T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 313
KARAR NO : 2020 / 382
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.Y.
Vekili :Av. D.A.
Davalı : Kahramanmaraş Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekil leri : Av. A. B.Av.H.İ. K.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; 23/06/2015 günü saat 23:30sularında S. Y.’ın sevk ve idaresindeki 46 … 2977 plakasayılı kamyoneti ile Afşin İlçesi BakraçMahallesi istikametinden Afşin İlçe Merkezi istikametine seyirhalindeyken davalının herhangi bir uyarı levhasıyerleştirmeden yola dökmüş olduğu toprakyığınlarını fark edememesi nedeniyle yaralamalıve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini; tutulan TrafikKazası Tespit Tutanağı'nda ve Bilirkişi RaporundaKahramanmaraş Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı'nın asli kusurlu olduğunun belirlendiğini;Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin yol yapımı esnasında gerekli özen vetedbiri göstermemesinden dolayı kazanın gerçekleştiğiniifade ederek; fazlaya ilişkin ve diğer yasal haklarısaklı kalmak üzere aracın hasarlıparçalarının onarımı, parça ve işçilikgiderleri ile değer kaybı için olmak üzere toplam14.435,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
Afşin1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 18.1.2018 gün ve E:2015/487, K:2018/9 sayıile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanınkabulüne karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi: 30.4.2019 günve E:2019/917, K:2019/927 sayı ile, “(…) DavalıKahramanmaraş Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı kamu tüzel kişisi olup kamu hizmetigörmekle yükümlü bulunması nedeniyle kamu hizmetisırasında verdiği iddia olunan zararlardan dolayıoluşan sorumluluğu özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Kamu tüzel kişilerine yasalar tarafından verilengörev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşanzararlar, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olupbu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusuruna dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesigerektiğinden, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.
(…)
KARAR:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DavalıKahramanmaraş Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun esastankabulü ile Afşin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 18/01/2018 tarih ve2015/487 esas ve 2018/9 karar sayılı kararının HMK'nun353/1-a,4 maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dosyanmdavanın yeniden görülmesi için MAHALLİNEİADESİNE…” kesin olarak karar vermiştir.
AFŞİN1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 7.11.2019 gün ve E:2019/91, K:2019/333sayı ile, “(…) Tüm dosya kapsamı mahkememizceincelenmiş, davanın trafik kazası sonucu oluşan maddizararın tazminine ilişkin tazminat davası olduğugörülmüştür.
DavalıKahramanmaraş Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı kamu tüzel kişisi olup kamu hizmetigörmekle yükümlü bulunması nedeniyle kamu hizmetisırasında verdiği iddia olunan zararlardan dolayıoluşan sorumluluğu özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Kamu tüzel kişilerine yasalar tarafından verilengörev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşanzararlar, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olupbu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusuruna dayalı olarak İdari Yargılama Usulü HakkındakiKanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idari yargıyerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerektiğindenaşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
TÜRKMİLLETİ ADINA
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-DavanınHMK 114/1-b ve 115/2 uyarınca usulden REDDİNE…” kararvermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla11.993,15 TL nin olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birliktedavalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KAHRAMANMARAŞİDARE MAHKEMESİ: 11.3.2020 gün ve E:2020/15 sayı ile, (...)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1., 2., 10., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesihükmüne yer verdikten sonra; “(…) 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerim kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca, dosyanın ve Afşin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/91esas sayılı dava dosyasının görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesine..." kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 22.6.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasınedeniyle oluşan zararın davalı idarece giderilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; 23/06/2015 günü saat 23:30sularında S.Y.’ın sevk ve idaresindeki 46 …2977 plakasayılı kamyonetin Afşin İlçesi BakraçMahallesi istikametinden Afşin İlçe Merkezi istikametine seyirhalindeyken davalı idarenin herhangi bir uyarı levhasıyerleştirmeden yola dökmüş olduğu toprakyığınlarını fark edememesi nedeniyle yaralamalıve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği; olayın meydana gelmesinde zararın oluşmasında, davalıidarenin kusur ve sorumluğunun bulunduğu iddia edilerek; kaza sonucuuğranıldığı ileri sürülen maddi zararınolay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıidareden tahsili istemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Afşin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7.11.2019 gün veE:2019/91, K:2019/333 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Kahramanmaraş İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Afşin 1. Asliye HukukMahkemesinin 7.11.2019 gün ve E:2019/91, K:2019/333 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22.6.2020 gününde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN KARŞI OY İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafındangörevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.22.6.2020 ÜYE Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy