T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/160
KARAR NO : 2020/391
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Davacıya ait gayrimenkulün kütük sayfasının beyanlar sütununa, Şanlıurfa Tapu ve Kadastro XXI. Bölge Müdürlüğünce müfettişlik talimatı üzerine "bu hisse soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir, tarih:01/01/1900 sayı)" beyanı ile tedbiren konulan idari şerhin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmeyerek reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.K.
Vekili : Av. Z.N.
Davalı : Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğü
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Şanlıurfa İli, Siverek İlçesi,Gülabibey Mahallesi, 305 parselde yer alan davacıya aitgayrimenkulün kütük sayfasının beyanlar sütununa,Şanlıurfa Tapu ve Kadastro XXI. BölgeMüdürlüğünce müfettişlik talimatıüzerine "bu hisse soruşturma konusu olup mahkemeye intikalettirilecektir, tarih:01/01/1900 sayı)" beyanı ile tedbirenkonulan idari şerhin kaldırılması için yapılan26.01.2018 tarihli başvuruya cevap verilmeyerek zımnen reddineilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ŞANLIURFA 2. İDARE MAHKEMESİ: 25.4.2018 günve E:2018/265, K:2018/399 sayı ile, 4721 sayılı Türk MedeniKanunu'nun 997,1027,1009,1012. Maddeleri ile Tapu SiciliTüzüğünün 46-56 ve 52. Maddelerinden sözederek,davacının taşınmaz üzerinde dilediği gibitasarrufta bulunmasına engel teşkil ettiği ilerisürülen şerhin kaldırılması istemiyleaçılan davada, dava konusu işlemin Vergi Mahkemesiningörevine giren vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin bulunmadığı gibi, idare mahkemesinin görevinegiren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilkderecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem deolmadığı, özel hukuk ilişkisinden doğan ve adliyargının konusuna giren bir işlem olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, görüm veçözümü adli yargıya ait olan davanın, 2577sayılı Kanunun 15. maddesinin l/a bendi uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
SİVEREK 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.11.2018gün ve E:2018/512, K:2018/180 sayı ile, 6100 SayılıHMK'nın 1. Maddesi uyarınca göreve ilişkin kurallar kamudüzeninden olup, mahkeme tarafından davanın heraşamasında resen gözetileceği, davadakaldırılması istenen şerhin idarenin tek taraflıtasarrufu ile oluşturulduğu ve idari işlem niteliğini haizişlemlerden olup, görevli yargı yerinin idare mahkemeleri,yetkili mahkemenin ise Şanlıurfa İdare Mahkemesi olduğuanlaşıldığından resen mahkemeleriningörevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan22.06.2020 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adlidosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Şanlıurfa İli, Siverek İlçesi,Gülabibey Mahallesi, 305 parselde yer alan davacıya aitgayrimenkulün kütük sayfasının beyanlar sütununa,Şanlıurfa Tapu ve Kadastro XXI. BölgeMüdürlüğünce müfettişlik talimatıüzerine "bu hisse soruşturma konusu olup mahkemeye intikalettirilecektir, tarih:01/01/1900 sayı)" beyanı ile tedbirenkonulan idari şerhin kaldırılması istemiyle yapılan26.01.2018 tarihli başvurunun cevap verilmeyerek reddine ilişkinişlemin iptali istemiyle açılmıştır.
4721 sayılı Türk Medeni KanunununÜçüncü Kısmında"Vesayet"inhüküm altına alındığı;396 ila 425'inci maddelerde vesayet makamının sulh hukuk mahkemesi;denetim makamının asliye hukuk mahkemesi olduğu; vasinin,kısıtlının kişiliği ve mal varlığıile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerde onutemsil etmekle yükümlü olduğu; akılhastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyleişlerini göremeyen veya korunması ve bakımıiçin kendisine sürekli yardım gereken ya dabaşkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergininkısıtlanacağı; kısıtlama kararınınkesinleşince hemen kısıtlının yerleşim yeri ilenüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunacağı;vesayet makamının bu görevi yapabilecek yetenekte olan birergini vasi olarak atayacağı; vesayet makamınıngecikmeksizin vasi atamakla yükümlü olduğu; atamakararının vasiye hemen tebliğ olunacağı;kısıtlamaya ve vasi atanmasına ilişkin kararınkısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusakayıtlı olduğu yerde ilan olunacağıdüzenlemelerine yer verildiği görülmektedir.
Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet Ve MirasHükümlerinin Uygulanmasına İlişkinTüzüğün ÜçüncüBölümünde de "vesayet" hükümleridüzenlenmiş ve "Malların Satışı"başlıklı 25. Maddesinde;
"Vesayet altındaki kişiye ait mallarınsatışında açık artırma esastır.
Ancak, satışa çıkarılacak mallarınözel durumları, nitelikleri veya değerlerininazlığı gözönüne alınaraktaşınırlarda vesayet makamı, taşınmazlarda isevesayet makamı satışa karar verdikten sonra denetim makamıpazarlıkla satışa karar verebilir.
Vesayet altındaki kişinin kendisi veya ailesi içinözel bir değer taşıyan şeyler zorunlulukolmadıkça satılamaz." hükmüne,
"Pazarlıkla satışta usul"başlıklı 27. Maddesinde;
"Pazarlıkla satış, vesayet makamınıngözetimi altında ve bu işle görevlendirdiği memurtarafından vasi de hazır olduğu halde yapılır.
Hakim, pazarlıkla satışta, vesayet altındabulunanın menfaatlerine uygun olmak üzere, satışşartları ile satış ilanının yapılıpyapılmayacağını, yapılacaksa nerede ve ne şekildeyapılacağını belirler. Satış ilanında,ihalenin hakim onayı ile tamamlanacağı hususu da belirtilir.
Pazarlıkla yapılacak ihaleye en az üç isteklidavet edilir. İsteklilerle yapılan pazarlık sonucu ihale enyüksek bedeli verene yapılır.
Taşınır ve taşınmazların pazarlıksonucu en yüksek bedeli verene devir ve teslim edilebilmesi içinvesayet makamının ihaleyi on gün içinde onaylamasıgerekir.
Alıcının, satış bedelini, ihaleninonaylanması koşuluyla ihale tarihinden itibaren on güniçinde ödemesi gerekir.
Satış bedeli, vesayet makamı tarafından belirlenenmilli bir bankaya yatırılır.
Satış bedeli tamamen ödendikten sonrataşınır mallar alıcısına teslim edilir.Taşınmazların alıcı adına tescili içinhakim tarafından tapuya, ihale tutanağının onaylı birörneği de eklenmek suretiyle tezkere yazılır. Bu tezkere,tapu siciline yapılacak tescilin hukuki sebebini oluşturur."hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacınınŞanlıurfaİli, Siverek İlçesi, Gülabibey Mahallesi, 0 ada, 305parsel sayılı 3.100 m² yüzölçümlübağ nitelikli taşınmazı, 2015 tarihinde satışyoluyla satın aldığı; bu gayrimenkulün kütüksayfasının beyanlar sütununa Şanlıurfa Tapu veKadastro XXI. Bölge Müdürlüğüncemüfettişlik talimatı üzerine "bu hisse soruşturmakonusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir. (1.1.1900 sayılı)"beyanı ile taşınmaz üzerine re'sen idari şerhkonulduğunu haricen öğrenmesi üzerine, şerhin terkiniistemiyle davalı idareye başvurduğu ve cevap verilmemeksuretiyle isteminin reddedildiği ve bu işlemin iptali istemiyle davaaçtığı anlaşılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tapu veKadastro Genel Müdürlüğü Tapu DairesiBaşkanlığının 18.9.2018 gün ve E:2137475sayılı yazısından,
"...4/08.09.2015 Tarih ve 9439 Yevmiye NumaralıSatış İşlemi:
Gülalibey Mahallesi 305 parsel numaralı bağvasıflı taşınmaz "1320 (1904) doğumlu Cumakızı Cemile" adına kayıtlı iken, MahmutKIZILELMA'ya satıldığı, başvuru sahibi Cumakızı Cemile EROL'un vesayet altında olduğu, Siverek SulhHukuk Mahkemesinin 18.03.2015 tarih ve 2014/515 E. 2015/145 K. Sayılısatışa izin ve yetki kararı olduğu, aynı mahkemeninvasi tayinine ilişkin verdiği 2013/320-438 E/K kararına ekkararı ile kısıtlıCemile EROL adına kayıtlıGülabibey Mahallesi 305 nolu parselin Mahmut KIZILELMA’ya devriiçin vasi Emine TEMELLİ'ye yetki ve izin verildiği;ancakkararda kesinleşme şerhi ve bu karara ilişkin denetim makamınınkararının bulunmadığı ve bu durumun da ilgilimahkemenin Müfettişliğe yazısındananlaşıldığı,
Tapulama malikinin soyadının bilinmediği, Tapulamamaliki ile başvuru sahibi arasında büyük yaşfarkı bulunduğu, söz konusu mahkeme kararlarınıntaşınmazın hak sahibi tespitliğine ilişkin tespitkararı değil, kısıtlının malınınsatışına ilişkin kararlar olduğu, buna göre,satış işlemi gerçekleştirilmeden önce haksahipliği incelemesi yapılması ve kanaat getirilmesi akabindeisim düzeltmesi yapılması gerektiği haldeyapılmadığı…” nedeniyletaşınmazın beyanlar hanesine şerh konulduğuanlaşılmıştır.
Öğretide ve yargısal kararlarda, tapu siciline tescil,sicil kayıtlarının terkini, tashihi, ya da tadili ile şerhgibi işlemler (yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerinreddine ilişkin işlemlerden) kaynaklananuyuşmazlıkların çözümünün, kuralolarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir.Zira, bu işlemler taşınmazın mülkiyet durumuüzerinde tashihe neden olan veya tashihi önleyen işlemlerdir.Belirtilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınçözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyetiveya ayni haklarda kısıtlılık durumu gibi medeni hukukstatülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olaylarınincelenmesini gerektirir. Çözümü için özelhukukun uygulanması gereken uyuşmazlıklar ise idariyargının görevi dışındadır.
Somut olayda, davacının taşınmaz üzerindedilediği gibi tasarrufta bulunmasına engel teşkil ettiğiileri sürülen şerhin kaldırılması istemiyleaçılan davanın temelinden vesayete ilişkin olduğu vevesayette meydana gelen aksaklıklar nedeniyle şerhin konulduğugörülmüştür.
Olayda, dava dilekçesi ve ekleri ile, yukarıda yer verilenKanun hükümleri ve açıklamaların birliktedeğerlendirilmesinden; dava konusu işlemin Vergi Mahkemesiningörevine giren vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevinegiren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilkderecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem deolmadığı, özel hukuk ilişkisinden doğan ve adliyargının konusuna giren bir işlem olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Siverek 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 30.11.2018gün ve E:2018/512, K:2018/180sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Siverek3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 30.11.2018 gün ve E:2018/512,K:2018/180 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 22.06.2020 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy