T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/347
KARAR NO : 2020/415
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Dava; meydana gelen trafik kazasında oluşan zararın, olayın oluşumundan sorumlu olduğu ileri sürülen davalı kurumdan tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı:Y.B.
Vekili: Av. E.A.B.
Davalı:Karayolları G.M.
Vekili : Av. D.A.U.
OL A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin 25.9.2018 tarihinde 55 A... plakalı aracı ile TEMotoyolunda seyir halinde iken orta refüjde bulunan aydınlatmadireğinin rüzgar sebebiyle aracın sol ön camınadevrildiğini, bu nedenle maddi zarar meydana geldiğini, zararıngiderilmesi için müvekkil tarafından 44.210,05 TLharcandığını, kazanın sebebi olan aydınlatmadireğinin bakım ve onarımının Karayolları GenelMüdürlüğü sorumluluğunda olduğunu, bunedenle davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğunubelirterek,şimdilik 44.210,05 TL maddi zarar ve 500 TL değerkaybı bedelinin olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine,yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesinekarar verilmesi istemleriyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
KÖRFEZ2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: E:2018/189 sayılıdosyasında verdiği 24.4.2019 gün, K:2019/82 sayılıkararıyla, "... Dava, Tazminat (Trafik Kazası Nedenli) istemineilişkindir.
Yargıyolunun caiz olması hususu dava şartlarından olup (HMK.M.114/1-b), bu nedenle dekamu düzenine ilişkin olmasınedeniyletaraflarca yargılamanın her aşamasında ilerisürülebileceği gibi, mahkemelerce re'sen gözetilmesigereken bir husustur. (HMK. m.115/1)
Davacıtaraf, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü'nün yol bakım ve onarımıgörevinden kaynaklanan eksiklik nedeniyle kusurlu olduğunu ilerisürerek tazminat talebinde bulunmuş ve hizmet kusurunadayanmıştır.
KarayollarıGenel Müdürlüğü kamu tüzel kişisi olup, kamuhizmeti görmekle yükümlü bulunması nedeniyle kamuhizmeti sırasında verdiği iddia olunan zararlardan dolayıoluşan sorumluluğu özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Kamu tüzel kişilerine yasalar tarafından verilengörev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşanzararlar, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup,bu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusuruna dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekir.(Yargıtay 17. HD 2019/505 E. 2019/981 K.) (Gaziantep BAM 17. HD 2018/2233E.2018/1323 K.)
Dosyabir bütün halinde ele alındığında; davacıiddiası, toplanan deliller, ilgili mevzuat ve Yargıtayiçtihatları gözetilerek, yukarıda açıklanansebeplerle aşağıdaki şekilde hüküm kurma zaruretihasıl olmuştur.
...Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Davanınyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine, ..."karar verilmiş olup, karara karşı yapılan istinaf kanunyolu başvurusunun esastan reddine 11.10.2019 tarihinde kesin olmaküzere karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ2. İDARE MAHKEMESİ: E: 2019/1364 sayılı dosyasında"... 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1'incimaddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu, 2'nci maddesinde, bu Kanun'un trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş olup, 7'nci maddesinde de,'Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmaküzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleriyapmaktır.'hükmüne yer verilmiştir.
AynıKanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un14'üncü maddesi ile değişik 110'uncu maddesinde,'İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarındada bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.' hükmü yer almaktadır.
Davakonusu uyuşmazlığın 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunundan doğan sorumluluk davası olduğu, anılanKanunun 110. maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu tespit edilmiştir.
Budurumda, yukarıda yer verilen açık yasa hükmüuyarınca, davaya ilişkin uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevinegirdiği ve davanın görev yönünden reddi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından,25.09.2018 tarihinde, 55 A... plakalı araç ile sürüşhalinde iken orta refüjde bulunan aydınlatma direğininrüzgar nedeniyle devrilmesi sonucu aracın sol öncamının hasara uğradığı, oluşan zarardaidarenin kusuru olduğu, işbu zararın giderilmesi amacıyla44.710,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikteödenmesi istemiyle Körfez 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'ndeaçılan davada, anılan Mahkeme'nin 24/04/2019 tarih ve E:2018/189;K:2019/82 sayılı kararı ile yargı yolunun caizolmaması nedeniyle açılan davanın usulden reddine kararverildiği, anılan karara karşı davacı tarafındanistinaf başvurusunda bulunulduğu, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi3.Hukuk Dairesinin 11/10/2019 tarih ve E:2019/641; K:2019/700 sayılıkararı ile istinaf başvurusu reddedilerek kararınkesinleşmesi üzerineMahkememiz'de bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Budurumda, yukarıda aktarılan düzenlemeye göre, dava konusuuyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunundan doğan sorumluluk davası olduğu, anılan Kanunun110. maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu sonucuna varılmış olup,Körfez 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'ndeaçılan davada, anılan Mahkeme'nin 24/04/2019 tarih veE:2018/189; K:2019/82 sayılı görevsizlik kararı da dikkatealındığında olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Mahkemeniz'e gönderilmesi gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle; daha önceKörfez 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde aynıkonuda açılan davanın 24/04/2019 tarih ve E:2018/189;K:2019/82 sayılı kararla görev yönündenreddedildiği de dikkate alınmak suretiyle 2247 sayılıKanun'un 19. maddesine göre görevli yargı merciinin belirlenebilmesiiçin, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına..." 4.12.2019 tarihinde karar vererek 8.5.2020 gün ve E:2019/1364sayılı yazı ile Mahkememize müracaat etmiş,başvuru 10.6.2020 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan22.6.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının, kesinleşmiş adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;meydana gelen trafik kazasında oluşan zararın, olayınoluşumunda kusuru olduğu ileri sürülen davalı kurumdantazmini istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
AynıKanunun, "Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri"başlıklı 7. maddesinde; "Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
j)Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmaküzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır"hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır"denilmiştir.
2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye HukukMahkemesi'nce yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralıAnayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: "… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…" (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158. maddesinin son fıkrasında "Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır." denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158. maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Kocaeli 2. İdareMahkemesi'nin başvurusunun kabulü ile Körfez 2. Asliye HukukMahkemesi'nin 24.4.2019 gün ve E:2018/189, K:2019/82sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 2. İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKörfez 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24.4.2019 gün ve E:2018/189,K:2019/82 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22.6.2020 gününde Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYUve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.22.6.2020
ÜYE
AhmetARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy