T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/302
KARAR NO : 2020/403
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Davacının B... Temizlik Taah. Tic. Ltd. Şti.'nde müdür yardımcısı sıfatı ile çalıştığı, ödenmeyen prim borçlarından dolayı emekli maaşına haciz konulduğu, çalıştığı dönemde görevli ve yetkili olmadığından bahisle, icra takibi nedeniyle emekli maaşına konulan haczin kaldırılması istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.Ö.
Vekili:Av. F.P.
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.E.Ş.
O L A Y: Davacıvekilinin dava dilekçesinde özetle; davacının B...Temizlik Taah. Tic. Ltd. Şti.'nde 1.3.2007-8.8.2011 tarihleriarasında müdür yardımcısı sıfatı ileçalıştığı, 8.8.2011 tarihinde görevininsonlandırıldığı ve imza yetkisinin iptaledildiği, ödenmeyen prim borçlarından dolayı emeklimaaşına haciz konulduğu, borç dönemlerinin 1999 ile2007/03 ayı arasındaki dönemi kapsadığı,müvekkilinin çalıştığı dönemdegörevli ve yetkili olmadığından bahisle, şirkete aitolduğunu belirttiği sigorta prim borçlarından sorumluluğununbulunmadığının tespiti ve icra takibi nedeniyle emeklimaaşına konulan haczin kaldırılması istemlerini ifadeederek adli yargı yerinde dava açtığıanlaşılmıştır.
KOCAELİ 2. İŞ MAHKEMESİ: E: 2019/119sayılı dosyasında "... Dava, A.Ö.'in B... TemizlikTaahhüt Tic. Ltd. Şti'nin prim borçlarından dolayı emeklimaaşına konulan haczin kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
5510 sayılı Kanunun 101. maddesine göre, kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür.
Statü hukukuna tabi olanlarla ilgili uyuşmazlıklarınçözümünde görevli mahkemenin 5510 sayılıKanunun 101 ve Geçici 4. maddesindeki düzenlemeler birliktedeğerlendirilerek belirlenmesi gerekir.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğegirmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunlarınemeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleriuygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğegirmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarakçalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun4/1-c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun’un öngördüğü kural veesaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ileilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasındandoğan idari işlem ve idari eylem niteliğindekiuyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devamedeceği açıktır.
Somut olayda; davacının emekli sandığı mensubuolduğu ve kurum tarafından davacı hakkında tesis edilenişlemlerin idari işlem olduğu göz önündebulundurularak ve 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesinegöre dava şartı olan 'yargı yolunun caiz olmaması'nedeniyle davanın usulden reddine ..." dair 25.9.2019 gün,K:2019/208 sayılı kararına karşı yapılan istinafkanun yolu başvurusu üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi10. Hukuk Dairesi'nin 18.12.2019 gün ve E:2019/3948, K:2019/1385sayılı kararında; "... Dosyadaki bilgi ve belgelerden,davacının, emekli sandığı mensubu olarak 19 Eylül2003 tarihine kadar Deniz Astsubayı olarak görevyaptığı, 15/10/2003 tarihinden itibaren emekliaylığı bağlandığı, dava dışı B...Temizlik Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin ödenmeyen primborçlarından dolayı kurum tarafından ödeme emirlerigönderilerek emekli maaşına haciz konulduğu bununüzerine davacı tarafından şirkete ait sigorta primborçları nedeniyle borçlu olmadığınıntespiti ile emekli maaşına konulan hacizlerinkaldırılması nedeniyle eldeki bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 1'inci maddesine göremahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreveilişkin kurallar, kamu düzenindendir. Anılan Kanunun 114/1-b maddesigereğince yargı yolunun caiz olması dava şartı olup,115'inci maddesine göre Mahkeme, dava şartlarının mevcutolup olmadığını, davanın her aşamasındakendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartınoksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
5510 sayılı Kanunun 101'inci maddesine göre,'Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.'
5510 sayılı Kanunun Geçici4'üncü maddesinde, bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığıtaktirde; iştirakçi iken bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarih itibariyle bu Kanunun 4/1-c maddesi kapsamınaalınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarakçalışmış olup bu Kanunun 4/1-c maddesine tabi olarakyeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul veyetimleri hakkında bu Kanunla yürürlüktenkaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Statü hukukuna tabi olanlarla ilgiliuyuşmazlıkların çözümünde görevlimahkemenin (yargı yolunun) 5510 sayılı Kanunun 101 vegeçici 4'üncü maddesindeki düzenlemeler birliktedeğerlendirilerek belirlenmesi gerekir.
5510 sayılı Kanunun 101'inci maddesinde yer alan'…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.' bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012,Sayı:28184) iptal istemini reddetmekle birlikte, söz konusukararı somut olaydaki uyuşmazlığa ışıktutacak şekilde'…5754 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğugibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar vebunların emeklileri bakımından da aynı Kanunhükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur vediğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlarise 5510 sayılı Kanunun 4/1-c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’unöngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık yapılan, tesis edilen işlem ve muameleler idari işlemsayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumununvarlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir.Bu bakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalıyani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıklarınçözümünde iş mahkemeleriningörevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılıkgörülmemiştir. Ancak,yukarıda açıklandığı üzere 5754sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ileilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasındandoğan idari işlem ve idari eylem niteliğindekiuyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devamedeceği açıktır…' gerekçesinedayandırmıştır.
5510 sayılı Kanunun 101 ve geçici4'üncü maddeleri ile Anayasa Mahkemesi kararının birliktedeğerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar ile bunlarınemeklileri ve hak sahipleri yönünden, daha önce olduğuüzere 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devamedileceği; ancak, 5510 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise5510 sayılı Kanunun 4/1-c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacağı vehaklarında 5510 sayılı Kanunun öngördüğükural ve esaslar uygulanıp uyuşmazlığın da adliyargı yerinde (iş mahkemesinde) çözümleneceğianlaşılmaktadır. Kaldı ki; T.C.Anayasası’nın 158'inci maddesindeki '…diğermahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır' hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesikararının bu uyuşmazlığın çözümündeesas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanınyürürlüğe girmesinden önce iştirakçisıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğerkamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılıKanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar veayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ilerideemekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal GüvenlikKurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin 'idariişlem' ve 'idari eylem' niteliğini korumaya devam edeceğindenbunların iptali için açılan davalarınçözüm yerinin İdari yargı yeri olduğuaçıktır. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.12.2012gün 2012/251E, 263K sayılı; 24.12.2012 gün 2012/536E, 433K sayılıkararları da bu yöndedir.
Söz konusu uyuşmazlığın, idariyargının görev alanına girdiği gözetilip,yargı yolu yanlışlığı nedeniyle davadilekçesinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırıbir yön görülmemiştir. Mahkemenin vakıa ve hukukideğerlendirmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından..." denilerek istinaf başvurusunun esastan reddine kararvermiş, karara karşı temyiz kanun yolunabaşvurulmaması üzerine hüküm 23.1.2020 tarihindekesinleşmiştir.
Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ 1. İDARE MAHKEMESİ: E: 2020/269sayılı dosyasında 12.2.2020 günlü ara kararıyla;"... 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14/3maddesinde, dilekçelerin, idare mahkemelerinde mahkemebaşkanı veya görevlendireceği bir üye tarafındangörev yönüyle inceleneceği belirtilmiş; aynıKanunun 15/1-a maddesinde de,göre adli ve askeri yargınıngörevli olduğu konularda açılan davaların reddinekarar verileceği hükme bağlanmıştır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veişleyişi Hakkında Kanununun 19. maddesinde, 'Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısınavarırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler. (Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 –5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvurukararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir. ' hükmüne yer verilmiştir.
5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 88.maddesinin 19.fıkrasında 'Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.'hükmüne yer verilmiştir.
5510Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 'Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı 101. maddesinde "Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerindegörüleceği' kuralına yer verilmiştir.
Öteyandan anılan Kanun'un genel sistematiği içerisinde idariyargı organlarının bakmakla görevli olduğuuyuşmazlık tipi yalnızca davalı idare tarafından 5510sayılı Kanun kapsamında verilecek olan idari paracezalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarlasınırlandırılmış olup, bu husus Kanun'un 102.maddesinde açıkça kurala bağlanmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının Sosyal GüvenlikKurumu Başkanlığına olan prim borçlarından dolayıemekli maaşına haciz konulmasına ilişkin22.08.2014 tarih ve4199533 sayılı işlemin iptali istemiyle davalı idareyekarşı Kocaeli 2. İş Mahkemesinin E:2019/119 K:2019/208sayılı dosyasında açılan davada, verilendavanın idari yargının görev alanına girmesi nedeniyledava dilekçesinin reddine kararının Sakarya Bölge AdliyeMahkemesi 10. Hukuk Dairesinin E:2019/3948 K:2019/1385 sayılıkararı ile onanması ve tarafların istinaf kararınıtemyiz etmemesi üzerine, 23.01.2020 tarihinde kesinleştiği,akabinde dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılandavada, dava konusu uyuşmazlığın prim borcu ve bu borcuntahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun kapsamında konulmuşbir haciz işleminden kaynaklandığı anlaşıldığından,yukarıda hükümlerine yer verilen ilgili mevzuat uyarınca budavanın görüm ve çözüm yerinin AdliYargı(İş Mahkemesi) olduğu sonucunavarılmıştır.
Budurumda Kocaeli 2. İş Mahkemesinin E:2019/119 K:2019/208sayılı dosyasında verilen ve kesinleşen görevsizlikkararı da dikkate alındığında olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Mahkemenize gönderilmesi gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle; Kocaeli 2. İş Mahkemesinin E:2019/119 K:2019/208sayılı dava dosyasının temini ile Mahkememizin sözkonusu dosyasıyla birlikte 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyalarınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine..." karar vermiş, 12.3.2020 gün ve E: 2020/269 sayılıyazı ile Mahkememize müracaat etmiş, başvuru 16.3.2020tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan22.6.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikte adliyargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıKanun'un 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Burak Cenk İLHAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİveDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının B... Temizlik Taah. Tic. Ltd. Şti.'nde1.3.2007-8.8.2011 tarihleri arasında müdüryardımcısı sıfatı ileçalıştığı, 8.8.2011 tarihinde görevininsonlandırıldığı ve imza yetkisinin iptaledildiği, ödenmeyen prim borçlarından dolayı emeklimaaşına haciz konulduğu, borç dönemlerinin 1999 ile2007/03 ayı arasındaki dönemi kapsadığı,müvekkilinin çalıştığı dönemdegörevli ve yetkili olmadığından bahisle, şirkete aitolduğunu belirttiği sigorta prim borçlarındansorumluluğunun bulunmadığının tespiti ve icra takibinedeniyle emekli maaşına konulan haczin kaldırılmasıistemleriyle açılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Primlerin ödenmesi"başlıklı 88. maddesinin 19. fıkrasında"Kurumunprim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz."hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesi;"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür"şeklindedir.
Dosyanın tetkikinden; Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı'na olan prim borçlarının 6183sayılı Kanun kapsamında tahsili yoluna gidilerek,davacının emekli maaşına haciz konulduğuanlaşılmıştır.
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay irdelendiğinde;5510 sayılı Kanun'un 88. maddesinin 19. fıkrası ve 101maddesindeki açık düzenlemeler karşısındauyuşmazlığın çözüm yerini adli yargımercii olacağı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, Kocaeli 1. İdare Mahkemesi'ninbaşvurusunun kabulü ile Kocaeli 2. İş Mahkemesi'nce verilen25.9.2019 gün ve E:2019/119, K:2019/208 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 1.İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulü ile Kocaeli 2.İş Mahkemesi'nce verilen 25.9.2019 gün ve E:2019/119, K:2019/208sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.6.2020gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy