlığınındoğduğu; idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurum bünyesinde 12.3.2011 tarihindeçalışmaya başlayarak, 22.12.2015 tarihinden itibaren“Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı”sözleşmesi ile sözleşmeli olarak, atölye elemanıunvanıyla görev yapan davacının; işsözleşmesinin ve ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespitiile fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı,hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiyealacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmış; idari yargı yerinde açılandavada ise davacı ile davalı arasında akdedilen işsözleşmesinin ve iş ilişkisinin muvazaalıolduğunun tespiti” istemine yer verilmemiştir.
1309sayılı Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanunun;
4. maddesi:"a a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefiniteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları,başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, korosanatçıları, opera solistleri, orkestrasanatçıları, koro şefi ve yardımcıları,başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar,kordöbale şefi ve yardımcıları, baleöğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri,Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler,başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitörDevlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b)Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar,teknik müdür, başrealizatör, başışıkuzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü(Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleriDevlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c)Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahneuzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler,kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahnemakinistleri, kopistler, sahne müdürü veyardımcıları, akortçular, desinatörler,makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamiratelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcısınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafındangörevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunanelemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adınıalırlar."
8. maddesi:" Devlet Opera ve Balesinde Devlet Konservatuvarı mezunlarıdışından da sanatkar istihdam edilebilir. Bu gibi sanatkarlar,teknik kurul tarafından sınava tabi tutularak gösterecekleribaşarı ve kabiliyet derecesine göre kurulca tespit edilecekücretlerle sanatkar olarak ve idari sözleşme ile hizmetealınırlar.(…)"
10. maddesi:" Genel Müdürlükte genel müdürle,müdürlüklerde müdürle sanatkarlar,uygulatıcı uzman memurlar ve sair sözleşmeligörevliler arasında yapılacak idari sözleşmelernoter huzurunda yapılmış sözleşmelerhükmündedir ve hiçbir harç, vergi ve resme tabideğildir."
12. maddesi:" a) Devlet Opera ve Balesi sanatkarları, uygulatıcı uzmanmemurlar ile uzman memurları ve stajiyerler tespit edilecek ehliyet veiktidarları nazarı itibara alınarak aşağıdagösterilen ücretlerle çalıştırılırlar.
Stajiyer ayda 1200 TL.
Uzmanmemurlar ayda 800 TL. - 3 500 TL.
Uygulatıcıuzman memurlar ayda 1 000 TL. - 4 250 TL.
Sanatkarmemurlar ayda 1 500 TL. - 5 500 TL.
b) DevletOpera ve Balesi Genel Müdürü ile Opera ve Balemüdürlerine en yüksek sanatkar memur ücretine ilave olarak,Cumhurbaşkanınca tayin edilecek miktarda idare ve temsilödeneği verilir.
c) DevletOpera ve Balesi sanatkarları, içkili gazino ve benzeri yerlerdeçalışamazlar. Aksi halde, genel müdürlük vemüdürlüklerce re'sen sözleşmeleri feshedilir."
Hükümleriniiçermektedir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının, 12.03.2011tarihinde, şirket işçisi olarak davalı Kurumdaçalışmaya başladığı, 22.12.2015yılından itibaren birer yıllık sözleşmelerle"Türk Uyruklu/Yerli Misafir Sanatçı”sözleşmesi ile Atölye Elemanı ünvanı iledavalı kurumda görev yapmaya devam ettiği, tarafınayapılması gereken bir kısım ödemelerinyapılmadığı iddia edilerek; adli yargı yerindedavacı ile davalılar arasında akdedilen işsözleşmesinin ve iş ilişkisinin muvazaalıolduğunun tespiti, 1.000,00-TL fazla mesai ücreti, 750,00-TLUBGT(Ulusal Bayram ve Genel Tatil) alacağı, 750,00-TL hafta tatilialacağı, 750,00-TL fark ücret alacağı, 750,00-TLikramiye alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsiliistemiyle dava açılmış; davanın görevsizliknedeniyle reddedilmesi üzerine idari yargı yerinde açılandavada ise yalnızca doğduğu iddia edilen alacaklarınıntahsili istemine yer verildiği görülmüştür.
Öteyandan, davacı ile davalı Kurum arasında yenilenen“Türk Uyruklu Misafir SanatçıSözleşmeleri” irdelendiğinde; davacınınTemsil Başına Çalışma Grubu pozisyonunda, AtölyeElemanı ünvanında ve sigortalı olduğu; görevikarşılığı, kanuni kesintiler yapıldıktansonra temsil başına belirlenen günlük ücretin tahakkukettirilerek ödeneceği; İdarenin, yurtiçinde veyurtdışında yapılacak etkinlikler için (temsiller,konserler, turneler, festivaller vb.) sanatçıyı, Devlet Operave Balesi Genel Müdürlüğüsanatçılarına uygulanan esaslar çerçevesinde(yolluk vererek) görevlendirebileceği; sanatçının,sözleşme süresinde, idarenin yürürlükte bulunankanun, yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabuledeceği, sanatçının, sözleşme süresiiçinde idarenin izni olmadıkça başka kurum vekuruluşlarda özel veya resmi görev alamayacağı,sanatçının görevinde ve hizmetinyürütülmesinde, mesai saatlerine ve çalışmaprogramına uyumda, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına aitsözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümlerininuygulanacağı; tarafların, sözleşmenin devamısırasında iptaline karar verdiklerinde bu kararlarını biray öncesinden birbirlerine yazılı olarak bildirmek zorundaoldukları; sanatçının artistik yetenekleri veya DevletOpera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesiiçindeki diğer davranışları ve sanatsal çalışmalarınınidarece yeterli görülmediği durumlarda 1 aylık sürebeklenmeksizin bu sözleşmenin idarece iptal edilebileceği; budurumun, sanatçı için herhangi bir yasal itiraz hakkıdoğurmayacağı, sözleşmelerin süre sonunda herhangi bir bildirime gerek kalmadan sona ereceği hususlarına yerverildiği, sözleşmenin davacı “Sanatçı”ile İdare adına “Sanat Yönetmeni ve MüdürV.” tarafından karşılıklı imza altınaalındığı görülmüştür.
İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığıidari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Davacınınçalışma biçimi ile idareyle imzalanansözleşme hükümlerine bakıldığında;idarenin 1309 sayılı Yasanın yukarıda yer verilenhükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak veyetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idarinitelikte olduğu tartışmasızdır. Zirasözleşmede davacının serbest iradesinden sözedilemeyeceği gibi ücretlendirmenin dahi yasal düzenleme ilebelirlendiği açıktır. Kaldı ki Yasakoyucusözleşmenin idari nitelikte olduğunu Kanundaaçıkça belirtmiştir.
Bunagöre; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri vedavacının statüsü ile sözleşmenin niteliğidikkate alındığında, uyuşmazlığın,idare hukuku hükümlerine göre görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümü idariyargı yerinin görevine girdiğinden, Samsun 1. İdareMahkemesinin 20.1.2020 gün ve E:2019/1065 sayılıbaşvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Samsun 1. İdare Mahkemesinin20.1.2020 gün ve E:2019/1065 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 22.6.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy