T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/311
KARAR NO : 2020/400
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Davacının almış olduğu hapis cezası nedeniyle 10 ay hapiste kaldığı, ehliyetinin değiştirilmesi için 20.4.2016 tarihinde Gelibolu Trafik Tescil Büro Amirliği'ne müracaatında ehliyetine el konulduğu, tahliye olduktan sonra 3 yıl sürücü belgesi almak için beklediğinden bahisle ehliyetin geri verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı:T.K.
Davalı: Hasımsız
O L A Y: Davacının,dilekçesinde özetle; almış olduğu hapis cezasınedeniyle 10 ay hapiste kaldığını, ehliyetinindeğiştirilmesi için 20.4.2016 tarihinde Gelibolu Trafik TescilBüro Amirliği'ne müracaatında ehliyetine elkonulduğunu, tahliye olduktan sonra 3 yıl sürücübelgesi almak için beklediğini ve ehliyetinin kendisine geriverilmesi için gerekli kararın verilmesi talebini belirterek adliyargı yerine başvurduğu anlaşılmıştır.
GELİBOLU1. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 14.11.2019 gün ve D.İş: 2019/124 sayılı kararıyla, "... MahkememizceTamer Kuşuz'un ehliyetinin geri alınması ile ilgili olarakGelibolu İlçe Emniyet Müdürlüğü TrafikTescil Denetleme Büro Amirliği ile yapılan yazışmalaraverilen cevabi yazıda; Karayolları Trafik Kanunu'nun 41/e maddesiuyarınca T.K.'un adli sicil kaydında 5237 Sayılı TCKnın 191.maddeden adli sicil kaydı bulunduğundan şahsınmevcut ehliyetine el konulduğu bildirilmiştir.
Mahkememizin2015/506 esas 2015/859 karar sayılı dava dosyasınınyapılan incelemesinde; Sanık Tamer kuşuz hakkında11.09.2015 tarihli karar ile 5237 Sayılı TCK.nın 191/1 maddesiuyarınca 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasınakarar verildiği; kararın 13.10.2015 tarihinde kesinleştiğive ilamın Gelibolu İlamat ve İnfaz bürosunagönderildiği; sanığın 18.01.2016 tarihinde cezaevinealındığı, 16.6.2016 tarihinde şartla tahliyesine kararverildiği, hakederek tahliye tarihinin 13.11.2016 tarihinde sonaerdiği anlaşılmıştır.
Sanığıntalep dilekçesi ve tüm dosyamız kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; 2918 Sayılı Karayolları Trafikkanunu idari işlemi olan sürücü belgesinin gerialınmasına iyişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu anlaşıldığından, görevbakımından talebin reddine ..." karar vermiş, kararakarşı yapılan itiraz üzerine Çanakkale 1.Ağır Ceza Mahkemesi'nce itirazın reddine kesin olarak 3.1.2020tarihinde karar verilmiş ve karar aynı tarihtekesinleşmiştir.
Davacıaynı taleple idari yargı yerinde dava açmıştır.
ÇANAKKALEİDARE MAHKEMESİ: E: 2020/416 sayılı dosyasında"... 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri;idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak tanımlanmış, aynı Kanun'un 15/1-a maddesinde; idariyargının görev alanına girmeyip adli veya askeriyargının görev alanına giren davalarınreddedileceği hükme bağlanmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 41. maddesinde;'Sürücü belgesi alacakların;
a)Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarınıtaşımaları,
b)Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyindeeğitim almış olmaları,
c)İçişleri ve Sağlık bakanlıklarıncamüştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenensağlık şartlarını taşımaları,
d)Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitiminitamamlayıp sürücü sınavlarınıbaşararak, motorlu taşıt sürücüsüsertifikası almış olmaları,
e)Adli sicilinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk CezaKanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/7/1953 tarihli ve 6136sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile DiğerAletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip edenfıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğinedair kayıt bulunmaması,
f)Önceden verilmiş aynı sınıf bir başkasürücü belgesinin bulunmaması,
g)Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için,daha önce verilmiş ancak geri alınmış olansürücü belgesinin bu Kanunda öngörülenşartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmişolması,
zorunludur.
Sürücülerile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangisınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunlarınaraç kullanma şartları, kullanılabilecek araçlarınniteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslarİçişleri ve Sağlık bakanlıklarıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bumaddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileliyollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılmasıhâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptaledilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yenidensürücü sertifikası alınması hâlinde yenidensürücü belgesi verilir.
Sürücübelgesi alındıktan sonra bu maddenin birincifıkrasının (e) bendinde belirtilen suçlardan biri ilemahkûmiyet hâlinde bu kişilerin sürücübelgeleri, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilertarafından bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendindebelirtilen şartlar sağlanıncaya kadar geri alınır. BuKanunun 48 inci madde hükümleri saklıdır.' düzenlemesiyer almaktadır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3 üncü maddesinideğiştiren 06/12/2006 günlü, 5560 sayılı Kanun'un31. maddesinde , '(1) Bu Kanunu'nun;
a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idari para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkındauygulanır.'denilmiştir.
Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenensekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmıştır.
19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve CezalarınUygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’adahil 'Bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler veyetkileri' başlığı altında düzenlenen 112.maddesinin ilk paragrafında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması hariç olmak üzere buKanun'daki hafif para cezasını veya belgelerin gerialınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılmasıcezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafikmahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilenSulh Ceza Mahkemeleri'nde bakılacağı ifade edilmiş,böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, Trafik ve Sulh Cezamahkemeleri'nin görevi dışında tutulmuş iken,12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyleyapılan değişiklik ile, maddenin başlığı,'Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalindeyetki" şeklinde madde ise, 'Bu Kanun'un 6 ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline SulhCeza Mahkemeleri karar verir. Bu Kanun'un 51 inci maddesinin ihlali ve 118 incimaddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındayazılı '100 ceza puanını doldurmak' eylemi nedeniylesürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanun'un 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasıveya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararıörnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzeremahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir. Bu Kanun'a göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez...' denilerek yeniden düzenlenmiştir.
5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 'Saklı tutulanhükümler' başlığını taşıyan 19.maddesinde ise, '(1) Diğer Kanun'larda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için;
a)Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c)Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d)Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veyaseyrüseferden alıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır' denilmiştir.
5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 'Saklı tutulanhükümler' başlığını taşıyan 19.maddesinde, 'diğer Kanun'larda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ... ehliyetin geri alınması, ....gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanun'larda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır' denilerek, ilgili Kanunu'nda, bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklı tutulan,başka bir deyişle, belirtilen istisnalariçinde sayılan yaptırımlardan biri olan 'ehliyetin gerialınması'na ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
Ayrıca,Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 17/04/2015 tarih ve 29329sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenidendüzenlenen 'Trafik kural ihlallerine istinaden verilen idari yaptırımlaraitiraz ve bu davalara bakacak mahkemeler' başlıklı 160.maddesinde de; '2918 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline SulhCeza Hakimlikleri karar verir. 2918 sayılı Kanun'da yer alanidarî yaptırımlara yapılan itirazlarda, 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır....'hükmüne yer verilerek Kanun'la aynı yönde düzenlemegetirilmiştir.
Öteyandan, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 'Yargı MercilerininUyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları'başlıklı 19. maddesinde; 'Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.'hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacıhakkında, Gelibolu 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 11/09/2015 tarih veE:2015/506, K:2015/859 sayılı kararı ile 10 ay hapiscezasıyla cezalandırılmasına ve bazı haklarıkullanmaktan yoksun bırakılmasına karar verildiği,anılan cezanın infazı sonrasında davacıtarafından, el konulan sürücü belgesinin iadesine kararverilmesi istemiyle ilk olarak Gelibolu 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/124Değişik İş numarasına kayden davaaçıldığı, bu davada anılan Mahkemenin14/11/2019 tarihli kararıyla başvurunun görev yönündenreddine karar verildiği ve bu kararın 03/01/2020 tarihindekesinleşmesi üzerine bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilenhükümlerin irdelenmesi neticesinde, Kabahatler Kanunu'nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılanyaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlardaaksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıdiğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun'da, bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklı tutulan,başka bir deyişle, belirtilen istisnalariçinde sayılan yaptırımlardan biri olan 'ehliyetin gerialınması'na ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğigörüldüğünden uygulanan idari yaptırımlar,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na tabidir. Zira 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, Yasanın, idarîyaptırım kararlarına karşı yasa yoluna ilişkinhükümlerinin diğer yasalarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde, bütün fiiller hakkında uygulanacağıbelirtilmektedir. Kanun'un 16. maddesinin 1. fıkrasında da, idariyaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerdenoluştuğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğertedbirlerolduğutanımına yer verilmiştir.
5326sayılı Kanun'un 27. maddesinde, idari yaptırımkararlarına karşı sulh cezamahkemesinebaşvrulabileceğibelirtilerekkanun yoludüzenlenmiştir.Anılan maddenin birinci fıkrasında, idaripara cezasıvemülkiyetin kamuyageçirilmesineilişkin idari yaptırımkararıifadesi yer almaktadır. Ancak aynı Kanun'un 16. maddesindemülkiyetin kamuya geçirilmesi dışındaki idaritedbirlerin de idari yaptırım olarak kabul edilmesi,esasen27.maddenin1.fıkrası dışındaki fıkralarındada mülkiyetin kamuya geçirilmesi şeklinde birsınırlandırma yapılmadanidari tedbirleri de kapsayacakşekilde idari yaptırım kararı ifadesineyer verilmesikarşısında; 27. madde hükmü kapsamınabütün idari tedbirlerindahil olduğu; özel yasalarda aksine hükümbulunmaması halinde idari tedbirlerden doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünün sulh ceza mahkemesinin görevalanına girdiğisonucuna ulaşılmaktadır.
Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı Kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer Kanun'larda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleridikkate alınacak olması ile dava konusu idari para cezası ilebirlikte idari yargının görev alanına giren işlemlerinde dava konusu edilmiş olduğu hususları birliktedeğerlendirildiğinde; sürücü belgesinin gerialınması işlemine ilişkin açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim;2918 sayılı Kanun uyarınca verilen (idari para cezası,sürücü belgesinin geri alınması gibi) idariyaptırım kararlarına karşı açılandavaların görüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğuna ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesinin30/11/2015 tarih ve E:2015/787, K:2015/802 sayılı; 02/03/2015 tarihve E:2015/116, K:2015/133 sayılı; 06/04/2015 tarih ve E:2015/165,K:2015/183 sayılı; 02/03/2015 tarih ve E:2015/88, K:2015/107sayılı; 14/03/2016 tarih ve E:2016/43, K:2016/129 sayılıkararları da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine ..." 12.3.2020 tarihinde karar vererek 31.3.2020 gün veE:2020/416 sayılı yazı ile Mahkememize müracaat etmiş,başvuru 9.4.2020 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan22.6.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; almış olduğu hapis cezası nedeniyle 10 ayhapiste kaldığı, ehliyetinin değiştirilmesiiçin 20.4.2016 tarihinde Gelibolu Trafik Tescil BüroAmirliği'ne müracaatında ehliyetine el konulduğu, tahliyeolduktan sonra 3 yıl sürücü belgesi almak içinbeklediğinden bahisle ehliyetin geri verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun14. maddesinin 3. fıkrasında; "(Değişik:5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler, Danıştayda dairebaşkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idareve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veyagörevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
b) İdari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesigereken bir işlem olup olmadığı,
e) Süre aşımı,
f) Husumet,
g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir. "hükmüne yer verilerek dava dilekçesinin "husumet"yönünden de inceleneceği belirtilmiştir.
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun"Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu kanununamacı, karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlamak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemektir" denilmiş; Kanunun BeşinciKısmında "Sürücü Belgeleri veSürücüler" başlığı altındaki 36.maddede, motorlu araçların, sürücü belgesi sahibiolmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi vesürülmesine izin verilmesinin yasak olduğu, 38. ve 39.maddelerde sürücü belgesi sınıfları ve belgelereait esasların belirlenmiştir.
Anılan Kanunun 39. maddesinin 3. fıkrasına göre;sürücü belgeleri süreli olarak verilir, belgeleringeçerlilik süreleri, yenilenmesinde aranacak şartlar ilediğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir, bu şekildeyenilenen sürücü belgelerinden harç alınmaz,geçerlilik süresi dolan sürücü belgesi ilearaç kullanan sürücüye belli miktar idari paracezası verilir ve sürücü belgesi geri alınır.
Diğer taraftan 2918 sayılı Kanun'un,"Sürücü Adaylarında Aranacak Şartlar"başlıklı 41. maddesinde; "Sürücü belgesialacakların;
a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyimşartlarını taşımaları,
b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokuldüzeyinde eğitim almış olmaları,
c) İçişleri ve Sağlıkbakanlıklarınca müştereken çıkarılacakyönetmelikte belirlenen sağlık şartlarınıtaşımaları,
d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalıeğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarınıbaşararak, motorlu taşıt sürücüsüsertifikası almış olmaları,
e) Adli sicilinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı TürkCeza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/7/1953 tarihli ve 6136sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile DiğerAletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip edenfıkralarında belirtilen suçlardan hükümgiydiğine dair kayıt bulunmaması,
f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başkasürücü belgesinin bulunmaması,
g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmekiçin, daha önce verilmiş ancak geri alınmışolan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülenşartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmişolması,
zorunludur.
Sürücüler ile sürücüadaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıfsürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araçkullanma şartları, kullanılabilecek araçlarınniteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslarİçişleri ve Sağlık bakanlıklarıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(Değişik fıkra:6/12/2019-7196/40 md.) Bu maddede arananşartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla teminedilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde,sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bukişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yenidensürücü sertifikası alınması hâlinde yenidensürücü belgesi verilir.
Sürücü belgesi alındıktan sonra bu maddeninbirinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen suçlardan biriile mahkûmiyet hâlinde bu kişilerin sürücübelgeleri, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilertarafından bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendindebelirtilen şartlar sağlanıncaya kadar geri alınır. BuKanunun 48 inci madde hükümleri saklıdır."hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun "Sürücülerin sağlıkşartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler"başlıklı 45. maddesinde; "(Değişik:12/7/2013-6495/19 md.)
Sürücü belgesi sahibi kişidesağlığı bakımındansürücülüğe engel aşikar birdeğişikliğin görülmesi ve tespiti hâlinde,trafik görevlilerince sürücü belgesi geri alınarak,kişinin sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir.Sağlık şartları bakımındansürücülüğe engel bir hâlinin olmadığıveya mevcut olan bu hâlin daha sonra ortadan kalktığısağlık raporuyla tespit edildiği takdirde, sürücübelgesi kişiye iade edilir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir." hükmü yer almakta olup bu Kanunun"Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması"başlıklı dokuzuncu kısmının birincibölümü altında yer alan 112. maddesinde;"(Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin vetrafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerhariç olmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı '100 cezapuanını doldurmak' eylemi nedeniyle sürücü belgeleriningeri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlaragöre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgilidavalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesisırasında askeri araç sürücülerinin askerkişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgilisuçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri MahkemelerKuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümlerisaklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılı Kanun'un 119. maddesinde; "–(Mülga birinci fıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
Diğer cürümlerden mahkümiyeti halinde, mahkemececeza süresini geçmemek üzere geçici olaraksürücü belgelerinin geri alınmasına da kararverilebilir.
Geçici olarak sürücü belgesinin gerialınması hürriyeti bağlayıcı cezahükümlerinin infazından sonra yerine getirilir."hükmü yer almaktadır.
Bu kapsamda, dava konusu bakımından değerlendirmeyapılacak olursa; 2918 sayılı Kanun'un 41. ve 112. maddeleri birarada ele alındığında, TCK'nın 191. maddesindenmahkumiyet halinde sürücü belgesinin 2918 sayılıKanun'un 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından - bukanunun 41. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindebelirtilen şartlar sağlanıncaya kadar - gerialınacağı, söz konusu 6. maddede sayılangörevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemelerince karar verileceği anlaşılmaktadır.
Mahkememizin önündeki dosyada; davacınınsürücü belgesine, Gelibolu Trafik Tescil BüroAmirliği'nce davacının TCK'nın 191. maddesi kapsamındaaldığı belirtilen mahkumiyet hükmü ilebağlantılı olarak el konulduğudeğerlendirildiğinden, idare tarafından tesis edilen el koymaişleminin kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlıolarak tesis edildiği, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde sayılan "İdariişlemler hakkında Yetki , şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları" kapsamında görüm veçözümünde idari yargı yerleri görevlibulunduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Çanakkale İdare Mahkemesi'nin başvurusununreddine karar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Çanakkale İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE,22.6.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy