T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/164
KARAR NO : 2020/392
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili Yönetmeliği uyarınca SÎT alanında kalan taşınmazın kıymet takdir komisyonu tarafından takdir edilen bedelinin yeniden değerlendirilerek artırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1- C.O.
2- S.Y.
Vekili : Av. O.E.
Davalı : Maliye BakanlığıMilli Emlak Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. T.K.
O L A Y : Davacılarvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkillerine ait İstanbul İli, Üsküdarİlçesi, Vaniköy Mahallesinde bulunan 2550m² alanlı,928 ada, 35 parsel sayılı taşınmazın, birinci derecededoğal sit alanında kalması nedeniyle 2863 Sayılı Kanunkapsamında aynı değerde bir Hazine malı ile takas talebindebulunduklarını ancak takas değerinin düşük tespitedildiğini ileri sürerek, gerçek takas değerinin tespitedilerek Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün tespitettiği takas değerinin yükseltilmesi ve aradaki fark kadarhazine malları ile takasının sağlanmasına kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İstanbul Anadolu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 11.4.2017gün ve E:2015/293, K:2017/124 sayı ile, Mahkemelerince davanınkısmen kabulü ile; takas bedelinin 15.300,000,00-TL'yeçıkartılmasına, davacının takas değerifarkı kadar hazine malları ile takası talebinin idari işlemolup, davalı idareyi zorlayıcı karar verilemeyeceğinden butalebin reddine karar vermiş, bu karara karşı davacılarvekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ:7.6.2018 gün ve E:2017/1539 K:2018/1009 sayı ile, dava konusutaşınmazın boğaziçi öngörümbölgesinde kaldığından, Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma Kurulunca 1. derece doğal sitalanı olarak ilan edildiği, taşınmaza Milli Emlak GenelMüdürlüğünce takasa esas olmak üzere kıymettakdir formu düzenlendiği, açılan davakamulaştırma bedeline ilişkin olmayıp, takdir edilen takasdeğerinin yükseltilmesine ilişkin olup, idarenin eylem veişlemlerinden kaynaklandığıanlaşıldığından, davanın idari yargıda görülmesigerektiği gerekçesiyle; davanın yargı yolu nedeniyle davaşartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, işinesasına girilerek davanın kabulüne karar verilmesi doğrudeğil ise de; bu yanılgının giderilmesi yenidenyargılama yapılmasını gerektirmediğinden, kararınkaldırılarak dava şartı yokluğundan davanınusulden reddine, 6100 sayılı HMK.nun 353/1 -a/4. maddesiuyarınca kesin olarak karar vermiş, bu karar davacılar vekili tarafındantemyiz edilmiştir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi: 7.11.2019 gün veE:2018/11777, K:2019/17860 sayı ile, davacılar vekilinin temyizitirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olanhükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 11. İDARE MAHKEMESİ: 15.1.2020 günve E:2020/32 sayı ile, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunuuyarınca takas bedeline ilişkin olduğu, dolayısıylaburada kamulaştırmanın bedeliyle doğrudan ilgili bir uyuşmazlığınsöz konusu olduğu, davacıların kamulaştırmaişlemine karşı dava açmayıp bedele ilişkin davaaçmakla kamulaştırmadan doğan dava hakkınıidari aşamaya değil adli aşamaya yönelttiğianlaşıldığından uyuşmazlığıçözmekte adli yargı mahkemelerinin görevli olduğusonucuna ulaşıldığından, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca adli yargı dava dosyasınınistenilmesine, görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosyaincelemesinin görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan22.06.2020 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2863 sayılı Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili Yönetmeliğiuyarınca SÎT alanında kalan taşınmazınkıymet takdir komisyonu tarafından takdir edilen bedelinin yenidendeğerlendirilerek artırılması istemiyleaçılmıştır.
Anayasanın "Kamulaştırma"başlıklı 46. maddesinde,
(Değişik: 3/10/2001-4709/18 md.)
"Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararınıngerektirdiği hallerde, gerçekkarşılıklarını peşin ödemekşartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmazmalların tamamını veya bir kısmını, kanunlagösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlarüzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.
Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlananartırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak,tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulamaprojeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeniormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması veturizm amacıyla kamulaştırılan topraklarınbedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitleödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirmesüresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitlereşit olarak ödenir.
Kamulaştırılan topraktan, o toprağıdoğrudan doğruya işleten küçükçiftçiye ait olanlarının bedeli, her halde peşinödenir.
İkinci fıkrada öngörülen taksitlendirmelerdeve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerindekamu alacakları için öngörülen en yüksek faizuygulanır." hükmüne yer verilmiş,
2863 sayılı Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma Kanununun“Kamulaştırma” başlıklı 15. maddesinin(f)bendinde,
“(Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.; Değişik:25/6/2009-5917/24 md.) Sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçeklionanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağıgetirilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiatvarlıklarının bulunduğu parseller, (…)(1) başkaHazine arsa veya arazileri ile müstakil veya hisseli olarakdeğiştirilebilir. Sit alanı ilan edildiği tapukütüğüne şerh edilen taşınmazları,miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında,sonradan edinenlerin talepleri değerlendirilmez. Ancak, Bakanlıkizniyle gerçekleştirilen kazılarınyapıldığı alanlarda bulunan parsellerde, maliklerinbaşvurusu ve kabulüne ilişkin koşul parsele yönelikuygulanır ve 1/1000 ölçekli onanlı korumaamaçlı imar planı şartı aranmaz. Bu parsellerinüzerinde bina veya tesis varsa malikinin başvurusu üzerinerayiç bedeli, 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesihükümlerine göre belirlenerek ödenir. Bu bentle ilgili usulve esaslar Maliye Bakanlığının uygungörüşü alınarak Bakanlıkçaçıkarılan yönetmelikle belirlenir." denilmiş,bu madde dayanak alınarak hazırlanan Sit Alanlarında KalanTaşınmazlarının Hazine Taşınmazları ileDeğiştirilmesi Hakkındaki Yönetmeliğin;
"Değer takdiri" başlıklı 7.Maddesinde;
"(1) Trampaya konu taşınmazların bedelleri 8/9/1983tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 19/6/2007 tarihlive 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan HazineTaşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelikhükümlerine göre belirlenir.
(2) Sit alanında kalan gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine ait taşınmazların bedellerinin tespitinde, sitalanı ilan edilmeden önceki fiili ve hukuki durumları dikkatealınır.
(3) Sit alanında kalan gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine ait taşınmazların üzerinde bina ve tesisbulunması halinde, malikinin başvurusu üzerine rayiçbedeli, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun 11 inci maddesi hükümlerine göre belirlenerekBakanlık tarafından ödenir.
(4) Taşınmazın üzerinde sökülüpgötürülebilecek sabit olmayan tesis ve yapılara,ağaçlardaki meyvelere, tarladaki ürüne değer takdiredilmez. Trampa yapılsa dahi, Maliye Bakanlığınca verilensüre içinde malik tarafından sabit olmayan tesis veyapıların kaldırılmasına, mevsiminde meyvelerin toplanmasına,ürünün hasadına bir defaya mahsus olmak üzere izinverilir.";
"İlan ve başvuru" başlıklı 9.Maddesinde;
"(1) Maliye Bakanlığınca trampa kapsamındaönerilmesi uygun görülen Hazine taşınmazları,bedeli de belirtilmek suretiyle yeri ve nitelikleri altı ay süreyledefterdarlıkların web sitelerinde ve ilan panolarında duyurulur.
(2) Maliye Bakanlığınca; sit alanında kalantaşınmazların tespit edilen değeri istekli/isteklilerineyazıyla tebliğ edilir ve bu yazıda ayrıca; bu bedellerinkabul edildiğine ilişkin noter tasdikli taahhütnamenin MaliyeBakanlığına verilerek, taşınmazlarınındeğeri karşılığında defterdarlıklarınweb sitelerinde ve ilan panolarında önerilen Hazinetaşınmazlarından uygun olanlarının seçilerekilgili defterdarlığa başvurabilecekleri ancak, trampataleplerinin değerlendirilebilmesi için, aynı adaiçerisindeki bütün parsel maliklerinin başvurusu vekarşılığında önerilen parsellerintamamının kabulünün gerektiği ya da tespit edilenbedele 10 uncu madde uyarınca taşınmazın bulunduğu yerdefterdarlığına itiraz edebilecekleri bildirilir.
(3) Bakanlık izniyle gerçekleştirilenkazıların yapıldığı alanlarda bulunantaşınmazlarda isteklinin başvurusu ve kabulüne yönelikkoşul taşınmaza yönelik uygulanır.
(4) Başvurunun değerlendirilebilmesi için trampayakonu taşınmazların tahmin edilen bedelleri arasındayüzde yirmiden fazla fark olamaz.
(5) Defterdarlıkların web sitelerinden ve ilanpanolarından önerilen taşınmazlara belirtilen süreiçerisinde talep olmaması halinde, bu taşınmazlar yerinebaşka taşınmazlar önerilebilir.";
"Trampa" başlıklı 11. maddesinde;
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındakitaşınmazların trampası Maliye Bakanlığınca2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (g) bendiile Hazine Taşınmazlarının İdaresi HakkındaYönetmelik hükümlerine göre pazarlık usulü ileyapılır. Hazine taşınmazının değerinin dahayüksek olması halinde aradaki fark istekli/isteklileritarafından peşin ve nakden ödenir.
(2) Maliye Bakanlığınca ihale usulü ile trampatalimatı verilen taşınmazlara ilişkin olarak, trampadanistekli/isteklilerin vazgeçmesi halinde, bu isteklilerce başkatrampa talebinde bulunulamaz. Aynı Hazinetaşınmazı/taşınmazları için birden fazlaistekli olduğunda, aynı yeri isteyenler yazılı olarakçağrılırlar. Çağrıya uymayanlarıntrampa isteme hakkı düşer. Trampa yapmaya yetkili mahallikomisyon huzurunda çağrı üzerine gelenlerin arasındayapılacak açık artırmada an fazla fark bedeli vermeyiönerenin önerisi kabul edilir." hükümleri yeralmıştır.
4706 sayılı Kanunun Geçici 11. Maddesinde; (Ek:18/2/2009-5838/24 md.)
"21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür veTabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca sit alanıilan edilmesi nedeniyle kesin inşaat yasağı getirilen alanlardakalan taşınmazlar için bu maddenin yayımı tarihindenönce düzenlenmiş olup 31/12/2011 tarihine kadarkullanılmayan veya kısmen kullanılan belgeler iptal edilir veyenisi düzenlenmez." denilmiş,
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun"Satın alma usulü" başlıklı 8. maddesinde;
(Değişik: 24/4/2001 - 4650/3 md.)
" İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlıolan taşınmaz mallar hakkında yapacağıkamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikleuygulamaları esastır.
Kamulaştırma kararının alınmasından sonrakamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindekiesaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veyakuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve TicaretOdalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarındanalacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malıntahmini bedelini tepit etmek üzere kendi bünyesi içinden en azüç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazlakıymet takdir komisyonunu görevlendirir.
Ayrıca idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıklasatın alma ve trampa işlemlerini yürütmek vesonuçlandırmak üzere kendi bünyesi içinden en azüç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazlauzlaşma komisyonunu görevlendirir.
İdare, kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahminibedeli belirtmeksizin, kamulaştırılmasıkararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veyabunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşinveya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasınagöre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere göretaksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın almak veya idareyeait bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmakistediğini resmi taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.
(Değişik beşinci fıkra: 20/8/2016-6745/31 md.)Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğtarihinden itibaren on beş gün içinde,kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla veanlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareyebaşvurulması hâlinde; komisyonca tayin edilen tarihtepazarlık görüşmeleri yapılır, tespit edilentahminî değeri geçmemek üzere bedelde veya trampadaanlaşmaya varılması hâlinde, yapılan buanlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusutaşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ilekamulaştırma bedelini, malikin kimlik bilgilerini vetaşınmazların tapuda tesciline veya terkinine dair kabul beyanlarınıda ihtiva eden tutanak, malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleritarafından imzalanır. Bu tutanak malikin ferağ beyanı vetapuda idare adına yapılacak tescilin hukuki sebebisayılır.
(Değişik altıncı fıkra: 20/8/2016-6745/31 md.)İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihindenitibaren en geç kırk beş gün içinde, tutanaktabelirtilen bedel hazır edilerek, idarenin anlaşma tutanağıve kamulaştırma öncesi taşınmaz üzerindekitüm takyidat ve haklardan arındırıldığınıbildiren yazıya istinaden idare adına tapuya resen tescil veya terkinedilir. Tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedelikendilerine ödenir.
Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilentaşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibindenkamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve buşekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedelinekarşı itiraz davaları açılamaz.
Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde buKanunun 10 uncu maddesine göre işlem yapılır."denilmiş,
Aynı Kanunun 26. Maddesinde;
"Mal sahibinin kabul etmesi halinde kamulaştırma bedeliyerine, idarenin kamu hizmetine tahsis edilmemiş olan taşınmazmallarından, bu bedeli kısmen veya tamamen karşılayacakmiktarı verilebilir.
Kamulaştırma bedeli yerine verilecek taşınmazmalın değeri, idarenin ihale komisyonunca yoksa bu amaçlakuracağı bir komisyonca tespit edilir. Taşınmaz malbedelleri arasındaki fark taraflarca nakit olarakkarşılanır. Ancak idarenin vereceği taşınmazmalın değeri, kamulaştırma bedelinin yüzdeyüzyirmisini aşamaz." denilmiş ve
Geçici 6. maddesinde;
"Kamulaştırılmaksızın kamu hizmetineayrılan taşınmazların bedel tespiti (Ek: 18/6/2010-5999/1md.; Değişik: 24/5/2013-6487/ 21 md.)
Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veyakamulaştırması hiç yapılmamışolmasına rağmen 9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasındafiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin birihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılantaşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifakhakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızınfiili olarak el konulması sebebiyle, mülkiyet hakkındandoğan talepler, bedel talep edilmesi hâlinde bedel tespiti vediğer işlemler bu madde hükümlerine göreyapılır. Bu maddeye göre yapılacak işlemlerdeöncelikle uzlaşma usulünün uygulanması davaşartıdır.
İdarenin daveti veya malikin müracaatı üzerine,fiilen el konulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilenirtifak hakkının idarenin daveti veya malikin müracaatettiği tarihteki tahmini değeri; bu Kanunun 8 inci maddesinin ikincifıkrasına göre teşkil edilen kıymet takdir komisyonumarifetiyle, taşınmazın el koyma tarihindeki nitelikleri esasalınmak ve bu Kanunun 11 inci ve 12 nci maddelerine göre hesaplanmaksuretiyle tespit edilir. Tespitten sonra, bu Kanunun 8 inci maddesininüçüncü fıkrasına göre teşkil olunan uzlaşmakomisyonunca, idarenin daveti veya malikin müracaat tarihinden itibaren engeç altı ay içinde 7201 sayılı Kanunhükümlerine göre tebliğ edilen bir yazı ile, tahminideğer bildirilmeksizin, talep sahibi uzlaşmagörüşmelerine davet edilir.
Uzlaşma; idareye ait taşınmazın trampası,idareye ait taşınmaz üzerinde sınırlı ayni haktanınması veya imar mevzuatı çerçevesindebaşka bir yerde imar hakkı kullandırılması suretiyleveya bunların mümkün olmaması hâlinde nakdi bedelüzerinden yapılabilir.
Uzlaşma görüşmeleri, hukuki veya fiili engelbulunmadığı takdirde davete icabet tarihinden itibaren engeç altı ay içinde sonuçlandırılır veuzlaşmaya varılıp varılmadığı, malik veyatemsilcisi ile komisyon üyeleri tarafından imzalanan birtutanağa bağlanır. Bu tutanak ile uzlaşmagörüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler,açılacak davalarda taraflar aleyhine delil teşkil etmez.
Uzlaşmaya varılması hâlinde, üzerindeuzlaşılan hakkın türünü, tanınma şartve usullerini, nakdi ödemede bulunulacak ise miktarını veödeme şartları ile taşınmazların tesciline veyaterkinine dair muvafakati de ihtiva eden bir sözleşme akdedilerek busözleşme çerçevesinde işlem yapılır veuzlaşma konusu taşınmazlar resen tapuya tescil veya terkinedilir.
Uzlaşılan bedel, bütçeimkanlarıdâhilinde sonraki yıllara sâri olacakşekilde taksitli olarak da ödenebilir. Taksitli ödemesüresince, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz veTemerrüt Faizine İlişkin Kanuna göre ayrıca kanunifaiz ödenir.
İdare ve malik arasında uzlaşmasağlanamadığı takdirde, uzlaşmazlıktutanağının tanzim edildiği tarihten itibarenüç ay içinde malik veya idare tarafından bedel tespitidavası açılabilir.
Dava açılması hâlinde, fiilen el konulantaşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifakhakkının dava tarihindeki değeri, ikinci fıkranınbirinci cümlesindeki esaslara göre mahkemece bu Kanunun 15 incimaddesine göre bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle tespit vetaşınmazın veya hakkın idare adına tesciline veyaterkinine hükmedilir. Tespit edilen bedel, bu maddenin sekizincifıkrasına göre idarece ödenir. Tescile veya terkineilişkin hüküm kesin olup tarafların hükmedilen bedeleilişkin temyiz hakkı saklıdır.
Bu madde kapsamında açılan davalarda mahkeme ve icraharçları ile her türlü vekalet ücretleri bedeltespiti davalarında öngörülen şekilde maktu olarakbelirlenir.
Kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu maddeuyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaçolması hâlinde, merkezi yönetim bütçesinedâhil idarelerin yılı bütçelerinde sermayegiderleri için öngörülen ödeneklerinin (MilliSavunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veSahil Güvenlik Komutanlığı bütçeleriningüvenlik ve savunmaya yönelik mal ve hizmet alımları ileyapım giderleri için ayrılan ödeneklerin) yüzdeikisi, belediye ve il özel idareleri ile bağlı idareleriiçin en son kesinleşmiş bütçe gelirleritoplamının, diğer idareler için en sonkesinleşmiş bütçe giderleri toplamının en azyüzde ikisi oranında yılı bütçelerinde payayrılır. Kesinleşen alacakların toplam tutarınınayrılan ödeneğin toplam tutarını aşmasıhâlinde, ödemeler, sonraki yıllara sâri olacakşekilde, garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir.Taksitlendirmede, bütçe imkanlarıile alacaklarıntutarları dikkate alınır. Taksitli ödeme süresince,3095 sayılı Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir.İdare tarafından, mahkeme kararı gereğince nakdi ödemeyerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğeruzlaşma yolları da teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmayailişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir.
Bu maddenin bedele ilişkin hükümleri, vukubulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olankamulaştırmasız el koymadan dolayıaçtıkları tazminat davası süre bakımındandava hakkının düştüğü gerekçesiylereddedilmiş olanlar hakkında da uygulanır. Evvelceaçtıkları davalar sonunda tazminat almaya hakkazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayıdavaları reddedilmiş olanlar hakkında bu maddehükümleri uygulanmaz. Ancak, gerek iç hukuka ve gereksemilletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalarsonunda hak kazanmış oldukları tazminat henüzödenmemiş olanlara, idare tarafından nakdi ödeme yerine,üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşmayolları teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkinhükümlerine göre işlem yapılabilir.
Vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamındaolan kamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddeninyürürlüğe girmesinden önce tazmin talebiyle davaaçmış olanlar; bu madde hükümlerine göreuzlaşma yoluna gitmeyi isteyip istemediklerini bu maddeninyürürlüğe girmesinden itibaren üç ayiçinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ilebildirebilirler. Uzlaşma talebi üzerine, uzlaşmagörüşmelerinin neticesine kadar dava bekletilir;uzlaşılamaması hâlinde, uzlaşmazlıktutanağının mahkemeye sunulmasından sonra davaya devam edilir.(Mülga üçüncü cümle: 20/8/2016-6745/34 md.) Bumadde hükümleri karara bağlanmamış veya kararıkesinleşmemiş tüm davalara uygulanır. Kararıkesinleşen davalara ise, bu maddenin yalnızca sekizinci fıkrahükümleri uygulanır.
Bu madde uyarınca ödenecek olan bedelin tahsili sebebiyleidarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez." denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden;İstanbul İli, Üsküdarİlçesi, Vaniköy Mahallesinde 179 pafta, 928 ada, 35 parselnolu, 1. Derece Doğal Sit Alanında kalan davacılar adınakayıtlı taşınmaz malın, İstanbul İlisınırlarında bulunan Hazine mülkiyetine eşdeğer birtaşınmaz mal ile takasının talep edildiği, Ekonomik,Sosyal ve Kültürel İşlerBaşkanlığı’nın 29/01/2013 tarihli 232sayılı yazısı ile sit alanında kalantaşınmaz malın Hazine taşınmazları iletrampasının 2012/15 sayılı genelge kapsamında uygungörüldüğü; takas işlemine esas olmak üzere,takasa konu 928 ada, 35 parsel nolu taşınmaz malın tamamıiçin 6.878.113,50-TL satış bedeli takdir edildiği;söz konusu satış bedelinin düşük olduğugerekçesi ile davacılar tarafından itiraz edilmesiüzerine itirazın yerinde olup olmadığı hususunda rapordüzenlenerek gönderilmesi Milli Emlak Denetim BürosuBaşkanlığından istenildiği; bu defa Milli EmlakDenetim Bürosu Başkanlığı DefterdarlıkUzmanı tarafından düzenlenen 17/12/2013 tarih ve 2013/57sayılı rapor ile taşınmaz malın konumu,yüzölçümü, imar planında koru alanındakalması, arsa satış ilanları, emlakkomisyoncusu/bilirkişi beyanları, 1. Derece Doğal Sit Alanıilan edilmeden önceki hukuki ve fiili durumu göz önündebulundurulduğundan trampaya esas olmak üzere davalı idarekomisyonunca takdir edilen bedelin uygun olduğunun bildirildiği,bunun üzerine davacılar vekilince gayrimenkulün takasıesnasında, takas değerinin düşük tespit edilmesisebebi ile, kıymet takdir komisyonunca takdir edilen bedele itirazedilerek takas değerinin yükseltilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda hükümlerine yer verilen 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nda, 10. maddeye göre teşkil olunankıymet takdiri komisyonlarınca, 11. maddesinde belirtilen objektifesaslar dikkate alınarak kamulaştırma bedelinin takdiredileceği belirtilmiş ve 14. madde ile de, kamulaştırmaişlemine karşı idari yargıda; takdir olunan bedel ile maddihatalara karşı ise adli yargıda dava açılacağınaişaret edilmek suretiyle, görev konusu açık birşekilde düzenlenmiştir.
Bedel takdiri esasen kamulaştırma işlemi gibi, kamugücüne dayalı , re'sen ve tek yanlı olması nedeniyleidari işlem niteliğini taşımakta ise de; yasakoyucu, karmabir düzenlemeyi benimsemiş olup, bedele ilişkin davalarda adli yargıyıgörevli kılmıştır.
Şu halde, kamulaştırma işlemi sonucundadavacılar adına takas edilen gayrimenkulle ilgili olarak bedeleitiraz edildiğine göre, 2942 sayılı Yasa'nın 14.maddesinin görevli yargı yerine işaret eden açıkdüzenlemesi karşısında, kamulaştırma bedelininYasa'nın 11. maddesindeki esaslara uygunluğunun yargısaldenetiminin adli yargı yerince yapılacağında kuşkuyayer bulunmamaktadır.
Belirtilen durum karşısında, olayda kamulaştırmaişleminin iptaline yönelik bir dava açılmayıp,yapılan kamulaştırmada takdir edilen bedele itiraz edilerekaçılan kamulaştırma değerininarttırılması davasının görüm veçözümü, 2942 sayılı Yasa'nın 14. maddesinegöre adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla İstanbul 11. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesince verilen 7.6.2018 gün ve E:2017/1539 K:2018/1009sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bunedenleİstanbulİstanbul 11. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinceverilen 7.6.2018 gün ve E:2017/1539 K:2018/1009 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.06.2020gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy