T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 145
KARAR NO : 2020 / 370
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari para cezasından kaynaklanan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın; aynı Kanunun 88. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :K. K. Otobüsleri A.Ş.
Vekili :Av. Ş. Z.T.
Davalı :Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :Av. F. A.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; Van Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğünce müvekkiline 2016/016233 takipnumaralı ve 26.12.2016 tarihli ödeme emri gönderildiğini; ekindehiçbir belge bilgi bulunmamasına karşın, kurumnezdinde yapılan araştırmalarda, 34 … 8323, 34 …8328, 34 … 8326, 34 … 8329, 08 … 123, 34 … 27Plakalı araçların araç kaptanı olanşoförlerin sigorta bildirimi olmaksızınçalıştığına ilişkin tespit neticesindetahakkuk ettirildiği ileri sürülen idari para cezası veprim borcuna ilişkin olduğunun anlaşıldığını;ancak söz konusu ödeme emrinin hukuka ve fiili durumaaykırı olarak düzenlendiğini; müvekkilinin bu ödeme emrinden dolayı davalıya herhangi bir borcununbulunmadığını; ödeme emrinin müvekkilineusulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini, yasal ve fiilidayanağının dahi belirtilmediğini; ödeme emrinindayanağı olarak tespit edilen ve sigorta bildirimi yapılmadanişçi çalıştırıldığı iddiaedilen araçların müvekkili tarafından uzun süreliolarak kiralandığını ve zilyetliklerinindevredildiğini ifade ederek; Van Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü tarafından düzenlenen 2016/ 016233takip numaralı ve 26.12.2016 tarihli ödeme emrinin iptali istemiyle4.1.2017 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
VAN1.İŞ MAHKEMESİ: 30.3.2017 gün ve E:2017/27, K:2017/350sayı ile, “(…)Dava SGK tarafından uygulanan idari paracezasına itiraza yöneliktir.
SGKtarafından davacının 5510 sayılı yasanın 11.Maddesinde belirtilen bildirgeyi süresi içinde usule uygun şekildeSGK'ya vermediğinden bahisle aynı yasanın 102. Maddesininbirinci fıkrasının b bendi uyarınca idari para cezasıuygulandığı görülmüştür.
5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 102. Maddesi uyarınca, SGK tarafından uygulanan idari paracezalarına karşı cezanın tebliğ tarihinden itibarenöncelikle onbeş gün içinde idari para cezasınıtebliğ eden Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz idari paracezasının tahsiline ilişkin takibi durdurur. Kurumcaitirazı reddedilenler, itiraz kararının kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, İdari para cezası kesinleşir.
İlgiliyasanın 101. Maddesinde her ne kadar sözkonusu yasadan kaynaklıuyuşmazlıklarda İş mahkemelerinin görevli olduğubelirtilmiş ise de 102. Maddede ayrıksı bir durumgözetilerek sadece 102. Maddeden kaynaklı idari para cezalarındaidare mahkemelerini görevli kılmıştır.
Tüm bunedenle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine dair aşağıdakihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanınyargı yolu caiz olmadığından dava şartıyokluğu nedeniyle usulden REDDİNE(…)” karar vermiş;istinaf yoluna başvurulması üzerine, Erzurum Bölge AdliyeMahkemesi 6.Hukuk Dairesince, 18.7.2017 gün ve E:2017/825, K:2017/1015sayı ile, davalının istinaf başvurusunun HMK'nın353/1/b/l maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10.Hukuk Dairesince; 9.12.2019gün ve E:2017/4704, K:2019/9623 sayı ile, temyize konu tutarıntemyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğuanlaşılmakla, anılan karara karşı temyiz yolunabaşvurulmasının miktar itibariyle mümkünbulunmadığı gerekçesiyle, davacı vekilinin temyizdilekçesinin miktar itibarıyla kesinlik nedeniyle reddine kararvermiş; sonuç itibariyle görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
VAN4.İDARE MAHKEMESİ: 14.1.2020 gün ve E:2020/38 sayı ile,“(…)5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun 88. maddesinde; "Kurumun primve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir.",101. Maddesinde de, "Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür" kuralına yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirkete ait muhtelifplakalı araçların kaptan şoförlerinin sigortabildirimi olmaksızın çalıştığınailişkin tespit bulunduğundan bahisle verilen para cezasınıntahsili amacıyla Van Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü tarafından tanzim ve tebliğ olunan26/12/2016 tarih, 2016/16233 takip nolu ve 5.749,31 TL miktarlı ödemeemrinin davacı şirkete tebliği üzerine bakılmakta olandavanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkkonusu olayda, kurum alacağının tahsili amacıyladavacı şirket adına düzenlenen ödeme emrinin iptaliistenildiğinden, bu haliyle davanın görüm veçözümü yukarıda metnine yer verilen 5510sayılı Yasa maddeleri uyarınca iş mahkemesinin görevalanında kalmaktadır.
Açıklanannedenlerle; Van 1. İş Mahkemesi'nin E.2017/27 sayılıdosyasında verilen davanın görev yönünden reddineilişkin kararla, davanın idari yargı yerindeaçılması gerektiği gerekçesiyle usuldenreddedilerek kesinleşmesi üzerine Mahkememizde bu davaaçıldığından 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, işin incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nce karar verilmesine değin ertelenmesine, Mahkememize ait davadosyası ile Van 1. İş Mahkemesi'nin E.2017/27 sayılıdosyasının getirtilerek Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 22.6.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari para cezasındankaynaklanan -gecikme zammı dahil toplam- 5.749,31 TL tutarlı 26.12.2016tarih ve 2016/16233 takip numaralı ödeme emrinin iptali istemindenibarettir.
506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu’nun 140. maddesinin 9.5.2007 gün ve 5655 sayılıKanun’un 2. maddesi ile değişik 4. fıkrasında,“İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekletahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumunilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazıreddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuzgün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Busüre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idarî para cezası kesinleşir. Mahkemeyebaşvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyenidarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi hükmügereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birliktetahsil edilir. İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargıyoluna başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibarenonbeş gün içinde ödenmesi halinde, bunun dörtteüçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî paracezalarına karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yolunabaşvurma hakkını etkilemez. Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesiveya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsiledilmemiş olan dörtte birlik ceza tutarı, 80 inci maddehükmü de dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş;80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurumalacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılıKanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğuyer İş Mahkemesi yetkilidir" hükmüne yerverilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü, bu düzenlemelere göre, idarî paracezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği vetebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumaödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesineitiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumcaitirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idaremahkemelerinin görevli oldukları, kurum alacaklarınıntahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmaksuretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşıaçılacak davalara bakma görevinin, 80. maddenin yedincifıkrasında açıkça belirtildiği gibi SigortaMüdürlüğünün bulunduğu yer işmahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.
Ancak, 506 sayılı Kanun’unyukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006 günve 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu’nun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102.maddesinde, “(…)İdarî para cezaları ilgiliyetebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarınayatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itirazedilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler,kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz güniçinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halinde,idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının,Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan öncetebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşinödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir.Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargıyoluna başvurma hakkını etkilemez. (İptalüçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 28/11/2013tarihli ve E:2013/40, K:2013/139 sayılı Kararı ile.) (…)Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip vetahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu maddehükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikmezammı ile birlikte tahsil edilir.(…)” denilmiş; 88.maddesinde ise, “(…)Kurumun süresi içindeödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsûlüHakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç,diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanununuygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurumve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. (Ekcümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkanı, Kurumun 6183sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları içinanılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyleprim yükümlüsü olup son üç yıliçerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerindevermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi biryılı geçmemiş borcunu borç ödemedehüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememişolanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularınıbelirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler: 28/11/2017-7061/87 md.) 6183sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre MaliyeBakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyatyapılması durumunda anılan maddenin birinci fıkrasınagöre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğeralacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsilettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkaksahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonraMaliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olanmuaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretleyapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veyaalacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihteödeme yapılmış sayılır. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıile Kurum tarafından müştereken belirlenir.
Kurum, 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere hertürlü alacağın teminatını teşkil etmeküzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimiüzerinden ticari işletme, taşınır ve/veyataşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almayayetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanunkapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları ammealacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumuntaraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmenveya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflasKanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulmasıalacakların takip ve tahsilini durdurmaz.(…)”hükmüyer almıştır.
Öte yandan, 5502sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37. maddesininüçüncü fıkrasında, “Süresiiçinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlıksigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarîpara cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurumalacağına dönüşür ve bu alacaklarıntahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariçdiğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasaylakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Dava dosyalarının incelenmesinden;Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Van SosyalGüvenlik İl Müdürlüğü tarafından,davacı Şirket adına, 26.12.2016 tarih, 18032731sayılı, 6074 takip kartı no.lu, 2016/016233 takip noluÖdeme Emri düzenlendiği; bu ödeme emrinde, takibealınan borcun türünün idari para cezası olduğu, 2015/10.ve 11 aylara ilişkin 2547,00’şer TL asıl, 368,82 ve286,49 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 5.749,31 TL borcunbulunduğu belirtilerek, ödenmesi için davacı şirketetebliğ edildiği; davacı Şirket vekilitarafından, idari para cezasından kaynaklanan bu ödeme emrininiptali istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu ödeme emrinekarşı açılan davada, 5510 sayılıYasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde İşMahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanannedenlerle, Van 4.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Van1.İş Mahkemesinin 30.3.2017 gün ve E:2017/27, K:2017/350 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Van 4.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Van 1.İş Mahkemesinin 30.3.2017 gün veE:2017/27, K:2017/350 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 22.6.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy